Οι ειρηνευτικές προτάσεις του Τραμπ βρίσκουν αντίσταση στην Τεχεράνη, με το Ιράν να θέτει πέντε όρους για τον τερματισμό του πολέμου, με το τοπίο των διαπραγματεύσεων να παραμένει θολό και την αισιοδοξία περιορισμένη. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Σύμφωνα με το κρατικό κανάλι Press TV, το Ιράν απέρριψε το σχέδιο 15-σημείων του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου Το κανάλι επικαλέστηκε έναν ανώνυμο «ανώτερο αξιωματούχο στον τομέα της πολιτικής και της ασφάλειας», ο οποίος ανέφερε πέντε όρους της Τεχεράνης για τον τερματισμό της σύγκρουσης, μεταξύ των οποίων και η καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημίες. Οι όροι αυτοί δεν έχουν καμία ομοιότητα με τις προτάσεις του Τραμπ, οι οποίες δημοσιεύθηκαν από το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 12, αφού αξιωματούχοι των ΗΠΑ επιβεβαίωσαν την ύπαρξή τους. Περιλαμβάνουν τη δέσμευση του Ιράν να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα και να ανοίξει ξανά το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ. Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, μετά τις οποίες το Ιράν επέκτεινε τις εχθροπραξίες στοχεύοντας αμερικανούς συμμάχους στον Κόλπο. Την Τρίτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν ήταν «απελπισμένο» για διαπραγματεύσεις και ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές είχαν προσφέρει στις ΗΠΑ ένα «πολύ σημαντικό δώρο». Το «δώρο» αφορούσε το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, καθώς και το Στενό του Ορμούζ, ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες. Ωστόσο, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου απέρριψε κατηγορηματικά κάθε πρόταση για διαπραγματεύσεις. «Δεν έχουν πραγματοποιηθεί διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, ενώ χρησιμοποιούνται ψευδείς ειδήσεις [sic] για να χειραγωγηθούν οι χρηματοπιστωτικές και πετρελαϊκές αγορές και να ξεφύγουν από το τέλμα στο οποίο έχουν παγιδευτεί οι ΗΠΑ και το Ισραήλ», έγραψε ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ στο X. Τι περιλαμβάνει το σχέδιο του Τραμπ; Σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 12, το Ιράν πρέπει να ικανοποιήσει μια σειρά απαιτήσεων για να τερματιστεί ο πόλεμος. Αυτές επικεντρώνονται κυρίως στην κύρια αιτιολογία που έχουν δώσει οι αμερικανοί αξιωματούχοι για την έναρξη του πολέμου: να σταματήσει η χώρα να κατασκευάζει πυρηνικά όπλα – ένας ισχυρισμός που δεν έχει τεκμηριωθεί και τον οποίο το Ιράν πάντα απορρίπτει – και να εξαλειφθεί η απειλή του πυραυλικού του προγράμματος. Οι προτάσεις απαιτούν από το Ιράν να «δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων», να υποσχεθεί να αποσυναρμολογήσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και να παραδώσει τις ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου που κατέχει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), τον πυρηνικό ελεγκτικό οργανισμό του ΟΗΕ, ο οποίος θα παρακολουθεί το θέμα στο μέλλον. Σύμφωνα με τις προτάσεις, το Ιράν θα συμφωνούσε να περιορίσει το εύρος και την ποσότητα του πυραυλικού του προγράμματος. Επιπλέον, το Ιράν θα σταματούσε να χρηματοδοτεί περιφερειακούς συμμάχους του – τη Χεζμπολάχ στο Λίβανο, τη Χαμάς στη Γάζα και τους Χούθι στο Υεμένη. Το Ιράν θα υποχρεωθεί επίσης να ανοίξει εκ νέου το Στενό του Ορμούζ, ώστε να λειτουργεί ως «ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος». Το κλείσιμο του στενού – μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου – προκάλεσε ραγδαία άνοδο των τιμών και οδήγησε σε φόβους για ύφεση στην παγκόσμια οικονομία. Όλες οι διεθνείς κυρώσεις κατά του Ιράν θα αρθούν, σύμφωνα με το σχέδιο. Οι πλήρεις κυρώσεις επιβλήθηκαν εκ νέου τον περασμένο Νοέμβριο, αφού το Ιράν ανέστειλε τις επιθεωρήσεις των πυρηνικών εγκαταστάσεών του, ως αντίδραση στους βομβαρδισμούς από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ σε αρκετές πυρηνικές εγκαταστάσεις και στρατιωτικές βάσεις του. Ποιες είναι οι αντιπροτάσεις του Ιράν; Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Press TV, το Ιράν έχει καταρτίσει πέντε όρους για τον τερματισμό του πολέμου. Αυτοί περιλαμβάνουν την πλήρη παύση της «επιθετικότητας και των δολοφονιών από τον εχθρό». Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου και οι αξιωματούχοι του έχουν συχνά δηλώσει ότι σκοπεύουν να «κόψουν το κεφάλι του χταποδιού». Αρκετοί υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν σκοτωθεί από την πρώτη μέρα του πολέμου, όταν μια μαζική ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην Τεχεράνη σκότωσε τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Άλλοι όροι του Ιράν περιλαμβάνουν «συγκεκριμένους μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι ο πόλεμος δεν θα επιβληθεί εκ νέου στην Ισλαμική Δημοκρατία», αν και δεν είναι σαφές ποιες εγγυήσεις θα μπορούσαν να παρασχεθούν και ποιες χώρες θα συμμετείχαν – ή θα παρακολουθούσαν την τήρησή τους. Στον οικονομικό τομέα, το Ιράν απαιτεί επίσης την καταβολή αποζημιώσεων για πολεμικές ζημίες, καθώς και το δικαίωμα να διατηρεί τον αποκλειστικό έλεγχο του Στενού του Ορμούζ. Κυρίως, η Τεχεράνη επιθυμεί το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον των Ιρανών συμμάχων στην περιοχή. Το Ισραήλ έχει εντείνει την εκστρατεία του εναντίον της Χεζμπολάχ, ανακοινώνοντας την Τρίτη ότι ο στρατός του θα παραμείνει σε μια διευρυμένη ζώνη ασφαλείας εντός της χώρας έως ότου σταματήσουν οι επιθέσεις στο βόρειο Ισραήλ. Ο ανώνυμος αξιωματούχος αναφέρεται από το Press TV ότι αυτές οι προϋποθέσεις προστίθενται στις απαιτήσεις που είχε υποβάλει προηγουμένως η Τεχεράνη κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, οι οποίες έλαβαν χώρα τον Φεβρουάριο, λίγο πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Είναι ορατό το τέλος του πολέμου; Τυχόν μελλοντικές συνομιλίες είναι πιθανό να διευθετιθούν από τους απεσταλμένους του Τραμπ, τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρετ Κούσνερ – τον γαμπρό του προέδρου. Οι αναφερόμενες ειρηνευτικές προτάσεις των ΗΠΑ μοιάζουν με το μοντέλο που ακολούθησαν οι απεσταλμένοι για να τερματίσουν τις μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, οι οποίες διήρκεσαν πάνω από δύο χρόνια. Εάν αυτή η διαδικασία επαναληφθεί, θα πρέπει να κηρυχθεί κατάπαυση του πυρός, ώστε να μπορέσουν οι διαπραγματευτές να τελειοποιήσουν τα στοιχεία του σχεδίου που προτείνουν οι ΗΠΑ. Το ισραηλινό Κανάλι 12 ανέφερε ότι οι ηγέτες της χώρας ενδέχεται να μην είναι και πολύ πρόθυμοι να διακόψουν τις επιθέσεις τους εναντίον του Ιράν σε αυτό το στάδιο. Ο Νετανιάχου είχε παρόμοιες επιφυλάξεις σχετικά με μια εκεχειρία κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη Γάζα. Ο υπουργός Οικονομίας του Ισραήλ, Νιρ Μπαρκάτ, δήλωσε στο BBC ότι είναι απίθανο το Ιράν να αποδεχτεί τους όρους του Τραμπ. «Πιστεύω ότι στο τέλος αυτού του γύρου θα επιτύχουμε τους στόχους μας, είτε επιτευχθεί συμφωνία είτε όχι», δήλωσε ο Μπαρκάτ. Δεν είναι σαφές ποιοι θα συμμετάσχουν από την ιρανική πλευρά. Ο Τραμπ δεν έχει αναφέρει ποιος βρίσκεται σε επαφές με τους Αμερικανούς, απλώς ότι «συνεργαζόμαστε με τους κατάλληλους ανθρώπους». Δεν πιστεύεται ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάντα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε που τραυματίστηκε στην ίδια επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του στις 28 Φεβρουαρίου. Η σημερινή ιρανική ηγεσία είναι επιφυλακτική όσον αφορά τη συμμετοχή σε οποιεσδήποτε συνομιλίες με τις ΗΠΑ, όπως έχει τονίσει επανειλημμένα ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας από την έναρξη των τελευταίων επιθέσεων. Άλλωστε, οι επιθέσεις αυτές σημειώθηκαν ενώ οι δύο πλευρές διεξήγαγαν διαπραγματεύσεις για την επίτευξη νέας πυρηνικής συμφωνίας, παρά το γεγονός ότι είχαν αναφερθεί κάποιες προόδους. Οι ειρηνευτικές προτάσεις έρχονται επίσης την ώρα που χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες κατευθύνονται προς το Ιράν. Δεν είναι σαφές ποια θα είναι η αποστολή τους, αλλά αναφορές υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για να ανοίξουν το Στενό του Ορμούζ ή να καταλάβουν κάποιο έδαφος στο Ιράν.
