Προ ημερών στη Βουλή, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ανέλυσε τους λόγους για τους οποίους η Ελλάδα επιδιώκει (και αναλαμβάνει τη σχετική πρωτοβουλία) για τη σύγκληση της Πενταμερούς Διάσκεψης με Τουρκία, Αίγυπτο, Λιβύη και Κύπρο για τις θαλάσσιες ζώνες στην ανατολική Μεσόγειο και μέσω διπλής παρέμβασης με άρθρο του σε κυριακάτικη εφημερίδα και με την εναρκτήρια ομιλία του στο «Athens Security Forum 2025», έδειξε πως δεν θα υπάρξει χρονοτριβή στις κινήσεις της Αθήνας. Πληροφορίες θέλουν τη σχετική πρόσκληση για τη θεσμοθέτηση του λεγόμενου σχήματος 5Χ5, να αποστέλλεται τον ερχόμενο μήνα και σε περίπτωση θετικής απόκρισης, όπως είπε ο ίδιος ο κ. Γεραπετρίτης σε συνέντευξή του στο πλαίσιο της συνάντησης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) «θα δρομολογηθούν τα επόμενα βήματα, ενδεχομένως με την υπογραφή κάποιου συνυποσχετικού ή με τη συνάντηση σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών ή τεχνικών κλιμακίων για την επεξεργασία των θέσεων». «Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει και τα μέσα, αλλά και τη διάθεση να αναλάβει έναν ρόλο επισπεύδοντα στην Ανατολική Μεσόγειο και νομίζω ότι θα είναι επ’ ωφελεία της» σημείωσε ο υπουργός Εξωτερικών κρίνοντας πως στην τρέχουσα συγκυρία δεν υφίσταται κάποιο δίλημμα και υπάρχει περιθώριο για να προχωρήσει αυτή η ιδέα της Πενταμερούς Διάσκεψης για τη συζήτηση των θαλάσσιων διαφορών ανάμεσα στα παράκτια κράτη της Ανατολικής Μεσογείου. Μέχρι το τέλος του χρόνου, ήταν η εκτίμησή του, θα έχουν ολοκληρωθεί οι επαφές και θα έχει διαπιστωθεί «κατά πόσον υπάρχει διάθεση από τα μέρη να προχωρήσουμε σε αυτό το σχήμα». Το σχήμα 5Χ5 Η πρόταση ενός «Πολυμερούς Σχήματος 5Χ5» περιλαμβάνει πέντε χώρες και πέντε θεματικές. Συμπεριλαμβάνει την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο, την Τουρκία και τη Λιβύη. Και ως θεματικές το Μεταναστευτικό, την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος, τη συνδεσιμότητα, τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών και την πολιτική προστασία. Το υπουργείο Εξωτερικών έχει αναλάβει να διερευνήσει τη δυνατότητα και τις προοπτικές ενός τέτοιου σχήματος και σε ποιο βαθμό θα μπορούσε να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Θεωρείται βέβαιο ότι η ιδέα της Πενταμερούς (η οποία κατά δήλωση Γεραπετρίτη ανήκει αποκλειστικά στην Αθήνα, όσο δύσκολο και αν είναι να γίνει πιστευτό κάτι τέτοιο) συζητήθηκε εκτενώς την περασμένη εβδομάδα στο περιθώριο της Τ-PEC, υπό το φως μάλιστα της «αναβαπτισμένης» συνεργασίας «3+1» μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών. Ο αμερικανικός παράγων άλλωστε και η γραμμή Τραμπ στα ενεργειακά της ευρύτερης περιοχής της ΝΑ Μεσογείου, όπως αυτή αποτυπώθηκε και από την παρουσία τεσσάρων υπουργών του προ ημερών στη σύνοδο της Τ-PEC, σε συνδυασμό με το δυναμικό «μπάσιμο» της νέας αμερικανίδας πρεσβευτού –προσώπου της απολύτου εμπιστοσύνης του αμερικανού προέδρου– Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, έρχεται να ενισχύσει περαιτέρω την ευρύτερη γεωπολιτική στρατηγική της Αθήνας, σε μια συγκυρία κατά την οποία η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή μεταβάλλεται ραγδαία υπέρ της. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η βούληση της Ελλάδας για την οικοδόμηση –με τα όποια «αγκάθια» υπάρχουν– μιας πολυμερούς αρχιτεκτονικής ασφάλειας, συνεργασίας και επίλυσης διαφορών με τις χώρες με τις οποίες έχει θαλάσσια σύνορα. Αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση, όπως ξεκαθάρισε ο υπουργός Εξωτερικών, ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας (της UNCLOS την οποία πάντως η Αγκυρα επιμένει ακόμη να μην υπογράφει), της κυριαρχίας των κρατών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Σε κάθε περίπτωση είναι προφανής η γραμμή που χαράσσει η Αθήνα ως προς το ζήτημα των θαλασσίων ζωνών έτσι ώστε να απεγκλωβιστεί από την ατέρμονη διμερή συζήτηση με την Τουρκία: ότι δηλαδή η οριοθέτησή τους και η οριστική επίλυση των όποιων διαφορών είναι ζήτημα περιφερειακό και πρέπει να λυθεί με κανόνες για όλες τις εμπλεκόμενες χώρες, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου. Γεραπετρίτης: Δεν είναι εύκολο, αλλά.. «Η εποχή απαιτεί περιφερειακές συνεργασίες και η Ελλάδα αυτή τη δεδομένη στιγμή έχει και την ηγετική θέση να μπορέσει να επιβάλει μια τέτοιου τύπου συνεργασία επ’ ωφέλειά της», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, κατά τη διάρκεια της συνάντησης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) «Athens Security Forum 2025». Η Ελλάδα –σημείωσε– διά του Πρωθυπουργού, έθεσε την πρόταση για μία μεγάλη περιφερειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία περιλαμβάνει τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, με τις οποίες η χώρα έχει θαλάσσια σύνορα. «Εχει πολύ συγκεκριμένη ατζέντα, θεματολογία, ζητήματα που αναφέρονται στην πολιτική προστασία ή στην προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος ή στη Μετανάστευση, αλλά έχει και πολύ δύσκολα θέματα, όπως είναι η συνδεσιμότητα και η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών». Προφανώς, αναγνώρισε, δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθεί, διότι υπάρχουν ζητήματα, όπως η θέση της Τουρκίας σε σχέση προς την Κύπρο ή η κατάσταση στη Λιβύη, που υπάρχει ένας διχασμός σε ό,τι αφορά την άσκηση της διακυβέρνησης. «Θεωρούμε ωστόσο –εκτίμησε– ότι τα προβλήματα δεν είναι αξεπέραστα, αντιθέτως, είναι η ώρα της ευθύνης για όλους. Θα διερευνήσουμε τη δυνατότητα να συγκροτηθεί αυτή η περιφερειακή συνεργασία. Η προϋπόθεση για τον σχηματισμό είναι μία και μόνη: Είναι ο καθολικός σεβασμός του διεθνούς δικαίου, της κυριαρχίας των κρατών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, διότι δύο από τις χώρες είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μία χώρα είναι σε προενταξιακή διαδικασία». Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα καλεί τους γείτονές της για «να βρεθεί μια λειτουργική σχέση, στην οποία θα μπορούμε να συζητούμε και να επιλύουμε ζητήματα, τα οποία αποτελούν κοινές προκλήσεις, διότι οι κοινές προκλήσεις δεν μπορούν να επιλύονται με μονομερείς ενέργειες». «Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει και τα μέσα, αλλά και τη διάθεση να αναλάβει έναν ρόλο επισπεύδοντα στην Ανατολική Μεσόγειο και νομίζω ότι θα είναι επ’ ωφελεία της», υπογράμμισε ο υπουργός των Εξωτερικών, για να διευκρινίσει παράλληλα ότι «η περιφερειακή συνεργασία δεν λειτουργεί ως αμοιβαία αλληλοαποκλειούμενη προς τη διμερή και τα διμερή ζητήματα εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο του διμερούς διαλόγου». Ειδικά «με την Τουρκία, τα τελευταία δυόμισι χρόνια έχει υπάρξει ένας δομημένος διάλογος, ο οποίος βεβαίως και δεν έχει παραγάγει προσώρας αποτέλεσμα σε ό,τι αφορά τη μεγάλη μας υποκείμενη διαφορά που αναπαράγει τα προβλήματα που είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και AOZ». «Προφανώς –είπε– μέχρι στιγμής δεν έχουμε καταφέρει να μπούμε στο μεγάλο μας “αγκάθι”, δηλαδή στην οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, αλλά είναι μόνο δύο χρόνια. Εγώ αισθάνομαι ότι ακόμα υπάρχει η δυνατότητα να βρεθεί τρόπος έτσι ώστε να μπορέσουμε να συζητήσουμε τα ζητήματα αυτά, διότι η έλλειψη οριοθέτησης σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο αναπαράγει πάντοτε εντάσεις». »Εχουμε φτάσει σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο σε ό,τι αφορά ζητήματα χαμηλότερης πολιτικής, αλλά και πολιτικής μεταξύ των ανθρώπων. (…) Ελπίζουμε ότι έως το τέλος του έτους θα έχουμε ολοκληρώσει τις επαφές μας για να διερευνήσουμε κατά πόσον υπάρχει διάθεση από τα μέρη να προχωρήσουμε σε αυτό το σχήμα, τότε θα δρομολογηθούν τα επόμενα βήματα, ενδεχομένως με την υπογραφή κάποιου συνυποσχετικού ή με τη συνάντηση σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών ή τεχνικών κλιμακίων για την επεξεργασία των θέσεων», εξήγησε ο κ. Γεραπετρίτης ως προς το γενικό χρονοδιάγραμμα της ελληνικής πρωτοβουλίας, για να επαναλάβει μετά τα όσα είπε προ ημερών για το θέμα και τη Βουλή: «Είναι η στιγμή της ευθύνης για όλους. Δυστυχώς ακούω πολύ εύπεπτες προτάσεις, ακούω αφορισμούς για την ελληνική εξωτερική πολιτική, ακούω πολύ εύκολες λύσεις για σύνθετα ζητήματα. Είναι πάρα πολύ σημαντικό να έχουμε μια κατανόηση βάθους για τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Αυτό το οποίο συνέβη με την ενεργειακή συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ δεν ήταν τυχαίο». Ακολουθήστε το Protagon στο Google News
