Η προθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να επιτίθεται σε αντιπάλους ενώ ταυτόχρονα ανησυχεί συμμάχους απειλεί να ωθήσει τον κόσμο σε μια νέα πυρηνική εποχή, αναφέρει το Bloomberg σε δημοσίευμά του. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Από τον Βόρειο Ατλαντικό έως τον Δυτικό Ειρηνικό, κυβερνήσεις συζητούν πιο ανοιχτά από ποτέ αν πρέπει κι αυτές να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα. Η Γερμανία και η Πολωνία, που επί μακρόν ήταν ικανοποιημένες να βρίσκονται κάτω από την πυρηνική «ομπρέλα» των ΗΠΑ, μετά τις δηλώσεις του Τραμπ για ενδεχόμενη απόκτηση της Γροιλανδίας καλωσόρισαν τις γαλλικές προτάσεις για επέκταση της δικής της στρατηγικής αποτροπής σε όλη την ήπειρο. Η Κίνα και η Ρωσία, και οι δύο μακροχρόνια μέλη της «λέσχης» των πυρηνικά εξοπλισμένων κρατών, εξέφρασαν ανησυχία για τον κίνδυνο εξάπλωσης των όπλων σε Ιαπωνία και Νότια Κορέα, την ώρα που αναβαθμίζουν τα δικά τους οπλοστάσια. Οι ΗΠΑ, η μόνη χώρα που έχει χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο εναντίον άμαχου πληθυσμού, εξετάζουν την επιστροφή σε δοκιμές ατομικών βομβών για να συμμορφωθούν με εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ, μετά από παύση άνω των τριών δεκαετιών. Την ίδια εβδομάδα που ο Αμερικανός πρόεδρος εξέδωσε τελεσίγραφο προς την ηγεσία του Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, η κυβέρνησή του κυκλοφορούσε έκθεση που έδινε στον περιφερειακό του αντίπαλο, τη Σαουδική Αραβία, πιθανή πρόσβαση σε τεχνολογία εμπλουτισμού ουρανίου και επανεπεξεργασίας, σύμφωνα με έγγραφα που είδε το Bloomberg. Ένας διπλωμάτης από ευρωπαϊκή χώρα δήλωσε ότι η ανάγκη η ήπειρος να αναπτύξει δικές της πυρηνικές δυνατότητες αποτελεί ενεργό θέμα συζήτησης στις πρωτεύουσές της. Το «Ρολόι της Αποκάλυψης» λίγο πριν τα μεσάνυχτα John Turner/U.S. Air Force via AP, File Τον Ιανουάριο, το Bulletin of the Atomic Scientists προώθησε το «Ρολόι της Αποκάλυψης» στα 85 δευτερόλεπτα πριν τα μεσάνυχτα — το πιο κοντινό στην καταστροφή που έχει φτάσει ποτέ. Μεταξύ άλλων, ανέφεραν τις επιθέσεις του Τραμπ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και τις προσπάθειές του να δημιουργήσει την «Golden Dome» αντιπυραυλική ασπίδα, καθώς και τη λήξη της τελευταίας συνθήκης ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. «Η πιθανή απόκτηση τέτοιων όπλων μαζικής καταστροφής συζητείται ανοιχτά, ακόμη και σε χώρες που έχουν δεσμευτεί να μην τα αποκτήσουν», δήλωσε ο Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι, γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. «Αλλά περισσότερα πυρηνικά όπλα σε περισσότερες χώρες δεν θα κάνουν τον κόσμο πιο ασφαλή — το αντίθετο». «Είναι πιο σημαντικό από ποτέ να διατηρηθούν οι κανόνες μη διάδοσης που εξυπηρέτησαν τόσο καλά τον κόσμο τον τελευταίο μισό αιώνα», πρόσθεσε. Ενώ μόνο εννέα χώρες θεωρούνται σήμερα πυρηνικές δυνάμεις, περισσότερες από 20 άλλες διαθέτουν ενεργειακά προγράμματα, βιομηχανικές βάσεις και τεχνογνωσία που θα μπορούσαν να τους επιτρέψουν να ξεκινήσουν την πορεία προς την απόκτηση της βόμβας. Αρκούν μόλις 25 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου ή 8 κιλά πλουτωνίου για την κατασκευή όπλου ικανού να καταστρέψει μια μικρή πόλη. Κινδυνεύει με κατάρρευση το σύστημα ελέγχου Η «κούρσα» τροφοδοτείται από την πεποίθηση ότι η αποχή από πυρηνικά όπλα αφήνει τα κράτη εκτεθειμένα, με τη Λιβύη, την Ουκρανία και τώρα το Ιράν να υπογραμμίζουν τις συνέπειες. Αν και η κατοχή πυρηνικού οπλοστασίου δεν εγγυάται αποτροπή επίθεσης, αυξάνει σημαντικά το διακύβευμα. Όσο περισσότερες χώρες αποκτούν πυρηνικά, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τις μεγάλες δυνάμεις να ελέγξουν τη χρήση τους και τόσο πιο επικίνδυνος γίνεται ο κόσμος. Πέρυσι, η Ινδία και το Πακιστάν αντάλλαξαν αεροπορικά πλήγματα σε μια ακόμη έξαρση μεταξύ των δύο γειτόνων, που απέκτησαν πυρηνικά τη δεκαετία του 1990. Ειδικοί προειδοποιούν ότι το σύστημα ελέγχου εξοπλισμών, που χτίστηκε με κόπο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, θα μπορούσε σύντομα να καταρρεύσει. Δημιουργήθηκε όταν οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο πυρηνικού αφανισμού και αποφάσισαν να κάνουν πίσω. Δεν αντικαταστάθηκε η συνθήκη New Start Το 1987, ο Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν και ο Σοβιετικός ηγέτης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ υπέγραψαν συνθήκη για την εξάλειψη των βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς. Λίγα χρόνια αργότερα, συμφώνησαν σε σημαντικές μειώσεις των οπλοστασίων τους, που οδήγησαν αργότερα στη συνθήκη New START. Και οι δύο αυτές συμφωνίες έληξαν χωρίς αντικατάσταση, καθώς οι σχέσεις Ουάσιγκτον–Μόσχας επιδεινώθηκαν και οι ΗΠΑ ανησυχούσαν για την ανάπτυξη του κινεζικού οπλοστασίου εκτός διμερών συμφωνιών. Σήμερα, καθώς συμβατικοί πύραυλοι πλήττουν πόλεις σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή, οι εναπομείνασες συνθήκες αντιμετωπίζουν αβέβαιο μέλλον. Συναντήσεις των Ηνωμένων Εθνών για την αναθεώρηση της 56χρονης Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων αναμένεται να αναδείξουν την αυξανόμενη αντίσταση των πυρηνικών κρατών στους περιορισμούς της. Και η Συνθήκη Πλήρους Απαγόρευσης Πυρηνικών Δοκιμών βρίσκεται σε κίνδυνο. «Αλυσιδωτή διάδοση» Σύμφωνα με το Bloomberg το χειρότερο σενάριο είναι μια «αλυσιδωτή διάδοση»: αν η Νότια Κορέα αποκτήσει πυρηνικά, θα ακολουθήσει η Ιαπωνία, μετά η Ταϊβάν, οδηγώντας την Κίνα σε πανικό και πιθανή επιτάχυνση στρατιωτικών ενεργειών. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει για τον αυξανόμενο κίνδυνο πυρηνικής σύγκρουσης. Ωστόσο, οι ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν δείχνουν πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση. Το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας AP Photo/Ng Han Guan, File Η περίπτωση της Βόρειας Κορέας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: αφού διατήρησε το πυρηνικό της πρόγραμμα, σήμερα θεωρείται καθιερωμένη πυρηνική δύναμη. Αντίθετα, χώρες που εγκατέλειψαν τα προγράμματά τους, όπως η Λιβύη και η Ουκρανία, συχνά παρουσιάζονται ως παραδείγματα των κινδύνων αποπυρηνικοποίησης. Στην Ανατολική Ασία, η ενίσχυση των κινεζικών πυρηνικών δυνατοτήτων και οι ανησυχίες για την αξιοπιστία της αμερικανικής προστασίας ωθούν χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να επανεξετάσουν τη στάση τους. Παρόμοια μετατόπιση παρατηρείται και στην Ευρώπη, όπου η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζουν την επέκταση της πυρηνικής αποτροπής τους. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η ενίσχυση του οπλοστασίου είναι απαραίτητη: «Για να είσαι ελεύθερος πρέπει να σε φοβούνται, και για να σε φοβούνται πρέπει να είσαι ισχυρός». Συνολικά, το παγκόσμιο κλίμα μετατοπίζεται προς μεγαλύτερη αποδοχή των πυρηνικών όπλων ως εργαλείου ασφάλειας. Όπως σημειώνει ένας ειδικός, αν πιστεύεις ότι ζεις σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η δύναμη και όχι η συλλογική ασφάλεια, είναι δύσκολο να μην σκεφτείς ότι ίσως χρειάζεσαι κι εσύ «το μεγάλο όπλο».
