Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο το πιο ευαίσθητο σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος: τα Στενά του Ορμούζ . Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη διέλευση πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας, στα χρηματιστήρια και τελικά στην παγκόσμια ανάπτυξη. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Το νευραλγικό πέρασμα για το παγκόσμιο πετρέλαιο Περισσότερα από 14 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως διέρχονταν το 2025 από τα Στενά του Ορμούζ, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών κατευθύνεται προς την Ασία, με την Κίνα να απορροφά περίπου το ήμισυ των εισαγωγών που περνούν από τη συγκεκριμένη δίοδο. Το Ιράν, τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ με παραγωγή άνω των 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως, διαθέτει εκτεταμένη ακτογραμμή στο Ορμούζ. Σε ένα ακραίο αλλά όχι απίθανο σενάριο, θα μπορούσε να καταστήσει τη ναυσιπλοΐα μη ασφαλή, αξιοποιώντας ναυτικές νάρκες και πυραύλους μικρού βεληνεκούς. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα περιόριζε δραστικά τη ροή προσφοράς, πυροδοτώντας έντονη άνοδο στις διεθνείς τιμές. Ήδη την Παρασκευή το Brent έκλεισε στα 72,48 δολάρια το βαρέλι (+2,45%) και το αμερικανικό WTI στα 67,02 δολάρια (+2,78%), με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι στο άνοιγμα των αγορών οι τιμές θα μπορούσαν να ενισχυθούν επιπλέον κατά 5 έως 7 δολάρια, καθώς ο γεωπολιτικός κίνδυνος επανατιμολογείται. Ενεργειακοί οίκοι δεν αποκλείουν ακόμη και το ενδεχόμενο υπέρβασης των 100 δολαρίων το βαρέλι, ιδίως αν υπάρξει πλήρης ή παρατεταμένος αποκλεισμός. Αν και Σαουδική Αραβία, Ρωσία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, αυτή δεν θα μπορούσε να φτάσει εύκολα στις αγορές σε περίπτωση κλεισίματος των Στενών. Κίνδυνος για LNG και ευρωπαϊκό εφοδιασμό Η σημασία του Ορμούζ δεν περιορίζεται στο αργό πετρέλαιο. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από το Κατάρ, διέρχεται από τη συγκεκριμένη διαδρομή. Δεν υπάρχει άμεση και βιώσιμη εναλλακτική οδός, γεγονός που καθιστά την Ευρώπη και την Ασία ευάλωτες σε ενδεχόμενη διακοπή. Αναλυτές επισημαίνουν ότι περισσότερα από 20 εκατ. βαρέλια φορτώθηκαν για εξαγωγή από χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και τα ΗΑΕ, ενώ ορισμένα δεξαμενόπλοια φέρεται ήδη να αποφεύγουν τη διέλευση από την περιοχή. Σενάριο ύφεσης Ένα παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε να οδηγήσει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, ακόμη και σε «εγγυημένη παγκόσμια ύφεση». Οι μεγάλες ασιατικές οικονομίες πιθανότατα θα προχωρούσαν σε μαζική αποθεματοποίηση, προκαλώντας έντονο ανταγωνισμό για διαθέσιμες ποσότητες. Δεδομένης της χαμηλής ελαστικότητας της ζήτησης πετρελαίου, οι τιμές θα έπρεπε να αυξηθούν σημαντικά ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση μέσω οικονομικής επιβράδυνσης. Οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου 415 εκατ. βαρέλια στο Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου, ωστόσο σε μια κρίση μεγάλης διάρκειας τα διαθέσιμα αποθέματα ενδέχεται να αποδειχθούν ανεπαρκή. Οι πρώτες αντιδράσεις αναμένονται από τις ασιατικές αγορές με το άνοιγμα της εβδομάδας, επηρεάζοντας ενδεχομένως τον S&P 500 και άλλους βασικούς δείκτες. Σε περιβάλλον αυξημένου κινδύνου, οι επενδυτές στρέφονται παραδοσιακά σε ασφαλή καταφύγια, όπως το δολάριο και ο χρυσός, ο οποίος ήδη ενισχύθηκε άνω του 1%. Στα κρυπτονομίσματα, το Bitcoin υποχώρησε αρχικά έως και 4% κοντά στα 63.000 δολάρια, πριν ανακτήσει μέρος των απωλειών και κινηθεί εκ νέου προς τα 67.000 δολάρια, αντανακλώντας τη μεταβλητότητα που προκαλεί η γεωπολιτική αβεβαιότητα. Παράλληλα, οι εξελίξεις προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στις αερομεταφορές, με πάνω από 1.800 ακυρώσεις πτήσεων και δεκάδες αλλαγές δρομολογίων, καθώς μεγάλο μέρος του εναέριου χώρου στη Μέση Ανατολή παραμένει κλειστό. Καθώς οι αγορές επανεκκινούν, η πορεία του πετρελαίου και η στάση των επενδυτών θα αποτελέσουν τον βασικό δείκτη για το αν η κρίση στο Ορμούζ θα εξελιχθεί σε παροδικό σοκ ή σε καταλύτη μιας ευρύτερης οικονομικής αναταραχής.
