Η Οδός της Αληθινής Ωριμότητας

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας,οι άνθρωποι συχνά βιώνουμε δύο ακραίες καταστάσεις: την πλήρη εξάρτηση κατά την παιδική ηλικία και την υπερβολική επιθυμία για έλεγχο στην ενήλικη ζωή. Υπάρχει όμως και μια τρίτη επιλογή, αυτή της (αληθινής) ωριμότητας.

Στην παιδική ηλικία, η αποδοχή της εξάρτησης είναι φυσιολογική. Το παιδί ξυπνά καθημερινά χωρίς να γνωρίζει πού θα πάει ή τι θα συμβεί· αποδέχεται ότι άλλοι καθορίζουν τη ροή της ημέρας του. Αντίθετα, ο ενήλικας αναλαμβάνει τον έλεγχο των αποφάσεών του αλλά συχνά παγιδεύεται στην ψευδαίσθηση ότι μπορεί – ή πρέπει – να ελέγξει τα πάντα: το μέλλον του, τις σχέσεις του και ακόμη και τις αντιλήψεις των άλλων για αυτόν.

Ωστόσο, υπάρχει κάτι πιο βαθύ ανάμεσα σε αυτές τις δύο καταστάσεις: μια μορφή ωριμότητας που δεν προσπαθεί να επιβάλει τον έλεγχο στα πράγματα ούτε τα αφήνει στην τύχη τους. Αυτό το στοχαστικό μονοπάτι προτείνει ο Βρετανός φιλόσοφος Oliver Burkeman σε πρόσφατη συνομιλία του με τον Jonny Thomson στη στήλη Mini Philosophy.

Ο Burkeman είναι γνωστός από το έργο του “4000 Weeks: Time Management for Mortals”, όπου μας υπενθυμίζει μια απλή αλήθεια: η ζωή μας έχει περιορισμένο χρόνο – περίπου 4000 εβδομάδες κατά μέσο όρο. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τα πάντα. Έτσι λοιπόν,το ερώτημα δεν είναι πώς θα προλάβουμε όλα όσα θέλουμε αλλά ποια από αυτά έχουν πραγματική αξία.

Όταν ο Έλεγχος Γίνεται Εμπόδιο

Καθώς μεγαλώνουμε καλούμαστε να παίρνουμε αποφάσεις και να διαχειριζόμαστε διάφορες καταστάσεις. Σε αυτό το σημείο η ευθύνη μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε άγχος. Η ψευδαίσθηση ότι έχουμε απόλυτο έλεγχο καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα που περιλαμβάνει ευαλωτότητα και τυχαιότητα.

Όπως αναφέρει ο Burkeman,όσο περισσότερο προσπαθούμε να “διαχειριστούμε” τα πάντα γύρω μας τόσο πιο πολύ συνειδητοποιούμε πόσα πράγματα παραμένουν εκτός ελέγχου: η υγεία μας,οι άλλοι άνθρωποι γύρω μας καθώς και οι περιστάσεις που αντιμετωπίζουμε καθημερινά. Αυτή η συνειδητοποίηση αντί να μας απελευθερώνει δημιουργεί περισσότερη πίεση.

Η Σημασία των Μικρών Πραγματικών Στιγμών

Σε έναν κόσμο που επαινεί την επιτυχία και τη φήμη έχουμε συνδέσει την έννοια του νοήματος με μεγάλες αλλαγές ή θεαματικά αποτελέσματα. Ο Burkeman διαφωνεί με αυτήν την αντίληψη λέγοντας στον Thomson πως έχουμε αποκλείσει σημαντικές στιγμές όπως το απλό χαλάρωμα κάνοντας “τίποτα”, οι casual κουβέντες στη γειτονιά ή ακόμα η υποστήριξη ενός φίλου σε δύσκολες στιγμές γιατί θεωρούμε πως αυτά δεν αφήνουν «ίχνος» στην Ιστορία.

Aλλά ποιος είπε ότι ένα νόημα πρέπει απαραίτητα να είναι διαρκές για να έχει αξία; Ίσως ένα μικρό αλλά γενναίο έργο που ποτέ δεν θα αναγνωριστεί έχει μεγαλύτερη σημασία από ένα μεγαλόπνοο σχέδιο που αποξενώνει τους ανθρώπους γύρω του.

“Ο Χορευτής Μοναχός”

Kai εδώ εμφανίζεται μία από τις πιο ισχυρές εικόνες του Burkeman: τρεις άνθρωποι χορεύουν σε έναν γάμο.
Ο πρώτος είναι ένα παιδί που χορεύει γεμάτο χαρά χωρίς ντροπή ή περιορισμούς.
Ο δεύτερος είναι ένας ενήλικας που κινείται με αμηχανία προσπαθώντας να δείξει άνετος ενώ παράλληλα φοβάται μήπως εκτεθεί.
Και τέλος υπάρχει ένας μοναχός ο οποίος χορεύει με τη χαρά ενός παιδιού χωρίς ντροπή αλλά ούτε περιττό έλεγχο – γιατί έχει καταλάβει πως δε χρειάζεται ούτε μπορεί ν’ ελέγξει τη γνώμη των άλλων για εκείνον; Ξέρει μόνο πως αγαπά τον χορό κι έτσι… συνεχίζει!

Aυτός ο «χορευτής μοναχός» γίνεται σύμβολo αληθινής ωριμότητας καθώς ενεργεί ελεύθερα αποδεχόμενος τα όριά του χωρίς ανάγκη για επιβεβαίωση ή τελειότητα.
Δεν ζει για τον έλεγχο ούτε για την αποδοχή· ζει παρόντας στη στιγμή φροντίζοντας τους γύρω του με αγάπη και συνέπεια.

Αποδοχή ως Επιλογή

Tα μηνύματατου Burkeman είναι σαφή κι επίκαιρα: Η ωρίμανση δε βρίσκεται στην τελειότητα αλλά στην αποδοχή.
Δε σημαίνει εγκατάλειψη ευθυνών αλλά συνδυασμός αυτογνωσίας ώστε ν’ αναγνωρίσουμε πότε πρέπει ν’ αφήσουμε πίσω ματαιοδοξίες.
Να ζούμε μέσα στα όριά μας όχι ως ένδειξη ήττας αλλά ως επιλογής στρατηγικής ώστε ν’ επικεντρωνόμαστε στα ουσιώδη στοιχεία της ζωής.
Ίσως τελικά η ευτυχία δε σχετίζεται ούτε με επιτυχίες ούτε μ’ αποδράσεις,
ίσως πρόκειται για κάτι πολύ πιο απλό κι ανθρώπινο:
Ένας άνθρωπος που χορεύει αυθόρμητα!