Η Κατοχή στην Αθήνα: Μια Ιστορική Αναδρομή

Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του Ελληνογερμανικού πολέμου στις 11 Απριλίου 1941, το μέτωπο στη βόρεια Ελλάδα κατέρρευσε. Στην ανατολική Μακεδονία οι ελληνικές δυνάμεις αντέτειναν σθεναρή αντίσταση στα οχυρά, αλλά η Βέρμαχτ κατάφερε να παρακάμψει την άμυνα της Γιουγκοσλαβίας και εισήλθε στη δυτική Μακεδονία, καταλαμβάνοντας τη Θεσσαλονίκη που συνθηκολόγησε στις 9 Απριλίου. Ο επόμενος στόχος των εισβολέων ήταν η πρωτεύουσα.

Το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα (ΒΕΣ) ξεκίνησε την υποχώρησή του προς τον νότο. Στο στενό πέρασμα των Θερμοπυλών δόθηκε μια απεγνωσμένη μάχη, ωστόσο δεν μπόρεσε να ανακόψει τη γερμανική προέλαση. Η ελληνική πρωτεύουσα ζούσε τις δικές της στιγμές αγωνίας περιμένοντας το αναπόφευκτο.

Οι μαρτυρίες είναι χαρακτηριστικές: «Ζήσαμε τη Μεγάλη Εβδομάδα με κατήφεια. Μαθαίναμε από τις εφημερίδες για την κάθοδο των Γερμανών. Στρυμόνας, Θερμοπύλες και τώρα εμείς». Ο Ιωάννης Αντωνακέας θυμάται τις ημέρες που η πόλη περίμενε «τους βαρβάρους». Στις 25 Απριλίου οι κεντρικοί δρόμοι της Αθήνας γέμισαν από ατελείωτες φάλαγγες βρετανικών οχημάτων με στρατιώτες που έκαναν αργά τον δρόμο τους προς την Κόρινθο κάτω από μια «βροχή» λουλουδιών και επευφημιών από τους Αθηναίους.

Ο Μανώλης Γλέζος θυμάται: «Βλέπαμε τους Εγγλέζους να φεύγουν. Μας έλεγαν “Μια μάχη ήταν, τη χάσαμε, αλλά εσείς πρέπει να συνεχίσετε και θα σας δώσουμε την Κύπρο”. Αυτό έλεγαν στους στρατιώτες τους συνεχώς». Παράλληλα στην πρωτεύουσα συγκεντρώνονταν Έλληνες στρατιώτες από τα νησιά και τη νότια Ελλάδα προσπαθώντας να επιστρέψουν στις πατρίδες τους.

Ο Θανάσης Αναννίδης περιγράφει αυτήν την κατάσταση: «Οι Έλληνες στρατιώτες συγκεντρώνονταν στα καφενεία προσπαθώντας να βρουν τρόπο επιστροφής στα χωριά τους. Ήταν σε άθλια κατάσταση – βρώμικοι και πεινασμένοι – ενώ η Αθήνα είχε γεμίσει με αυτούς.» Οι Κρητικοί φοβούνταν ότι οι Ιταλοί θα τους συλλάμβαναν λόγω της δράσης τους στο μέτωπο της Αλβανίας.

Μετά την εγκατάλειψη της γραμμής άμυνας των Θερμοπυλών από τα στρατεύματα του ΒΕΣ, οι γερμανικές μηχανοκίνητες μονάδες πλησίαζαν στην Αττική υπό το διοικητήριο ενός τάγματος αναγνωρίσεων με μοτοσικλετιστές και τεθωρακισμένα οχήματα της 2ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 26/27ης Απριλίου περνούσαν τα τελευταία οχήματα των βρετανικών δυνάμεων πίσω από τις γραμμές.

Ο Ανδρέας Σταματόπουλος ήταν αυτό witness: «Ήμουν στην Αθήνα όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην πόλη… Όλοι γνωρίζαμε ότι είχαν φτάσει στα προάστια… Όταν ξημέρωσε ακούμε έναν θόρυβο μηχανής έξω από το ξενοδοχείο μας… Μια γκρίζα μοτοσικλέτα πέρασε τρέχοντας.» Η στιγμή αυτή σήμαινε πλέον κατοχή για όλους μας!

Ο Μπενίτο Μουσολίνι εξοργίσθηκε όταν πληροφορήθηκε ότι ο ελληνικός στρατός είχε συνθηκολογήσει μόνο στους Γερμανούς κι απαίτησε επίσης παράδοση στους Ιταλούς στρατούς. Ο Χίτλερ υποχώρησε στις απαιτήσεις του Ντούτσο καθώς χρειαζόταν τη συνεργασία των Ιταλών για άλλες επιχειρήσεις του στον πόλεμο.

“Στις 08:00 το πρωινό της Κυριακής, 27 Απριλίου 1941,”, όπως σημειώνει ένας μάρτυρας “οι μοτοσικλετιστές εισήλθαν στην Αθήνα.” Ο Νίκολας Τσέρτος είδε πρώτους αυτούς στο κέντρο: “Οδήγησαν BMW μοτοσικλέτες…”. Η διάθεση εκείνης της ημέρας αντικατόπτριζε τον θλιβερό ουρανό πάνω απ’ την πόλη…