Στο 5ο έτος εισήλθε σήμερα Τρίτη ο πόλεμος στην Ουκρανία , που ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Μετά από τέσσερα χρόνια σφοδρών μαχών, εκτεταμένων καταστροφών και διπλωματικών διεργασιών χωρίς ορατό τέλος, η σύγκρουση παραμένει ο πιο αιματηρός πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η εικόνα στο πεδίο, τα ανθρώπινα θύματα, οι οικονομικές επιπτώσεις και οι διεθνείς συμμαχίες διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά σύνθετο σκηνικό. Πόλεμος στην Ουκρανία: Οι ανθρώπινες απώλειες Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων παραμένει ασαφής. Σύμφωνα με την τελευταία καταμέτρηση του ΟΗΕ για το 2025, περίπου 15.000 άμαχοι έχουν χάσει τη ζωή τους στην Ουκρανία και 40.600 έχουν τραυματιστεί. Ωστόσο, ο πραγματικός αριθμός θεωρείται «πιθανότατα σημαντικά μεγαλύτερος», καθώς η πρόσβαση των παρατηρητών στις κατεχόμενες περιοχές είναι περιορισμένη. Παράλληλα, εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε ρωσικές μεθοριακές περιοχές από ουκρανικά πλήγματα. Στο στρατιωτικό σκέλος, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι παραδέχθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου ότι από το 2022 έχουν σκοτωθεί 55.000 Ουκρανοί στρατιώτες — αριθμός που εκτιμάται πως είναι χαμηλότερος του πραγματικού, λόγω δεκάδων χιλιάδων αγνοουμένων. Η Μόσχα δεν δημοσιοποιεί επίσημα στοιχεία για τις δικές της απώλειες. Ωστόσο, η ρωσική υπηρεσία του BBC και το ανεξάρτητο ρωσικό μέσο Mediazona, βάσει ανοιχτών πηγών, εκτιμούν ότι οι νεκροί Ρώσοι στρατιώτες ξεπερνούν τις 177.000. Το αμερικανικό think tank Center for Strategic and International Studies (CSIS) ανεβάζει τον αριθμό ακόμη υψηλότερα, κάνοντας λόγο για 325.000 νεκρούς Ρώσους και 100.000 έως 140.000 Ουκρανούς στρατιώτες από το 2022. Την ίδια στιγμή, περίπου 6 εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν καταφύγει στο εξωτερικό ως πρόσφυγες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Τεράστιες καταστροφές στην Ουκρανία – Κόστος άνω των 500 δισ. ευρώ Τεράστιες εκτάσεις, κυρίως στην ανατολική Ουκρανία, έχουν ισοπεδωθεί. Πόλεις όπως η Μπαχμούτ, το Τορέτσκ και το Βοφτσάνσκ έχουν μετατραπεί σε ερείπια. Τα ρωσικά πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές έχουν διαλύσει μεγάλο μέρος του ουκρανικού δικτύου, αφήνοντας εκατομμύρια πολίτες χωρίς ρεύμα και θέρμανση, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες. Περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους είναι σπαρμένο με νάρκες, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη. Το συνολικό κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας υπολογίζεται σε περισσότερα από 500 δισεκατομμύρια ευρώ σε βάθος δεκαετίας, σύμφωνα με κοινή εκτίμηση της ουκρανικής κυβέρνησης, της ΕΕ, της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΟΗΕ. Η κατάσταση στο μέτωπο: Πόλεμος φθοράς και μάχες στο Ντονμπάς Μετά τις μεγάλες αντεπιθέσεις και τις μετακινήσεις γραμμών το 2022 και το 2023, η σύγκρουση έχει μετατραπεί σε πόλεμο φθοράς, με αργές και εξαιρετικά κοστοβόρες προωθήσεις, υπό τη διαρκή απειλή των drones. Η Ρωσία κατέχει περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους, ωστόσο το ένα τρίτο από αυτό ήταν ήδη υπό τον έλεγχο των ρωσικών ή φιλορωσικών δυνάμεων πριν από το 2022. Το επίκεντρο των συγκρούσεων παραμένει το Ντονμπάς. Σύμφωνα με ανάλυση του Institut d’etudes de la guerre (ISW) που επικαλείται το Agence France-Presse, ο ρωσικός στρατός έχει καταλάβει σχεδόν ολόκληρη την περιφέρεια του Λουχάνσκ και περίπου το 83% της περιφέρειας του Ντονέτσκ. Παράλληλα, ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν μεγάλες περιοχές στη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια, καθώς και μικρότερα τμήματα στις περιφέρειες Σούμι, Χάρκοβο και Ντνιπροπετρόφσκ. Διπλωματία σε αργή κίνηση – Οι συνομιλίες και τα «αγκάθια» Παρά τις συνεχιζόμενες μάχες, από το 2025 βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός, υπό την πίεση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Γύροι συνομιλιών έχουν πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη, στο Αμπού Ντάμπι και στη Γενεύη, χωρίς απτά αποτελέσματα. Το βασικό εμπόδιο παραμένει το εδαφικό: η Μόσχα απαιτεί την πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από περιοχές του Ντονέτσκ που εξακολουθούν να ελέγχουν, κάτι που το Κίεβο απορρίπτει κατηγορηματικά. Η Ουκρανία ζητά άμεση κατάπαυση του πυρός, ενώ η ρωσική πλευρά επιμένει ότι οι εχθροπραξίες δεν θα σταματήσουν χωρίς σαφές πλαίσιο για μια «βιώσιμη» ειρηνευτική συμφωνία. Οικονομία και κυρώσεις: Αντοχές και σημάδια κόπωσης Η ρωσική οικονομία έχει καταφέρει να απορροφήσει μεγάλο μέρος των δυτικών κυρώσεων, ανακατευθύνοντας τις εξαγωγές υδρογονανθράκων και ενισχύοντας τη βιομηχανία μέσω μαζικών στρατιωτικών παραγγελιών. Ωστόσο, η οικονομία αρχίζει να δείχνει σημάδια κόπωσης, λόγω της μόνιμης έλλειψης εργατικού δυναμικού και του υψηλού πληθωρισμού. Το ρωσικό κράτος είναι αντιμέτωπο με το αυξανόμενο έλλειμμα στον προϋπολογισμό και τη μείωση των εσόδων από την πώληση πετρελαίου. Η Ουκρανία από την πλευρά της έχει χάσει το ένα τρίτο του ΑΕΠ της από το 2022 και αντιμετωπίζει την καταστροφή των υποδομών της, προβλήματα στις εξαγωγές της και τη φυγή μεγάλου μέρους του εργατικού δυναμικού της στο εξωτερικό ή τη στρατολόγησή του στις ένοπλες δυνάμεις. Η ουκρανική οικονομία ανέκαμψε κάπως το τελευταίο διάστημα, όμως η χώρα εξαρτάται σε μεγάλη βαθμό από τη Δύση για να χρηματοδοτεί την άμυνά τις και τις τρέχουσες δαπάνες της. Σύμμαχοι και υποστηρικτές Από τις αρχές του 2022 η πολεμική προσπάθεια του Κιέβου διασφαλίζεται κατά κύριο λόγο από τις παραδόσεις όπλων και πυρομαχικών από τους συμμάχους του, καθώς και τις πληροφορίες των δυτικών μυστικών και στρατιωτικών υπηρεσιών. Η Ευρώπη είναι πλέον ο βασικός χορηγός της βοήθειας στην Ουκρανία, με 201 δισεκ. ευρώ που έχουν ήδη δοθεί και άλλα 178 δισεκ. που πρόκειται να δοθούν στο μέλλον, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του γερμανικού Ινστιτούτου Κιέλου. Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι ΗΠΑ, που είχαν χορηγήσει στην Ουκρανία βοήθεια ύψους 115 δισεκ. δολαρίων από το 2022, ουσιαστικά διέκοψαν τη χορήγηση βοήθειας χωρίς αντισταθμίσματα από την πλευρά του Κιέβου. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Κιέλου, η Ουκρανία έχει παραλάβει από τους συμμάχους της περίπου 900 άρματα, 1.200 τεθωρακισμένα, 850 όπλα του πυροβολικού, 85 αντιαεροπορικά συστήματα και μαχητικά αεροσκάφη και πυρομαχικά. Η Βόρεια Κορέα παρέδωσε πυρομαχικά στη Ρωσία και έστειλε χιλιάδες στρατιώτες να πολεμήσουν στο πλευρό των Ρώσων, εναντίον των Ουκρανών, στο ρωσικό έδαφος. Η Μόσχα έχει παραλάβει επίσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους από το Ιράν και βασίζεται στη δική του τεχνολογία για την παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σύμφωνα με τους Δυτικούς που κατηγορούν επίσης την Κίνα ότι βοηθά τη Ρωσία να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
