Πέθανε σε ηλικία 97 ετών η Γιαγιόι Κουσάμα, μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της σύγχρονης τέχνης, η Γιαπωνέζα δημιουργός που μετέτρεψε τις χαρακτηριστικές βούλες της σε εικόνες αναγνωρίσιμες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Κουσάμα πέθανε στις 14 Αυγούστου 2026 σε νοσοκομείο του Τόκιο, όπως ανακοίνωσε η εταιρεία της, εκφράζοντας τη «βαθιά θλίψη» της για τον θάνατό της. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Η δημιουργική της δραστηριότητα δεν περιορίστηκε ποτέ στη ζωγραφική. Περιλάμβανε γλυπτική, εγκαταστάσεις, παραστάσεις, λογοτεχνία και ποίηση, με την Κουσάμα να δημιουργεί έναν εντελώς προσωπικό κόσμο που τελικά την έκανε παγκόσμιο πολιτιστικό σύμβολο. Και η δημιουργία δεν σταμάτησε ούτε στο τέλος της ζωής της. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, συνέχισε να ζωγραφίζει μέχρι τις τελευταίες ημέρες της, χωρίς να αφήσει το πινέλο της. Η διαδρομή της Κουσάμα προς την κορυφή του κόσμου της τέχνης μόνο εύκολη δεν ήταν. Για δεκαετίες παρέμενε σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο, πριν γνωρίσει εντυπωσιακή αναγνώριση σε μεγάλη ηλικία και εξελιχθεί, στα 80 και τα 90 της χρόνια, σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες καλλιτέχνιδες στον πλανήτη. Γεννημένη το 1929 στην πόλη Ματσουμότο, στην περιφέρεια Ναγκάνο της κεντρικής Ιαπωνίας, έδειξε από νωρίς την επιθυμία της να ακολουθήσει την τέχνη. Οι γονείς της, ωστόσο, δεν υποστήριξαν την απόφασή της να σπουδάσει ζωγραφική στο Κιότο. Αργότερα βρέθηκε στη Νέα Υόρκη και μπήκε στην πρωτοποριακή καλλιτεχνική σκηνή της δεκαετίας του 1960. Ήταν όμως ένας κόσμος στον οποίο κυριαρχούσαν οι άνδρες και το έργο της δεν έτυχε τότε της αναγνώρισης που θα αποκτούσε δεκαετίες αργότερα. Η Κουσάμα προκαλούσε. Οι εκθέσεις της με φαλλικά γλυπτά –μεταξύ αυτών και ένας καναπές καλυμμένος με υφασμάτινες φαλλικές προεξοχές– αλλά και οι performances της, στις οποίες συχνά χρησιμοποιούσε το γυμνό ανθρώπινο σώμα, δημιουργούσαν αίσθηση. Σημείο καμπής αποτέλεσε το 1993, όταν έγινε η πρώτη Γιαπωνέζα καλλιτέχνις που εκπροσώπησε μόνη της τη χώρα της στην Μπιενάλε της Βενετίας. Η τεράστια επιτυχία της παρουσίασής της άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν τόσο στην Ιαπωνία όσο και διεθνώς. Η χαρακτηριστική αισθητική της πέρασε ακόμη και στον χώρο της μόδας, με πιο γνωστή τη συνεργασία της με τη Louis Vuitton. Το 2022, ένας πίνακάς της πωλήθηκε σε δημοπρασία έναντι περίπου 10,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Η ίδια η Κουσάμα έγινε τελικά σχεδόν τόσο αναγνωρίσιμη όσο τα έργα της. Η έντονη κόκκινη περούκα, τα πολύχρωμα ρούχα με τα χαρακτηριστικά πουά και η εκκεντρική δημόσια εικόνα της αποτέλεσαν αναπόσπαστο κομμάτι της καλλιτεχνικής της ταυτότητας. Για δεκαετίες ζούσε με δική της επιλογή σε ψυχιατρικό νοσοκομείο στο Τόκιο, συνεχίζοντας παράλληλα να εργάζεται και να δημιουργεί.
