Με τις γεωπολιτικές ισορροπίες να παραμένουν εύθραυστες, το Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο τις βασικές του απαιτήσεις απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια και την οικονομική αποκατάσταση. Η Τεχεράνη έχει ήδη καταθέσει μια αντιπρόταση πέντε σημείων, η οποία βρίσκεται υπό εξέταση από την Ουάσιγκτον, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη απάντηση. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. «Ασφάλεια και αποζημιώσεις είναι το κλειδί» Σύμφωνα με τον Χασάν Αχμαντιάν, αναπληρωτή καθηγητή σπουδών Δυτικής Ασίας στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, η ιρανική πλευρά θεωρεί δύο σημεία απολύτως κρίσιμα για οποιαδήποτε συμφωνία: «Αν δει κανείς το σύνολο αυτής της πρότασης, δύο πτυχές έχουν μεγάλη σημασία για το Ιράν: Πρώτον, οι εγγυήσεις ασφάλειας απέναντι σε μελλοντικούς πολέμους και, δεύτερον, οι οικονομικές αποζημιώσεις». Όπως επισημαίνεται, η Τεχεράνη επιδιώκει θετική ανταπόκριση τουλάχιστον σε αυτά τα δύο βασικά αιτήματα, τα οποία συνδέονται άμεσα με τις επιπτώσεις που έχει υποστεί η χώρα τα τελευταία χρόνια. Φόβοι για «πόλεμο άλλης μορφής» Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην κατάσταση που επικρατεί μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις, σημειώνοντας ότι το Ιράν βρίσκεται ήδη υπό πίεση λόγω των κυρώσεων, ενώ οι ζημιές στις υποδομές του έχουν επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την οικονομία. Παράλληλα, όπως υπογράμμισε στο υπογράμμισε ότι η ιρανική πλευρά δεν θεωρεί πως η ένταση θα εκτονωθεί πλήρως, ακόμη και σε περίπτωση εκεχειρίας: «Οι Ιρανοί αισθάνονται ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί με διαφορετικές μορφές, ακόμη και αν υπάρξει κατάπαυση του πυρός», με «κυβερνοεπιθέσεις, κυρώσεις και κάθε είδους υβριδικό πόλεμο». Σε αυτό το πλαίσιο, η Τεχεράνη επιδιώκει να εξασφαλίσει σαφείς εγγυήσεις απέναντι σε μελλοντικές απειλές, αλλά και την αποκατάσταση των ζημιών που αποδίδει τόσο στις κυρώσεις όσο και στις πολεμικές επιχειρήσεις. Τα πέντε σημεία της ιρανικής πρότασης Η αντιπρόταση του Ιράν προς τις ΗΠΑ περιλαμβάνει πέντε βασικούς άξονες: Εγγυήσεις ασφάλειας: Διαβεβαιώσεις ότι δεν θα υπάρξουν νέες στρατιωτικές επιθέσεις. Οικονομικές αποζημιώσεις: Κάλυψη των ζημιών που προκλήθηκαν σε υποδομές και οικονομία. Άρση ή χαλάρωση κυρώσεων: Σταδιακή ή πλήρης άρση των διεθνών περιορισμών. Αναγνώριση δικαιωμάτων στο πυρηνικό πρόγραμμα: Διατήρηση της δυνατότητας ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας υπό όρους. Μηχανισμοί εφαρμογής: Καθορισμός πλαισίου ελέγχου και επιτήρησης της συμφωνίας. Βανς: «Οι ΗΠΑ θα αποχωρήσουν σύντομα από το Ιράν» Την ίδια ώρα, από την αμερικανική πλευρά, ο Αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς εμφανίζεται να προεξοφλεί την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη σύγκρουση. Σε συνέντευξή του, τόνισε ότι «ο πρόεδρος θα συνεχίσει για λίγο ακόμη, ώστε να διασφαλίσει ότι, όταν αποχωρήσουμε, δεν θα χρειαστεί να το ξανακάνουμε αυτό για πάρα, πάρα πολύ καιρό». Μάλιστα, υπογράμμισε πως στόχος είναι η αποδυνάμωση της ιρανικής κυβέρνησης σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αποφευχθεί μια νέα στρατιωτική εμπλοκή στο μέλλον, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Πρέπει να τους εξουδετερώσουμε για πάρα, πάρα πολύ καιρό, και αυτός είναι ο σκοπός». Αναφορικά με τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου, παραδέχθηκε ότι οι τιμές των καυσίμων έχουν αυξηθεί, ωστόσο εκτίμησε ότι πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο: «Αυτή είναι μια πολύ, πολύ προσωρινή αντίδραση σε κάτι που τελικά θα είναι μια βραχυπρόθεσμη σύγκρουση». Κλείνοντας, ξεκαθάρισε ότι «δεν μας ενδιαφέρει να βρισκόμαστε στο Ιράν έναν χρόνο μετά ή δύο χρόνια μετά… Κάνουμε τη δουλειά μας, θα φύγουμε από εκεί σύντομα». Οι Χούθι αλλάζουν τις ισορροπίες στον πόλεμο του Ιράν Την ίδια στιγμή, η ενεργή εμπλοκή των Χούθι δημιουργεί νέα δεδομένα στο πεδίο της σύγκρουσης, ανοίγοντας ένα επιπλέον μέτωπο και αυξάνοντας τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Οι αντάρτες της Υεμένης, που έχουν δηλώσει επανειλημμένα τη στήριξή τους στο Ιράν, περνούν πλέον σε φάση άμεσης στρατιωτικής δράσης. Ο εκπρόσωπός τους, Yahya Saree, είχε προειδοποιήσει: «Επιβεβαιώνουμε ότι τα δάχτυλά μας είναι στη σκανδάλη για άμεση στρατιωτική παρέμβαση». Η απειλή αυτή επιβεβαιώθηκε με την εκτόξευση πυραύλου από την Υεμένη, γεγονός που προκάλεσε συναγερμό στο νότιο Ισραήλ. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον ρόλο των Χούθι στον λεγόμενο «άξονα αντίστασης» του Ιράν και περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις ισορροπίες στην περιοχή. Σε αυτό το περιβάλλον, οι διαπραγματεύσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η έκβαση τους θα κρίνει όχι μόνο τη διάρκεια της σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.
