Αν κοιτάξει κανείς το ανάγλυφο της Ελλάδας στον χάρτη, αντιλαμβάνεται αμέσως τις ιδιαιτερότητες του τόπου μας. Το ίδιο συμβαίνει αν παρατηρήσει ότι περισσότεροι από τους μισούς πολίτες ζουν σε μόλις δύο μητροπολιτικά κέντρα, ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα απλώνεται σε δεκάδες πόλεις, εκατοντάδες κωμοπόλεις, χιλιάδες χωριά και περισσότερα από 200 κατοικημένα νησιά. Είναι προφανές πως αυτή τη γεωγραφική, κοινωνική και οικονομική πολυμορφία, όπου οι ανάγκες, οι προκλήσεις και οι προτεραιότητες κάθε περιοχής διαφέρουν σημαντικά, δεν μπορούν να την καλύψουν μόνο τα Μέσα Ενημέρωσης της Αθήνας. Οι τοπικές εφημερίδες και τα Περιφερειακά Μέσα αποτελούν τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου οι ανάγκες, οι αγωνίες και οι προτεραιότητες της ελληνικής περιφέρειας αποκτούν δημόσια φωνή. Είναι εκείνα που καταγράφουν τα προβλήματα ενός νοσοκομείου, μιας σχολικής μονάδας, ενός αρδευτικού δικτύου, ενός λιμανιού ή ενός δρόμου, πολύ πριν αυτά φτάσουν στην ατζέντα των κεντρικών μέσων ή της κυβέρνησης. Στο θέμα αυτό στέκεται με άρθρο-παρέμβαση ο πρώην γενικός γραμματέας του Πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης. Γράφοντας στην ιστορική εφημερίδα «Ταχυδρόμος» της Μαγνησίας, ο κ. Δημητριάδης περιγράφει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της λειτουργίας του Μεγάρου Μαξίμου όταν βρισκόταν εκεί: ♦ Κατά τη διάρκεια της θητείας του είχε δημιουργηθεί ειδική ομάδα με αποκλειστική αρμοδιότητα την καταγραφή των προβλημάτων που απασχολούσαν τις σελίδες του περιφερειακού Τύπου. Στόχος της ήταν να εντοπίζονται εγκαίρως τα ζητήματα που ανέκυπταν στις τοπικές κοινωνίες, ώστε η κυβέρνηση να μπορεί να παρεμβαίνει αποτελεσματικότερα. Ο πρώην γ.γ. του Πρωθυπουργού στέκεται ιδιαίτερα στα σημερινά προβλήματα του περιφερειακού Τύπου. Καταρχάς αναφέρεται στην πτώση των κυκλοφοριών και στη συρρίκνωση των εσόδων του Τύπου, φαινόμενα που δεν αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα και έχουν διεθνώς σημαντικό αντίκτυπο στα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης. «Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, χιλιάδες τοπικές εφημερίδες έχουν κλείσει τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας εκατοντάδες “ειδησεογραφικές ερήμους”, δηλαδή περιοχές χωρίς ουσιαστική τοπική ενημέρωση. Αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γαλλία, ενώ και στην Ελλάδα ο περιφερειακός Τύπος έχει υποστεί σημαντική συρρίκνωση από το 2007 και μετά. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων του κλάδου, αλλά την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας», σημειώνει ο κ. Δημητριάδης. Παρότι ουδείς αμφισβητεί τη σημασία του περιφερειακού Τύπου και την παρέμβαση που πρέπει να έχει προς την πολιτική εξουσία, σε περιφερειακό αλλά και κεντρικό επίπεδο, η συζήτηση για την κρίση του Τύπου σπάνια φτάνει μέχρι εκεί. «Στο αθηνοκεντρικό κράτος, με την υπερσυγκέντρωση των μεγαλύτερων Μέσων Ενημέρωσης, συχνά υποτιμάται η σημασία των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης. Κι όμως, η εμπιστοσύνη των τοπικών κοινωνιών προς αυτά λειτουργεί ως παρήγορο αντίβαρο στη γενικευμένη κρίση αξιοπιστίας των ΜΜΕ», επισημαίνει ο πρώην γ.γ. του Πρωθυπουργού για να προσθέσει τα εξής: «Σύμφωνα με τα ευρήματα του Digital News Report 2026 του Ινστιτούτου Reuters, την ώρα που η συνολική εμπιστοσύνη των πολιτών στις ειδήσεις βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ο περιφερειακός Τύπος εξακολουθεί να διατηρεί μια ισχυρή σχέση εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινωνίες. Η αντίθεση αυτή αποτυπώνει τη διαχρονική αξία της ενημέρωσης που βρίσκεται κοντά στον πολίτη και στα προβλήματα της καθημερινότητάς του». Στην Ελλάδα, με τις γεωγραφικές και πληθυσμιακές ιδιαιτερότητες που προαναφέραμε, ο περιφερειακός Τύπος λειτουργεί και ως ένας μηχανισμός μέσω του οποίου η περιφέρεια συνομιλεί με το κράτος. Ενώ εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του στη λογοδοσία. Η λειτουργία της δημοκρατίας δεν ελέγχεται προφανώς μόνο στην Αθήνα, πρέπει να ελέγχεται παντού: στους Δήμους, στις Περιφέρειες, στα Δημοτικά Συμβούλια, στις δημοτικές επιχειρήσεις, στα νοσοκομεία και σε κάθε δημόσιο οργανισμό της χώρας. Ο δημοσιογράφος του περιφερειακού Τύπου γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον τα πρόσωπα και τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου. Είναι εκείνος που μπορεί να αναδείξει εγκαίρως προβλήματα κακοδιοίκησης, καθυστερήσεων ή αδιαφάνειας. Ο κ. Δημητριάδης υπογραμμίζει ότι «τα περιφερειακά Μέσα ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς εξουσίας, ενισχύοντας τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την πολυφωνία». Από τις διαπιστώσεις στις λύσεις Την ίδια στιγμή, όμως, ο περιφερειακός Τύπος βρίσκεται αντιμέτωπος με πρωτοφανείς προκλήσεις. Η οικονομική κρίση, η μεταφορά της διαφημιστικής δαπάνης στις διεθνείς ψηφιακές πλατφόρμες και η συνεχής μείωση των κυκλοφοριών έχουν οδηγήσει πολλές ιστορικές εφημερίδες σε συρρίκνωση ή σε λουκέτο. Και εδώ δεν αρκούν μόνο οι διαπιστώσεις για τη σημασία του περιφερειακού Τύπου. Απαιτούνται λύσεις. Ο Γρηγόρης Δημητριάδης υποστηρίζει ότι το πρώτο και βασικό βήμα πρέπει να είναι η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για τα περιφερειακά ΜΜΕ, μέσα από τη συνεργασία της Πολιτείας με τους εκπροσώπους του κλάδου, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητάς τους. Στην κατεύθυνση αυτή, συνεχίζει, θα μπορούσε να εξεταστεί η κάλυψη του κόστους συνδρομών των περιφερειακών Μέσων σε ειδησεογραφικά και φωτογραφικά πρακτορεία, καθώς και η χρηματοδότηση προγραμμάτων επιμόρφωσης των δημοσιογράφων τους. Εξίσου σημαντικό κατά τον πρώην γ.γ. του Πρωθυπουργού είναι να εφαρμοστεί στην πράξη η πρόβλεψη για τη διάθεση του 30% της κρατικής διαφήμισης στα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης, ενώ ο ίδιος σημειώνει ότι «απαιτείται και ουσιαστική βελτίωση του προγράμματος στήριξης του έντυπου Τύπου, με μεγαλύτερη διάρκεια, σαφείς κανόνες κατανομής των πόρων και λιγότερη γραφειοκρατία». Ως παραδείγματα εφαρμόσιμων λύσεων αναφέρει το Local News Partnership του BBC, το Local Journalism Initiative του Καναδά, αλλά και τα εργαλεία στήριξης που εφαρμόζονται στη Γαλλία, τονίζοντας ότι «η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ανακαλύψει τον τροχό, μπορεί να αξιοποιήσει τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και να τις προσαρμόσει στις δικές της ανάγκες». Στην κατεύθυνση αυτή, ο ίδιος θεωρεί ότι είναι επιτακτική ανάγκη «η Πολιτεία να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη στήριξη των περιφερειακών Μέσων Ενημέρωσης», καθώς «πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της αγοράς. Διαφορετικά, ολοένα και περισσότερες περιοχές της χώρας κινδυνεύουν να μετατραπούν σε “ερήμους ενημέρωσης”, με σοβαρές συνέπειες για την πολυφωνία, τη λογοδοσία και τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών». Λογοδοσία, όχι νοσταλγία Το συμπέρασμα που προκύπτει από τους προβληματισμούς και τις προτάσεις για το σήμερα και το αύριο του περιφερειακού Τύπου είναι ότι η βιωσιμότητα και η μακροημέρευσή του δεν αποτελεί συντεχνιακό αίτημα, ούτε αφορά αποκλειστικά τους εκδότες και τους δημοσιογράφους. Το ζήτημα ακουμπά στην ποιότητα της δημόσιας ζωής και τη λογοδοσία, η οποία μέσω του τοπικού επιπέδου απλώνεται στο εθνικό, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Και τη δουλειά αυτή δεν μπορούν να την κάνουν τα social media. Μια χώρα στην οποία η περιφέρεια χάνει τη δυνατότητα να εκφράζεται δημόσια γίνεται αναπόφευκτα περισσότερο συγκεντρωτική, λιγότερο δημοκρατική και τελικά λιγότερο συνεκτική. Αντίθετα, όταν κάθε γωνιά της Ελλάδας διαθέτει ισχυρά, αξιόπιστα και βιώσιμα μέσα ενημέρωσης, ενισχύεται η συμμετοχή των πολιτών, βελτιώνεται η λογοδοσία και η ίδια η δημοκρατία αποκτά βαθύτερες ρίζες. Ο περιφερειακός Τύπος, επομένως, δεν είναι μια νοσταλγική ανάμνηση της έντυπης εποχής. Είναι ένα δημόσιο αγαθό. Και η διατήρηση της πολυφωνίας του αποτελεί προϋπόθεση όχι μόνο για την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, αλλά και για την υγιή λειτουργία του δημοκρατικού ελέγχου. Ακολούθησε το Protagon στο Google News Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google
