Τέλος εποχής για μία από τις πιο επιτυχημένες αποστολές της NASA στον Άρη. Το διαστημόπλοιο MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution), που για περισσότερο από μία δεκαετία μελετούσε την ατμόσφαιρα του Κόκκινου Πλανήτη, θεωρείται πλέον οριστικά χαμένο, με τη διαστημική υπηρεσία να ανακοινώνει το τέλος της αποστολής του. Η τελευταία επικοινωνία με το σκάφος καταγράφηκε στις 6 Δεκεμβρίου, όταν χάθηκε το σήμα του μετά από διέλευση πίσω από τον Άρη. Παρά τις πολύμηνες προσπάθειες αποκατάστασης της επικοινωνίας, οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το MAVEN δεν μπορεί πλέον να επανέλθει σε λειτουργία. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Το μυστήριο της εξαφάνισης Τα δεδομένα που ελήφθησαν λίγο πριν χαθεί η επαφή έδειχναν ότι όλα τα συστήματα λειτουργούσαν κανονικά. Όταν όμως το διαστημόπλοιο επανεμφανίστηκε από την πίσω πλευρά του πλανήτη, δεν εξέπεμψε ποτέ ξανά σταθερό σήμα προς τη Γη. Οι προκαταρκτικές αναλύσεις έδειξαν ότι το MAVEN είχε εισέλθει σε κατάσταση ασφαλείας (safe mode) και περιστρεφόταν με ασυνήθιστα μεγάλη ταχύτητα. Η ανεξέλεγκτη αυτή περιστροφή εκτιμάται ότι οδήγησε στην πλήρη εξάντληση των μπαταριών και τελικά στην οριστική απώλεια επικοινωνίας. Η NASA συνεχίζει να διερευνά τα αίτια που προκάλεσαν τη βλάβη, με την τελική έκθεση να αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες. Η αποστολή που άλλαξε όσα γνωρίζουμε για τον Άρη Το MAVEN εκτοξεύθηκε τον Νοέμβριο του 2013 με βασική αποστολή να εξηγήσει πώς ο Άρης έχασε το μεγαλύτερο μέρος της ατμόσφαιράς του και μετατράπηκε από έναν πλανήτη που πιθανόν διέθετε νερό στην επιφάνειά του σε έναν ψυχρό και αφιλόξενο κόσμο. Κατά τη διάρκεια των ερευνών του αποκάλυψε τον καθοριστικό ρόλο του Ήλιου στη σταδιακή απογύμνωση της ατμόσφαιρας του πλανήτη. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι ηλιακές καταιγίδες και ο ηλιακός άνεμος επιταχύνουν σημαντικά την απώλεια αερίων προς το διάστημα. Παράλληλα, το διαστημόπλοιο κατέγραψε για πρώτη φορά το φαινόμενο της ατμοσφαιρικής εκτίναξης, μέσω του οποίου φορτισμένα σωματίδια εκτοξεύουν τμήματα της ατμόσφαιρας στο διάστημα, συμβάλλοντας στη συνεχή φθορά της. Σέλαος, νερό και καταιγίδες σκόνης Ανάμεσα στις σημαντικότερες ανακαλύψεις του ήταν και η ύπαρξη διαφορετικών τύπων σέλαος στον Άρη. Σε αντίθεση με τη Γη, όπου τα φαινόμενα αυτά εμφανίζονται κυρίως κοντά στους πόλους, στον Κόκκινο Πλανήτη μπορούν να εκδηλωθούν σχεδόν σε κάθε περιοχή. Το MAVEN μελέτησε επίσης τις τεράστιες καταιγίδες σκόνης που πλήττουν τον Άρη, αποκαλύπτοντας ότι μπορούν να μεταφέρουν υδρατμούς σε πολύ μεγάλα ύψη, αυξάνοντας την απώλεια νερού προς το διάστημα. Τα ευρήματα αυτά θεωρούνται κομβικής σημασίας για την κατανόηση του πώς ο Άρης έχασε σταδιακά τις προϋποθέσεις που ίσως κάποτε επέτρεπαν την ύπαρξη ζωής. Η κληρονομιά που αφήνει πίσω του Πέρα από την επιστημονική του συμβολή, το MAVEN λειτούργησε ως κρίσιμος κρίκος επικοινωνίας ανάμεσα στη Γη και τα ρομποτικά οχήματα που εξερευνούν την επιφάνεια του Άρη, μεταφέροντας τεράστιους όγκους δεδομένων. Κατά τη διάρκεια της αποστολής δημοσιεύθηκαν περισσότερες από 800 επιστημονικές μελέτες βασισμένες στα ευρήματά του, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι το υλικό που συγκέντρωσε θα συνεχίσει να τροφοδοτεί νέες ανακαλύψεις για πολλά ακόμη χρόνια. Μπορεί το MAVEN να σταμάτησε οριστικά να εκπέμπει, όμως η συμβολή του στην κατανόηση του Άρη θεωρείται ανεκτίμητη. Για τη NASA και την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, το διαστημόπλοιο αφήνει πίσω του μια κληρονομιά που θα συνεχίσει να φωτίζει τα μυστήρια του Κόκκινου Πλανήτη για τις επόμενες δεκαετίες.
