Οταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος, φρέσκος ακόμη από τις ηλεκτρικές καρέκλες που ανέλαβε για την αποτροπή της χρεοκοπίας, ανακοίνωνε τον «Κύκλο Ιδεών», κάποιοι είπαν ότι «έφτιαξε ένα φόρουμ για να μιλάει ο ίδιος». Ηταν ακόμη Δεκέμβριος του 2015, η χρονιά που ο Πάνος Καμμένος φώναζε «στα τέσσερα» στα κόμματα της αντιπολίτευσης και οι Τσίπρας, Παππάς κ.ο.κ. ετοίμαζαν την κατασκευή του δικού τους «Κοσκωτά», μέσω του διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές άδειες και το χτύπημα –που νόμιζαν πως θα ήταν νοκ άουτ– εναντίον του «παλιού πολιτικού συστήματος», το οποίο έμελλε να λάβει τη μορφή της Novartis. Εκείνη τη χρονιά ο Ευάγγελος Βενιζέλος ήταν ουσιαστικά μόνος του η αντιπολίτευση στους ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ μέσα στη Βουλή. Οταν, αργότερα, ξεδιπλώθηκε η έφοδος της Novartis από την πλευρά των Τσίπρα-Καμμένου, με εκείνες τις αξέχαστες δέκα κάλπες στη Βουλή, έδειξε ότι ακόμη και ως απλός βουλευτής του ΠΑΣΟΚ είχε το πολιτικό εκτόπισμα για να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Και τους τρόμαξε λιγάκι, είναι η αλήθεια, εκμεταλλευόμενος την άγνοιά τους και την πρεμούρα τους να στήσουν ένα σόου τύπου Λατινικής Αμερικής, μετατρέποντας τη Βουλή σε λαϊκό δικαστήριο. Η ίδρυση του «Κύκλου» συνέπεσε, λοιπόν, με μια περίοδο έντονης πόλωσης και θεσμικής αβεβαιότητας. Η διακηρυγμένη επιδίωξη δεν ήταν η παραγωγή «γραμμής» ή η υποκατάσταση της πολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά η συγκρότηση ενός φόρουμ συζήτησης που θα λειτουργούσε συνθετικά και, ενίοτε, απελευθερωτικά, πέρα από κομματικές γραμμές. Ως χώρος συνάντησης πολιτικών, πανεπιστημιακών, τεχνοκρατών, προσωπικοτήτων της τέχνης και ανθρώπων της αγοράς. Παρότι ο Βενιζέλος πέρασε, όπως είπε, στη φάση της «μεταπολιτικής», η διαδρομή του εκτός Κοινοβουλίου μετά τον Ιούλιο του 2019 ήταν και παραμένει εξόχως πολιτική. Ας δούμε ορισμένες από τις καλύτερες στιγμές του «Κύκλου Ιδεών»: ♦ Ιούνιος 2016. Συζήτηση για το Σύνταγμα και τη Δημοκρατία. Η συγκυρία δεν ήταν ουδέτερη. Στη δημόσια συζήτηση υπήρχε μετά το 2015 το ζήτημα της αμφισβήτησης των θεσμών και η διαρκής τάση εργαλειοποίησης του συνταγματικού λόγου από διάφορα αλήστου μνήμης πρόσωπα, στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Κεντρικοί ομιλητές της εκδήλωσης ήταν ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος, ο αείμνηστος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Σταύρος Τσακυράκης και ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Από αριστερά, Νίκος Αλιβιζάτος, Ηλίας Κανέλλης, Σταύρος Τσακυράκης και Ευάγγελος Βενιζέλος στην ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Εν ου παικτοίς. Μια συζήτηση για το Σύνταγμα και τη Δημοκρατία», την Πέμπτη 30 Ιουνίου του 2016 στο φουαγέ του θεάτρου Παλλάς (ekyklos.gr) Οι παρεμβάσεις τους εκκινούσαν από διαφορετικές αφετηρίες, συνέκλιναν όμως σε έναν κοινό προβληματισμό: την ανάγκη προστασίας του Συντάγματος από τη συγκυριακή πολιτική χρήση. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Ηλίας Κανέλλης, δίνοντας έμφαση στη σύνδεση των θεωρητικών τοποθετήσεων με τη συγκυρία της εποχής. ♦ Ιούνιος 2017. Η Ελλάδα μετά. Το διήμερο συνέδριο ήταν μια από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις του στη μεταμνημονιακή συζήτηση. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο που η χώρα βρισκόταν ακόμη εντός προγράμματος προσαρμογής, αλλά είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται ο δημόσιος λόγος για την «επόμενη ημέρα» μετά την κρίση. «Η “Ελλάδα Μετά” είναι στην πραγματικότητα μια επώδυνη αλλά απολύτως αναγκαία άσκηση εθνικής και κοινωνικής αυτογνωσίας, σε μια χώρα που νιώθει βαθιά ηττημένη και πρέπει να ξαναβρεί την αυτοπεποίθησή της, οικονομικά, θεσμικά, εθνικά», ανέφερε στην εισήγησή του ο Βενιζέλος. ♦ Μάρτιος 2019. Βασίλης Παπαβασιλείου, θέατρο και πολιτική. Μετά την παράσταση του έργου του Βασίλη Παπαβασιλείου «Τους ζυγούς λύσατε», πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν μια εξαιρετικά ουσιαστική συζήτηση με τον ίδιο τον σκηνοθέτη, το κοινό και τους Ευάγγελο Βενιζέλο, Περικλή Δημητρολόπουλο, Ηλία Κανέλλη, Πάσχο Μανδραβέλη και Χρήστο Χωμενίδη. O Βασίλης Παπαβασιλείου στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης και στη συζήτηση του Κύκλου Ιδεών τον Μάρτιο του 2019. Ο μοναδικός αυτός θεατράνθρωπος έφυγε από τη ζωή του Ιούνιο του 2025 (ekyklos/ Christos Simatos) Ο σημαντικός σκηνοθέτης τόνισε σε εκείνη την κουβέντα ότι η τέχνη δεν είναι διακόσμηση της πραγματικότητας ούτε παρηγοριά, αλλά τρόπος γνώσης. Ο καλλιτέχνης, πρόσθεσε, δεν στέκεται «πάνω» από την κοινωνία, ούτε την κολακεύει. Συμμετέχει, αναλαμβάνοντας το ρίσκο της σύγκρουσης με τον καιρό του. Γι’ αυτό και το θέατρο, όπως είπε, είναι εκ φύσεως πολιτικό – όχι επειδή υπηρετεί κόμματα ή συνθήματα, αλλά επειδή φωτίζει την ανθρώπινη κατάσταση μέσα στην Ιστορία. ♦ Ιανουάριος 2024. Γάμος ομοφύλων. Με τη διοργάνωση της εκδήλωσης ο Βενιζέλος παρενέβη ευθέως υπέρ μιας θεσμικής μεταρρύθμισης δικαιωμάτων, σε μια συγκυρία όπου στον δημόσιο διάλογο κυριαρχούσαν υπερσυντηρητικές και ακραίες φωνές κατά της μεταρρύθμισης που ψήφισε τελικά η Βουλή. Ως πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και συνταγματολόγος έθεσε εξαρχής το πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι ζητήματα συνταγματικής ηθικής και ισότητας θα έπρεπε να έχουν επιλυθεί εδώ και καιρό, ώστε να μην καθίστανται όμηροι της δημαγωγίας. Ο Ευ. Βενιζέλος με την καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ Λίνα Παπαδοπούλου στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών με τίτλο «Γάμος ομοφύλων, τεκνοθεσία, παρένθετη μητρότητα – Συνταγματικό πλαίσιο και νομοθετική ρύθμιση», στις 23 Ιανουαρίου 2024 στην Αθήνα (ekyklos/ Γιάννης Κολεσίδης) Στη συζήτηση, η Αικατερίνη Φουντεδάκη, καθηγήτρια Νομικής του ΑΠΘ και βασική συντάκτρια του νομοσχεδίου, υπογράμμισε ότι η καθιέρωση του γάμου ομοφύλων συνιστά μεταρρύθμιση αντίστοιχης εμβέλειας με εκείνη του οικογενειακού δικαίου της δεκαετίας του 1980. Από την πλευρά της, η Λίνα Παπαδοπούλου, επίσης καθηγήτρια Νομικής στο ΑΠΘ, επικαλέστηκε τη διεθνή και ευρωπαϊκή νομολογία, επισημαίνοντας ότι η απαγόρευση του γάμου λόγω φύλου συνιστά διάκριση και ότι οι επιστημονικές έρευνες δεν καταγράφουν υστέρηση στα παιδιά που μεγαλώνουν σε ομόφυλες οικογένειες. Ο Αντώνης Καραμπατζός, καθηγητής Νομικής του ΕΚΠΑ, επικαλούμενος μια εμβληματική μορφή της φιλοσοφίας του δικαίου, τον Ρόναλντ Ντουόρκιν, σημείωσε το εξής: «Οπως και στην ποίηση και στον έρωτα δεν υπάρχει υποκατάστατο, έτσι και στον γάμο δεν μπορεί να υπάρξει ισότιμο υποκατάστατο. Πρέπει να δώσουμε αυτή τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες». ♦ Μάιος 2024. Σαββόπουλος – Βενιζέλος. Στη μεταξύ τους κουβέντα ο Διονύσης Σαββόπουλος περιέγραψε τη Μεταπολίτευση ως μια ιστορική στιγμή συλλογικής ανάτασης αλλά και ως μια μακρά περίοδο χωρίς καθαρή «αυλαία»: σαν ένα κύμα που κορυφώνεται το 1981, ξανασηκώνεται με τον Σημίτη και καταρρέει οριστικά γύρω στο 2015, όταν «τελειώνουν οι ψευδαισθήσεις». Ο Διονύσης Σαββόπουλος συζήτησε με τον Ευάγγελο Βενιζέλο στο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών «Η καμπύλη της Μεταπολίτευσης (1974-2024)», στις 14 Μαΐου 2024 στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία» (ekylos/Christos Simatos) Ο Βενιζέλος ξεχώρισε τη Μεταπολίτευση ως στιγμή-τομή του 1974 (Κύπρος/Αττίλας – πτώση δικτατορίας – αποκατάσταση δημοκρατίας) και επέμεινε ότι όσο κι αν υπήρξαν σημαντικές ιστορικές φάσεις στη συνέχεια, δεν υπήρξε άλλο γεγονός ιστορικά ισοϋψές. Ηταν η τελευταία ανοικτή πολιτική συζήτηση στην οποία μετείχε ο σπουδαίος τραγουδοποιός που έφυγε από τη ζωή στις 21 Οκτωβρίου 2025. ♦ Οκτώβριος 2025. «Το αδιέξοδο της χώρας που αποτυπώνουν οι δημοσκοπήσεις». Το φθινόπωρο του 2025 ο Κύκλος Ιδεών έθεσε στο τραπέζι τον προβληματισμό για τον κίνδυνο η Ελλάδα να καταστεί «μη διακυβερνήσιμη». Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον πολιτικό κατακερματισμό, στη δυσκολία σχηματισμού σταθερών πλειοψηφιών και στη φθορά της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Ο προβληματισμός δεν περιορίστηκε στα εκλογικά συστήματα, αλλά άγγιξε τη συνολική λειτουργία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Η παρέμβαση του Βενιζέλου μεταφέρθηκε στη δημόσια συζήτηση και τροφοδότησε έναν ευρύτερο διάλογο για τα όρια της κυβερνησιμότητας και τις προϋποθέσεις πολιτικής σταθερότητας στη σημερινή συγκυρία. Ο «Κύκλος Ιδεών» γιόρτασε αυτές τις ημέρες τα δέκα του χρόνια. Σίγουρα διέψευσε όσους περίμεναν ένα αυτοαναφορικό φόρουμ στο οποίο «θα μιλάει μόνο ο Βενιζέλος» και επιβεβαιώνει μέχρι στιγμής τους στόχους που είχε θέσει ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ όταν ανακοίνωνε, τον Ιανουάριο του 2019, ότι δεν θα κατέβαινε ξανά υποψήφιος στη Θεσσαλονίκη: «Υποχρέωσή μου είναι να χτυπάω το καμπανάκι του κινδύνου, να αγωνίζομαι για την ανάδειξη του χώρου μας, του προοδευτικού, δημοκρατικού χώρου, της σοσιαλδημοκρατίας, της Κεντροαριστεράς, του προοδευτικού Κέντρου». Η συνέχεια του Κύκλου Ιδεών αναμένεται με ενδιαφέρον. Ακολουθήστε το Protagon στο Google News
