Ανησυχίες για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο πρόγραμμα «SAFE»

Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν για θέματα άμυνας, Τομάς Ρενιέ, αναγνώρισε τις ανησυχίες που εκφράζουν ορισμένα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την πιθανή συμμετοχή τρίτων χωρών στο εξοπλιστικό πρόγραμμα «SAFE». «Λάβαμε ήδη σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες που εγείρουν κάποια κράτη-μέλη, όταν προτείναμε το “SAFE”. Το Άρθρο 16 είναι σαφές. Η συμμετοχή μιας τρίτης χώρας μπορεί να αποκλειστεί, αν η εν λόγω τρίτη χώρα θέτει άμεση απειλή στην άμυνα ή την ασφάλεια ενός κράτους-μέλους της ΕΕ ή σε ολόκληρη την ΕΕ», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Ρενιέ αναφέρθηκε επίσης στη ρήτρα διασφάλισης του προγράμματος. Σύμφωνα με τον ίδιο, τουλάχιστον το 65% των συστατικών ενός προϊόντος κοινής προμήθειας θα πρέπει να προέρχεται από χώρες της ΕΕ ή από χώρες της ΕΖΕΣ/ΕΟΧ και την Ουκρανία. Οι τρίτες χώρες μπορούν να συμβάλλουν μόνο μέχρι το 35% των συστατικών του προϊόντος.

Η έγκριση του ταμείου SAFE

Στις 27 Μαΐου 2025, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι το Συμβούλιο της ΕΕ ψήφισε τον κανονισμό για τη δημιουργία του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου «Security Action for Europe» («SAFE») που αποβλέπει στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων των κρατών μελών. Οι προμήθειες θα πρέπει να είναι κατά 65% από ευρωπαϊκές πηγές και κατά 35% από άλλες χώρες όπως η Τουρκία.

Το ταμείο SAFE διαθέτει κεφάλαια ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ και θα υποστηρίζει μέσω δανείων τα κράτη μέλη που επιθυμούν να επενδύσουν στην αµυντική βιομηχανία τους. Στόχος είναι η ενίσχυση συνεργασιών με εταιρείες εκτός Ευρώπης καθώς και η ανάπτυξη στρατηγικών υποδομών.

Διαδικασία χρηματοδότησης μέσω SAFE

Η διαδικασία χρηματοδότησης περιλαμβάνει αιτήματα κρατών μελών για επενδύσεις σε κρίσιμα πεδία όπως αεράμινα και drones. Το SAFE θα παρέχει επίσης στήριξη στις μεγάλες επενδύσεις στον τομέα της ευρωπαϊκής τεχνολογίας άμυνας (EDTIB). Όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση: «στόχος είναι η ενίσχυση παραγωγικής δυνατότητας και διαθεσιμότητας απαραίτητου εξοπλισμού». Επιπλέον, θα διευκολύνει τη στήριξη προς την Ουκρανία μέσω ένταξης της αµυντικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα.

Προϋποθέσεις συμμετοχής στο πρόγραμμα

Mε βάση τις δηλώσεις μετά την έγκριση του SAFE από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: «Οι ιδιαίτεροι καιροί απαιτούν ιδιαίτερα μέτρα». Η εφαρμογή αυτού του εργαλείου ξεκινά στις 29 Μαΐου 2025.

Pώς λειτουργεί:

• Dάνεια: Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητούν δάνεια υπό ανταγωνιστικούς όρους για εθνικά σχέδια ανάπτυξης στον τομέα άμυνας.
• Kοινές Προμήθειες: Για οικονομίες κλίμακας απαιτείται συνεργασία μεταξύ δύο ή περισσότερων κρατών.» Ωστόσο, λόγω γεωπολιτικών παραγόντων επιτρέπονται μονομερείς δράσεις περιορισμένου χρόνου.

Tρίτες Χώρες – Ιδιαιτερότητα Τουρκίας

Tο πρόγραμμα ανοίγει νέους δρόμος συνεργασίας με τρίτες χώρες όπως οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ καθώς και αυτές που έχουν συμφωνίες ασφάλειας με αυτήν. Χώρες όπως η Τουρκία μπορούν επίσης να συμμετάσχουν σε κοινές προμήθειες σύμφωνα με συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Kατηγορίες Δράσεων:

• Kατηγορία Α:
• Pυρομαχικά & Πύραυλοι
• Eξοπλισμός μάχης ξηράς
• Kατηγορία B:
• Sυστήματα αεράμινας
  < li > Sτρατηγικοί ενισχυτές
  

• Oλες οι συμβάσεις πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι εξαρτήσεις εκτός ΕE δεν υπερβαίνουν το ποσοστό του τριακοσίων πέντε (35%) επί συνολικού κόστους. Στην κατηγορία Β ισχύουν αυστηρότερα κριτήρια .
• H E.E δεσμεύεται για εμβάθυνση συνεργασιών στον τομέα ασφάλειας , ενώ παράλληλα τονίζεται πως στόχος είναι η βιομηχανική συνεργασία .