Έντονες πιέσεις να απολύσεις τον «εξ απορρήτων» του, τον πανίσχυρό κορυφαίο βοηθό του και επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρίι Γερμάκ δέχεται ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με αφορμή το γιγαντιαίο σκάνδαλο με τις μίζες στο κρατικό ενεργειακό μονοπώλιο της «Ενεργκοατόμ». Η πίεση για την αποπομπή του Γερμάκ – όπως περιγράφηκε στο POLITICO από τέσσερις ανώτερους Ουκρανούς αξιωματούχους που συμμετείχαν σε πολιτικές συζητήσεις στο Κίεβο – αποτελεί πρόβλημα για τον Ζελένσκι επειδή προέρχεται εν μέρει από τις τάξεις του δικού του κόμματος «Υπηρέτης του Λαού». Η κρίση φαίνεται ότι θα κορυφωθεί την Πέμπτη, όταν ο Ζελένσκι θα πραγματοποιήσει κρίσιμες συναντήσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους και μέλη του κοινοβουλίου. Ο Γερμάκ διευθύνει το προεδρικό γραφείο και είναι ένας πολιτικός παράγοντας ο οποίος έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην καθοδήγηση του Ζελένσκι από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2019. Κάποιοι τον βλέπουν σχεδόν ως συμπρόεδρο. Οι επιθέσεις σε έναν τόσο κρίσιμο σύμμαχο δύσκολα θα μπορούσαν να έρθουν σε πιο ευαίσθητη στιγμή για τον Ζελένσκι. Το Κίεβο αντιμετωπίζει ένα τεράστιο έλλειμμα στον προϋπολογισμό και ο πρόεδρος πρέπει να πείσει τους δυτικούς συμμάχους του ότι η Ουκρανία είναι ένα ασφαλές μέρος για να στείλουν δισεκατομμύρια ευρώ, στο πλαίσιο μιας ζωτικής σημασίας χρηματοδότηση. Δύο άτομα που εμπλέκονται άμεσα στις πολιτικές συζητήσεις δήλωσαν ότι ο Ζελένσκι θα αντεπιτεθεί και θα υπερασπιστεί τον Γερμάκ αργότερα αυτή την εβδομάδα. Ενώ έχουν γίνει προσπάθειες να συνδεθεί άμεσα ο Γερμάκ με το σκάνδαλο διαφθοράς που διογκώνεται, η εκστρατεία εναντίον του αποτελεί επίσης ένδειξη ευρύτερης απογοήτευσης – τόσο εντός της αντιπολίτευσης όσο και στο κόμμα του Ζελένσκι – για την κυρίαρχη παρουσία του Γερμάκ στο προεδρικό αξίωμα. Η αντιπολίτευση θεωρεί ότι ο Γερμάν συντόνισε την προσπάθεια της κυβέρνησης να αφαιρέσει την ανεξαρτησία του γραφείου καταπολέμησης της διαφθοράς της Ουκρανίας, το NABU, προκαλώντας την λαϊκή οργή τον περασμένο Ιούλιο. Ο μυστηριώδης «Αλί Μπαμπά» Το άμεσο σημείο ανάφλεξης που συγκλονίζει την ουκρανική πολιτική σκηνή — και τροφοδοτεί την επίθεση εναντίον του Γερμάκ — είναι σκάνδαλο διαφθοράς στον κατεστραμμένο ενεργειακό τομέα της χώρας. Το σκάνδαλο αποκαλύφθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν νυν και πρώην αξιωματούχοι κατηγορήθηκαν επίσημα για χειραγώγηση συμβάσεων στην «Ενεργκοατόμ», την κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας, για την απόσπαση μίζας. Οι κυβερνητικοί ερευνητές λένε ότι το δίκτυο ξέπλυνε περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια μέσω ενός μυστικού γραφείου με έδρα το Κίεβο. Οι περισσότεροι έχουν αρνηθεί δημόσια τις κατηγορίες. Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Γερμάκ προσπαθούν να τον συνδέσουν άμεσα με το σκάνδαλο — λέγοντας ότι είτε αυτός είτε ένας από τους «υπολοχαγούς» του είναι το ανώνυμο άτομο που αναφέρεται ως «Αλί Μπαμπά» σε τηλεφωνικές παρακολουθήσεις που σχετίζονται με το σκάνδαλο. Το NABU ρίχνει λάδι στη φωτιά λέγοντας ότι δεν μπορεί «ούτε να επιβεβαιώσει ούτε να διαψεύσει» αυτόν τον ισχυρισμό, και ο ίδιος ο Γερμάκ διαρρηγνύει τα ιμάτιά για την αθωότητά του. «Οι άνθρωποι με αναφέρουν, και μερικές φορές, απολύτως χωρίς κανένα στοιχείο, προσπαθούν να με κατηγορήσουν για πράγματα που δεν γνωρίζω καν», δήλωσε στη Welt την περασμένη εβδομάδα, όταν ρωτήθηκε άμεσα αν εμπλέκεται. Η πολιτική παγίδα για τον Γερμάκ — εν μέσω ενός τόσο υψηλού σκανδάλου — είναι ότι οι αντίπαλοί του τον κατηγορούν ότι έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια αφαίρεσης της ανεξαρτησίας της NABU, ακριβώς τη στιγμή που αυτή εξέταζε την υπόθεση «Ενεργκοατόμ». «Αυτός είναι που αποφάσισε να ξεκινήσει μια μάχη με τη NABU», δήλωσε στο POLITICO ένας ανώτερος Ουκρανός σύμβουλος, ζητώντας να μην κατονομαστεί. «Οι εχθροί του το βλέπουν αυτό ως μια ευκαιρία να προσπαθήσουν να τον ξεφορτωθούν». Αυτή η άποψη επαναλήφθηκε και από άλλες πηγές. «Φυσικά, οι αντίπαλοι του Γερμάκ, ζητούν από τον πρόεδρο να τον απολύσει», δήλωσε στο POLITICO ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, υπό τον όρο της ανωνυμίας. Αποκατάσταση ζημιών Ο Ζελένσκι προσπάθησε προηγουμένως να αποκαταστήσει τις ζημιές από το ενεργειακό σκάνδαλο επιβάλλοντας κυρώσεις στον πρώην επιχειρηματικό του συνεργάτη και παλιό «κολλητό», Τιμούρ Μίντιτς. Επίσης, ξεκίνησε ανασχηματισμό και έλεγχο στην «Ενεργκοατόμ» και σε άλλες κρατικές εταιρείες ενέργειας. Ο Μίντιτς έχει καταφύγει στο Ισραήλ. Ωστόσο, οι Ουκρανοί εποπτικοί φορείς και οι βουλευτές – ειδικά από την αντιπολίτευση αλλά και από το κυβερνών κόμμα Υπηρέτης του Λαού – ισχυρίστηκαν ότι δεν είχε κάνει αρκετά και απαίτησαν μια πιο ενδελεχή εκκαθάριση. Όλοι οι Ουκρανοί αξιωματούχοι που μίλησαν στο POLITICO ανέμεναν ότι ο Ζελένσκι θα έπρεπε να αντιμετωπίσει το θέμα άμεσα την Πέμπτη. Ο πρώην πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο, ο οποίος έχασε τις εκλογές από τον Ζελένσκι το 2019 μετά από ένα παρόμοιο σκάνδαλο διαφθοράς που αφορούσε τους δικούς του στενούς συμμάχους, δήλωσε ότι η παράταξή του είχε ξεκινήσει τη συλλογή υπογραφών για την απομάκρυνση ολόκληρης της κυβέρνησης, επικαλούμενος την ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης του κοινού και καθησυχασμού των συμμάχων του Κιέβου. «Η Ουκρανία βιώνει τη μεγαλύτερη απειλή για την ύπαρξή της, αρχής γενομένης από τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Τώρα είναι απαραίτητο να επιλυθεί το ζήτημα της εμπιστοσύνης του ουκρανικού λαού στην κυβέρνηση, στη Βερχόβνα Ράντα (το κοινοβούλιο). Το ζήτημα αφορά την εμπιστοσύνη των εταίρων στο κράτος της Ουκρανίας», δήλωσε ο Ποροσένκο σε μια ανάρτηση στο Facebook την Τρίτη. Ένας βουλευτής επιβεβαίωσε στο POLITICO ότι διαφωνία υπήρχε επίσης στην παράταξη Υπηρέτης του Λαού του προέδρου στο ουκρανικό κοινοβούλιο, ιδίως μετά την κυκλοφορία ηχητικών από την NABU στις οποίες οι ύποπτοι στην υπόθεση φέρονται να συζητούν σχέδια διαφθοράς. «Ο λόγος είναι οι κασέτες από το NABU. Όλοι καταλαβαίνουν ότι οι κασέτες οδηγούν σε αυτόν [τον Γερμάκ] και ότι αυτός βρισκόταν πίσω από την κρίση του Ιουλίου [σχετικά με την ανεξαρτησία του NABU]. Εάν αυτό γίνει δημόσια γνωστό, θα υπονομεύσει όλα τα [μέλη του] [κόμματος] των Υπηρέτων», δήλωσε ο βουλευτής, στον οποίο δόθηκε επίσης η ανωνυμία. «Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να παραιτηθεί, αλλά θα το πιστέψουμε όταν το δούμε», πρόσθεσε ο βουλευτής. Το POLITICO ζήτησε σχόλια από τον Γερμάκ, αλλά αυτή τη στιγμή ταξιδεύει στη Δυτική Ευρώπη με τον Ζελένσκι και δεν μπόρεσε να απαντήσει αμέσως. Ο Ζελένσκι αναμένεται να ασχοληθεί με το θέμα όταν επιστρέψει. Δύο από τους Ουκρανούς αξιωματούχους δήλωσαν ότι ο Ζελένσκι τους είχε πει ότι δεν θα ενδώσει στις πιέσεις και θα κρατήσει τον Γερμάκ, αλλά ότι θα κάνει κάποιες αλλαγές στην κυβέρνηση, πιθανώς φέρνοντας ορισμένα στελέχη της αντιπολίτευσης για να κατευνάσει την οργή. «Αυτή την εβδομάδα, θα υπάρξουν σχετικές συνομιλίες με κυβερνητικούς αξιωματούχους και μια συνάντηση με την ηγεσία του κοινοβουλίου και τους βουλευτές της παράταξης Υπηρέτης του Λαού. Προετοιμάζω αρκετές απαραίτητες νομοθετικές πρωτοβουλίες και γρήγορες αποφάσεις αρχών που χρειάζεται το κράτος μας», δήλωσε ο Ζελένσκι την Τρίτη, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Ο Γιάροσλαβ Ζελέζνιακ, σφοδρός επικριτής του Ζελένσκι και βουλευτής της αντιπολίτευσης από το κόμμα Χόλος, δήλωσε στο POLITICO ότι ορισμένοι βουλευτές του κόμματος Υπηρέτης του Λαού ήταν σε κατάσταση εξέγερσης και υποψιάζονταν μια σύνδεση μεταξύ του Γερμάκ και των σχεδίων διαφθοράς. Ωστόσο, ο επικεφαλής της NABU, Σεμιόν Κριβονός, αρνήθηκε δημόσια είτε να «επιβεβαιώσει είτε να διαψεύσει» ότι ο Γερμάκ εμφανίζεται στις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις από το σκάνδαλο του ενεργειακού τομέα. «Φυσικά, δεν θα σας έλεγαν δημόσια λεπτομέρειες για μια έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι νομοθέτες υποθέτουν ότι χωρίς τον Γερμάκ, όλα αυτά δεν θα είχαν συμβεί», είπε ο Ζελέζνιακ.
