Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις της πολιτικής του πορείας. Με τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας να αυξάνονται και τη δημοτικότητά του να υποχωρεί, καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δύσκολες επιλογές μετά από έναν μήνα πολέμου με το Ιράν: είτε να προχωρήσει σε μια ενδεχομένως ατελή συμφωνία και να αποχωρήσει, είτε να κλιμακώσει στρατιωτικά, ρισκάροντας μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα μπορούσε να καθορίσει την προεδρία του. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Παρά τους ισχυρισμούς του για έντονη διπλωματική κινητικότητα, ο Τραμπ ολοκληρώνει ακόμη μία εβδομάδα της κοινής εκστρατείας ΗΠΑ – Ισραήλ χωρίς να καταφέρνει να περιορίσει την κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και χωρίς να έχει πετύχει τον κοινό βασικό στόχο του με τον Νετανιάχου που εξαρχής ήταν η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Αλλά ούτε και τους επιμέρους. Η Τεχεράνη, επιδεικνύοντας αντοχή, συνεχίζει να ελέγχει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο και να εξαπολύει επιθέσεις με πυραύλους και drones στην περιοχή. Το βασικό ερώτημα είναι αν ο Τραμπ είναι έτοιμος να αποκλιμακώσει ή να εντείνει έναν πόλεμο που έχει χαρακτηριστεί από επικριτές ως «πόλεμος επιλογής», απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς του Αμερικανού Προέδρου περί «αναγκαιότητας». Πρόκειται για μια σύγκρουση που έχει ήδη προκαλέσει το μεγαλύτερο σοκ στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία στην ιστορία και έχει επεκταθεί πολύ πέρα από τα όρια της περιοχής. Ο ίδιος έχει δηλώσει στους συνεργάτες του ότι θέλει να αποφύγει έναν «ατελείωτο πόλεμο» και να αναζητήσει μια διαπραγματευτική έξοδο, προωθώντας δημόσια ένα χρονοδιάγραμμα τεσσάρων έως έξι εβδομάδων για τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Ωστόσο, αυτό το χρονοδιάγραμμα θεωρείται εξαιρετικά αβέβαιο. Εξάλλου ο ίδιος έχει απειλήσει με σημαντική στρατιωτική κλιμάκωση σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών. Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες του, όπως ένα σχέδιο 15 σημείων που διαβιβάστηκε μέσω παρασκηνιακού διαύλου με το Πακιστάν, δείχνουν την ανάγκη για διέξοδο. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν υπάρχουν ρεαλιστικές προοπτικές επιτυχούς διαπραγμάτευσης. Ο πρώην αξιωματούχος πληροφοριών των ΗΠΑ, Τζόναθαν Πανίκοφ, σημειώνει στο Reuters ότι ο Τραμπ έχει «κακές επιλογές παντού» για να τερματίσει τον πόλεμο, επισημαίνοντας την έλλειψη σαφήνειας ως προς το τι θα συνιστούσε ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Μια σύγκρουση σε αδιέξοδο Ο Τραμπ φαίνεται να κρατά ανοιχτές όλες τις επιλογές. Έχει ήδη αναπτύξει χιλιάδες επιπλέον στρατιώτες στην περιοχή και προειδοποιεί διαρκώς το Ιράν για εντατικοποίηση των επιθέσεων, ακόμη και με πιθανή χρήση χερσαίων δυνάμεων, εάν δεν υποχωρήσει. Αναλυτές στο Reuters εκτιμούν ότι αυτή η επίδειξη ισχύος στοχεύει στην άσκηση πίεσης προς την Τεχεράνη, αλλά ενέχει τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας εμπλοκής. Η αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων στο ιρανικό έδαφος – εκτός των άλλων – θα προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αλλά και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού κόμματος και του MAGA. Ένα εναλλακτικό σενάριο περιλαμβάνει μια τελική μεγάλης κλίμακας αεροπορική επιχείρηση, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Operation Epic Fury», με στόχο την περαιτέρω αποδυνάμωση των στρατιωτικών και πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν. Στη συνέχεια, ο Τραμπ θα μπορούσε να κηρύξει τη νίκη και να αποχωρήσει. Ωστόσο, μια τέτοια δήλωση θα ήταν δύσκολο να πείσει, εάν δεν ανοίξουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ, που ελέγχονται από την Τεχεράνη. Πρόκειται για το θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Το κλείσιμο των Στενών από το Ιράν ως αντίποινα και η άρνησή του να επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία του έχει ήδη προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία. Πολιτικές πιέσεις και λάθος υπολογισμοί Ο Τραμπ, που εκλέχθηκε με τη δέσμευση να κρατήσει τις ΗΠΑ εκτός πολέμων, φαίνεται να δυσκολεύεται να περιορίσει τη σύγκρουση που ο ίδιος ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ. Παρά τις δημόσιες αισιόδοξες δηλώσεις, στο εσωτερικό της κυβέρνησης, η ανησυχία εντείνεται. Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου δημιουργεί κινδύνους τόσο για την πολιτική του κληρονομιά όσο και για τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Η μεγαλύτερη αστοχία του φαίνεται να ήταν η υποτίμηση της ικανότητας αντίδρασης της Τεχεράνης. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει πυραύλους και drones για να πλήξει το Ισραήλ και κράτη του Κόλπου, ενώ έχει σχεδόν αποκλείσει και τα Στενά του Ορμούζ. Ο αναλυτής Jon Alterman επισημαίνει ότι η ιρανική ηγεσία ποντάρει στο ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τους αντιπάλους της, και ίσως έχει δίκιο. Την ίδια στιγμή, η πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ αυξάνεται. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής, ενώ η συνολική αποδοχή του Τραμπ έχει πέσει στο 36%, το χαμηλότερο επίπεδο από την επιστροφή του στην προεδρία. Ακόμη και εντός των Ρεπουμπλικανών, διαφαίνεται ανησυχία. Ο βουλευτής Mike Rogers άσκησε κριτική για έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με την έκταση της επιχείρησης. Δύσκολη και εύθραυστη διπλωματία Η διπλωματική οδός δεν προσφέρει εύκολες λύσεις. Το σχέδιο 15 σημείων του Τραμπ περιλαμβάνει απαιτήσεις όπως η διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο περιορισμός των πυραύλων και η εγκατάλειψη των συμμαχικών ένοπλων ομάδων. Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την πρόταση άδικη και μη ρεαλιστική, χωρίς όμως να αποκλείει περαιτέρω έμμεσες επαφές. Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι το Ιράν «ικετεύει» για συμφωνία, οι ηγέτες της χώρας δεν φαίνεται να βιάζονται. Πιστεύουν ότι μπορούν να διεκδικήσουν νίκη απλώς επιβιώνοντας. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την αντικατάσταση ηγετών που σκοτώθηκαν σε αεροπορικές επιδρομές με πιο σκληροπυρηνικούς διαδόχους, οι οποίοι δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη δυσπιστία απέναντι στον Τραμπ. Αντιφατικά μηνύματα και αβέβαιη πορεία Εάν ο Τραμπ αποφασίσει τελικά να προχωρήσει σε χερσαία επέμβαση, τα πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν την κατάληψη στρατηγικών σημείων, όπως το νησί Kharg, ή επιχειρήσεις κατά μήκος των ιρανικών ακτών. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ευρύτερη σύγκρουση, θυμίζοντας τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, τους οποίους ο ίδιος είχε υποσχεθεί να αποφύγει. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να προκαλέσει νέες επιθέσεις από το Ιράν, ακόμη και σε ενεργειακές και πολιτικές υποδομές. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχουν άμεσα σχέδια για ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, ο Τραμπ συνεχίζει να κρατά όλες τις επιλογές ανοιχτές. Όπως σημειώνει η αναλύτρια Laura Blumenfeld, ο Τραμπ εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα, λειτουργώντας ως μια «μηχανή ομίχλης πολέμου» που κρατά τους αντιπάλους σε αβεβαιότητα. Ωστόσο η μεγαλύτερη «αβεβαιότητα» φαίνεται να βασανίζει τον ίδιο, καθώς το δίλημμα παραμένει άλυτο: μια αμφίβολη ειρήνη μέσω διαπραγματεύσεων ή μια επικίνδυνη στρατιωτική κλιμάκωση. Σε κάθε περίπτωση, οι επιλογές του δεν θα καθορίσουν μόνο την έκβαση της σύγκρουσης με το Ιράν, αλλά και το μέλλον της δικής του προεδρίας.
