Ο θάνατος του Ζαν-Λικ Γκοντάρ το 2022 θεωρήθηκε από πολλούς το οριστικό τέλος μιας ολόκληρης εποχής πολιτικά στρατευμένου σινεμά. Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του στο περιοδικό Jacobin ο Γουίλιαμ Άντριους, στην Ιαπωνία συνεχίζει να δημιουργεί ένας σκηνοθέτης ίδιας ριζοσπαστικής γενιάς. Ο Μασάο Αντάτσι, σε ηλικία 87 ετών, παραμένει ενεργός παρά το γεγονός ότι έζησε πάνω από δύο δεκαετίες στον Λίβανο, συνδέθηκε στενά με την παλαιστινιακή αντίσταση και τον Ιαπωνικό Κόκκινο Στρατό, φυλακίστηκε και πλέον δεν μπορεί να ταξιδέψει εκτός Ιαπωνίας. Την τελευταία τετραετία έχει υπογράψει δύο έργα βασισμένα σε πρόσωπα που συνδέθηκαν με πολιτικές πράξεις βίας: το Revolution+1 (2022) για τον δολοφόνο του Σίνζο Άμπε και το Escape (2025) για τον Σατόσι Κιρίσιμα, μέλος οργάνωσης βομβιστικών επιθέσεων της δεκαετίας του 1970. Παράλληλα, συνεργάζεται με νεότερους καλλιτέχνες, όπως στην ταινία μικρού μήκους Masao Adachi Takes a Passport Photo του Παλαιστίνιου δημιουργού Καμάλ Αλτζαφάρι, η οποία καταγράφει τις προσπάθειές του να αποκτήσει διαβατήριο και παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο. Ο ίδιος είχε διακηρύξει από το 2012 στους New York Times την πρόθεσή του να «συνεχίσει να εξεγείρεται». Από τη θεωρία του Γκοντάρ στο επαναστατικό κίνημα Η σχέση τέχνης και πολιτικής διαπερνά ολόκληρη την πορεία του. Το 1970, ο Γκοντάρ διατύπωνε στο μανιφέστο του «Τι πρέπει να γίνει;» την ανάγκη δημιουργίας ταινιών που είναι πολιτικές στην ουσία τους. Έναν χρόνο αργότερα, ο Αντάτσι απάντησε δίνοντας έμφαση στην έννοια του undō (κίνημα και δράση) έναντι της τυπικής πολιτικής (seiji), εξαλείφοντας τα όρια ανάμεσα στη δημιουργία και την ακτιβιστική πράξη. Η θεωρία αυτή μεταφράστηκε σε πράξη όταν βρέθηκε στη Μέση Ανατολή και εντάχθηκε στον Ιαπωνικό Κόκκινο Στρατό, ο οποίος ανέλαβε την ευθύνη για την αιματηρή επίθεση στο αεροδρόμιο Λοντ του Ισραήλ το 1972. Ο Αντάτσι υποστήριζε σταθερά πως δεν ενεπλάκη σε χτυπήματα κατά αμάχων. Σύμφωνα με τον Άντριους, ο μύθος του «σκηνοθέτη που άφησε την κάμερα για το όπλο» είναι υπεραπλουστευτικός, καθώς ο δημιουργός μετέβη αρχικά στην περιοχή για να συνεχίσει τον επαναστατικό κινηματογράφο, αλλά κατέληξε εγκλωβισμένος λόγω του κινδύνου σύλληψής του στην πατρίδα του. Το 1997 συνελήφθη στον Λίβανο για ζητήματα διαβατηρίου, πέρασε τρία χρόνια στη φυλακή και τελικά εκδόθηκε στην Ιαπωνία. Η ριζοσπαστική Ιαπωνία και η «θεωρία του τοπίου» Το έργο του αναπτύχθηκε στα σπλάχνα της μεταπολεμικής Ιαπωνίας και της ταραγμένης δεκαετίας του ’60, σημαδεμένης από φοιτητικές διαμαρτυρίες, συγκρούσεις με την αστυνομία και την αντίθεση στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Παρά το κλίμα αυτό, ο Αντάτσι δεν εξιδανίκευσε ποτέ τους ακτιβιστές· σε έργα όπως τα Schoolgirl Guerrillas και Ecstasy of the Angels, οι αριστεροί αγωνιστές παρουσιάζονται συχνά εξίσου προβληματικοί με την εξουσία, με την επαναστατική δράση να διολισθαίνει σε θέατρο ή αυτοκαταστροφή. Παράλληλα, μέσα σε ένα κλίμα έντονου καλλιτεχνικού πειραματισμού, υπέγραψε έργα όπως τα Bowl, Closed Vagina και Galaxy, εκφράζοντας την πολιτική απογοήτευση μέσω αλληγοριών. Η φιλμογραφία του αποφεύγει τον απλοϊκό διδακτισμό. Στο διαβόητο A.K.A. Serial Killer (1969), αντί να επικεντρωθεί στα εγκλήματα ενός κατά συρροή δολοφόνου, η κάμερα εξετάζει τους δρόμους και τα αστικά τοπία, εγκinιάζοντας τη «θεωρία του τοπίου», η οποία υποστηρίζει ότι οι δομές εξουσίας αποτυπώνονται στην οργάνωση του καθημερινού χώρου. Αντίστοιχα, το The Red Army/PFLP: Declaration of World War (1971), που γύρισε μαζί με τον Κότζι Γουακαμάτσου, λειτούργησε περισσότερο ως μελέτη της καθημερινότητας των Παλαιστινίων ανταρτών παρά ως ωμή προπαγάνδα. Η διαχρονική αντίσταση και η καλλιτεχνική παρακαταθήκη Ακόμη και όταν απομακρύνθηκε από τα φοιτητικά κινήματα, η αντίσταση στην καταπίεση παρέμεινε ο πυρήνας της δουλειάς του. Στο Artist of Fasting (2016), βασισμένο σε κείμενα των Φραντς Κάφκα και Λου Σουν, ένας άνδρας γίνεται δημόσιο θέαμα σε μια γειτονιά, αναδεικνύοντας τη διαρκή προσπάθεια του ατόμου να αντιταχθεί στους μηχανισμούς ελέγχου. Αν και στερείται της αυστηρής στιλιστικής συνοχής δημιουργών όπως ο Ναγκίσα Όσιμα ή ο Γιοσισίγκε Γιοσίντα, ο κινηματογράφος του Αντάτσι ξεχωρίζει για την αναρχική του ποικιλία και την άρνηση υποταγής σε συμβάσεις. Υπενθυμίζοντας ότι η δημιουργία αποτελεί πράξη ελπίδας, ο 87χρονος δημιουργός συνεχίζει να αντιμετωπίζει την κάμερα με το ίδιο αμείωτο πάθος.
