Σχεδόν δύο χρόνια μετά τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις εκλογές, όπου υποσχόταν γενναίες μειώσεις τιμών και νοικοκύρεμα των δημοσίων οικονομικών των ΗΠΑ, ο πόλεμος με το Ιράν και οι φοροελαφρύνσεις έφεραν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: χρέος-ρέκορ, εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και αστρονομικά επιτόκια στεγαστικών δανείων. «Καμπανάκι» από τις αγορές: Ιστορικό υψηλό 19 ετών στα ομόλογα Ειδικότερα, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times , οι επενδυτές ώθησαν την Τρίτη τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 19 ετών, εκπέμποντας σήμα κινδύνου για το βάρος του δημόσιου δανεισμού αλλά και τις πληθωριστικές παρενέργειες του πολέμου. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Μία ημέρα μετά, ο Υπουργός Οικονομικών του Τραμπ, Σκοτ Μπέσεντ, έσπευσε να καθησυχάσει τις αγορές παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα για «τουλάχιστον διπλασιασμό» των αγορών μακροπρόθεσμου χρέους, ενώ προανήγγειλε άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση του ελλείμματος. Ωστόσο, η νέα αυτή παρέμβαση ελάχιστα βοήθησε στη συγκράτηση των αποδόσεων, ενώ αντίθετα πίεσε το δολάριο χαμηλότερα. Ο Μπέσεντ επέμεινε την Πέμπτη ότι οι αγορές «προέτρεξαν», με τον Τραμπ να ισχυρίζεται πως η οικονομία «καλπάζει», επικαλούμενος τα ρεκόρ στη Wall Street. «Οι οργισμένες δηλώσεις του Προέδρου και οι προσπάθειες της κυβέρνησής του να παρέμβει στις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων εκπέμπουν έναν αέρα απελπισίας. Αυτό απλώς επιδεινώνει τα πράγματα και στρέφει το κλίμα των αγορών σε ακόμα πιο δυσμενή κατεύθυνση», σχολίασε ο Εσουάρ Πρασάντ, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Cornell. Η αναταραχή στις αγορές αναδεικνύει τον κίνδυνο να καταρρεύσει το οικονομικό αφήγημα του Τραμπ, την ώρα που πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ήδη τους Δημοκρατικούς να διατηρούν προβάδισμα έναντι των Ρεπουμπλικανών στη διαχείριση της οικονομίας. «Βουνό» τρισεκατομμυρίων το δημόσιο χρέος Το αμερικανικό δημόσιο χρέος άγγιξε αυτή την εβδομάδα το ιστορικό ρεκόρ των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, με τον δανεισμό να αυξάνεται με τον ταχύτερο ρυθμό εκτός περιόδου πανδημίας, καθώς οι ομοσπονδιακές δαπάνες ξεπερνούν κατά πολύ τα έσοδα. Το έλλειμμα μειώθηκε ελάχιστα το οικονομικό έτος 2025 στο 5,8% του ΑΕΠ (από 6,4% το 2024). Οι φοροελαφρύνσεις του Τραμπ αναμένεται να επιβαρύνουν σημαντικά τα ελλείμματα τα επόμενα χρόνια, παρά τις περικοπές σε προγράμματα κοινωνικής προστασίας, όπως η υγειονομική κάλυψη Medicaid και η επισιτιστική βοήθεια για τους φτωχότερους Αμερικανούς. «Συνεχίζουμε να ξεπερνάμε τα όρια στις δαπάνες — και οι απαιτήσεις για νέες δαπάνες είναι ακόμη μεγαλύτερες λόγω του πολέμου», δήλωσε η Νταϊάν Σουόνκ, επικεφαλής οικονομoλόγος της KPMG US. Από την πλευρά του, ο Μπέσεντ —που είχε δεσμευτεί να ρίξει το έλλειμμα στο 3% μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας Τραμπ— επέμεινε την Πέμπτη ότι υπάρχει «πολύ μεγάλη πιθανότητα» το έλλειμμα να έχει πιάσει πλέον ταβάνι, εκτιμώντας ότι η οικονομική ανάπτυξη και οι μελλοντικοί δασμοί θα ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα. Ωστόσο, ο Μάικλ Στρέιν, διευθυντής μελετών οικονομικής πολιτικής στο συντηρητικό δεξαμενή σκέψης American Enterprise Institute, τόνισε ότι η μείωση του ελλείμματος θα απαιτήσει σκληρές πολιτικές αποφάσεις για τον Τραμπ, όπως περικοπές στο Medicare και την κοινωνική ασφάλιση: «Ελπίζω αυτά που λέει ο υπουργός Μπέσεντ να είναι αλήθεια. Υπάρχουν όμως σοβαρά ερωτηματικά για το πώς μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη». Εκτός ελέγχου η βενζίνη – Στα ύψη τα στεγαστικά δάνεια Πέρα από το «βουνό» του χρέους, ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν τροφοδοτεί τον πληθωρισμό, διαλύοντας τις υποσχέσεις του για υποδιπλασιασμό των τιμών της ενέργειας και μείωση του κόστους διαβίωσης. Βενζίνη: Η τιμή της έχει πραγματοποιήσει «άλμα» 40% από την έναρξη του πολέμου, φτάνοντας τα 4,11 δολάρια το γαλόνι. Ντίζελ: Το καύσιμο που κινεί την αμερικανική εφοδιαστική αλυσίδα σημείωσε ανάλογη άνοδο, στα 5,58 δολάρια το γαλόνι. Η μέση τιμή του ντίζελ στη δεύτερη θητεία Τραμπ είναι πλέον υψηλότερη από ό,τι επί Τζο Μπάιντεν! Στεγαστικά δάνεια: Το επιτόκιο του σταθερού 30ετούς στεγαστικού δανείου εκτοξεύτηκε αυτή την εβδομάδα στο 6,65% (από 5,98% πριν από τον πόλεμο στα τέλη Φεβρουαρίου). «Καθώς τα επιτόκια υποχωρούσαν το τελευταίο τρίμηνο του 2025 και το πρώτο τρίμηνο του 2026, η πολιτική πίεση στην κυβέρνηση για την προσβασιμότητα στην κατοικία είχε μειωθεί», σημειώνει ο Τζάρετ Σάιμπεργκ της TD Securities, προσθέτοντας ότι τώρα ο Λευκός Οίκος «δεν έχει άλλη επιλογή» από το να εστιάσει στη μείωση των επιτοκίων, «ακόμη κι αν η ανακούφιση αποδειχθεί προσωρινή». Ο ετήσιος πληθωρισμός καταναλωτή σκαρφάλωσε σε υψηλό τριετίας στο 4,2% τον Μάιο, πριν υποχωρήσει στο 3,4% τον Ιούλιο. Στελέχη της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve) ανησυχούν ότι ο επίμονος πληθωρισμός θα ριζώσει στην οικονομία, αλλά απέφυγαν να αυξήσουν τα επιτόκια, τροφοδοτώντας την ανησυχία των αγορών για τη θέλησή τους να τον τιθασεύσουν. Χάθηκε το ενεργειακό πλεονέκτημα των ΗΠΑ Οι αναταραχές στην τροφοδοσία ενέργειας από τη Μέση Ανατολή έχουν επικαλύψει την ήπια αύξηση της εγχώριας παραγωγής πετρελαίου των ΗΠΑ, την οποία ο Τραμπ προέβαλλε ως το «όπλο» του για τη συγκράτηση των τιμών. Ο Αρτ Μπέρμαν, σύμβουλος ενέργειας με έδρα το Χιούστον, δήλωσε ότι ο πόλεμος του Τραμπ «σπατάλησε» το ενεργειακό πλεονέκτημα των ΗΠΑ: «Πιστεύω ότι αυτή η κυβέρνηση —όπως ενδεχομένως κάθε κυβέρνηση από την εποχή του Φραγκλίνου Ρούζβελτ— είναι τυφλή στα θέματα ενέργειας. Απλώς δεν καταλαβαίνουν τίποτα από όλα αυτά». Αν και οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, η ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας (EIA) αναμένει η παραγωγή να αυξηθεί μόλις κατά 200.000 βαρέλια την ημέρα φέτος. Την ίδια ώρα, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα που διακινούνται μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν «μπλοκαριστεί» στη Μέση Ανατολή λόγω της σύρραξης. Απαισιοδοξία στους καταναλωτές παρά τους δείκτες ανάπτυξης Το βάρος του χρέους, το υψηλό κόστος δανεισμού και η διαρκής ακρίβεια σε καύσιμα και τρόφιμα καθηλώνουν την εμπιστοσύνη των Αμερικανών καταναλωτών σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι δημοσκοπήσεις αποκαλύπτουν ότι οι ψηφοφόροι θεωρούν πλέον πως η οικονομική τους κατάσταση είναι χειρότερη υπό τη διακυβέρνηση Τραμπ. Η οικονομική ανάπτυξη παραμένει τυπικά ισχυρή, χάρη στις καταναλωτικές δαπάνες και τον «πυρετό» των κολοσσών της τεχνολογίας (Big Tech) που διοχετεύουν δισεκατομμύρια στις υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Ωστόσο, η αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1% πέρυσι και ο ετήσιος ρυθμός 1,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 απέχουν παρασάγγας από τις εκτιμήσεις του Υπουργού Εμπορίου, Χάουαρντ Λάτνικ (που προέβλεπε 5-6%), αλλά και από τον στόχο του 3% που είχε θέσει ο Μπέσεντ. Παρά την κατήφεια, ο Υπουργός Οικονομικών επέμεινε την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται ακόμη σε τροχιά να «αναπτυχθούν τόσο ώστε να βγουν» από την τρύπα του χρέους.
