Αντιμέτωπη με σοβαρές ελλείψεις φυσικού αερίου βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει του χειμώνα, γεγονός που – σύμφωνα με νέες εσωτερικές εκθέσεις – θα μπορούσε να την αναγκάσει να αναζητήσει εσπευσμένα νέες προμήθειες, ισοδύναμες με τις ανάγκες περίπου 12 εκατ. νοικοκυριών. Το ενεργειακό έλλειμμα δημιουργεί τον κίνδυνο ενός χειμώνα με εκρηκτικές αυξήσεις στους λογαριασμούς ενέργειας και υποχρεωτικά μέτρα εξοικονόμησης, εάν η ΕΕ δεν καταφέρει να εξασφαλίσει επαρκείς προμήθειες από εναλλακτικές πηγές. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να διαταράσσει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με συνολικό έλλειμμα έως και 14 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου τον φετινό χειμώνα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 7% της συνολικής ζήτησης της Ένωσης και επαρκεί για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών 10 έως 12 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών, σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA). Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώνονται και από μια σημαντική έκθεση κορυφαίου ευρωπαϊκού φορέα διαχειριστών δικτύων φυσικού αερίου, στοιχεία της οποίας αποκαλύπτει το Politico. Η εν λόγω έκθεση παρουσιάστηκε την Πέμπτη σε αξιωματούχους των εθνικών ενεργειακών αρχών. Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2011 τα αποθέματα φυσικού αερίου Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται ευρέως για τη θέρμανση των κτιρίων στην Ευρώπη, την τροφοδοσία της βιομηχανίας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, τα αποθέματα της ΕΕ έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους από το 2011, όταν ξεκίνησε η καταγραφή των σχετικών στοιχείων, και βρίσκονται μόλις πάνω από το 70%. Οι υψηλές τιμές κατέστησαν πιο συμφέρουσα για τους εμπόρους την πώληση φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αντί της αποθήκευσής του για μελλοντική χρήση τον χειμώνα. Με τις τιμές του φυσικού αερίου να βρίσκονται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα τετραετίας και την προσφορά να περιορίζεται εξαιτίας του πολέμου των ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν, και το επακόλουθο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η Ευρώπη διαθέτει περιορισμένες εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, εάν ο επερχόμενος χειμώνας αποδειχθεί τόσο ψυχρός όσο ο προηγούμενος, σύμφωνα με το IEEFA. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ΕΕ θα ξεμείνει από φυσικό αέριο. Σημαίνει, ωστόσο, ότι θα μπορούσε να διαθέτει 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα λιγότερου αποθηκευμένου αερίου, από το οποίο θα μπορούσε να αντλήσει ποσότητες για την κάλυψη των αναγκών της. Μια τέτοια εξέλιξη ενδέχεται να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές χώρες να αγοράζουν φυσικό αέριο σε υψηλές τιμές από ολοένα πιο ασταθείς διεθνείς αγορές ή ακόμη και να επιβάλουν περιορισμούς στην κατανάλωση, εφόσον δεν είναι διαθέσιμες νέες προμήθειες. Τα ιστορικά χαμηλά αποθέματα της ΕΕ αφήνουν την Ένωση με μικρότερο περιθώριο ασφαλείας απέναντι στις διαταραχές του παγκόσμιου εφοδιασμού, καθιστώντας την ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις τιμών, προειδοποίησε η επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Επιπλέον, εάν οι χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν τα αποθέματά τους φέτος, θα χρειαστεί να αναπληρώσουν μεγαλύτερες ποσότητες το επόμενο έτος, διαιωνίζοντας έναν φαύλο κύκλο χαμηλών αποθεμάτων και υψηλών τιμών. Υποχώρηση των αποθεμάτων ακόμη και στο 11% Τους ίδιους κινδύνους περιγράφει και η έκθεση για τις προοπτικές εφοδιασμού τον χειμώνα 2026-2027, που δημοσίευσε την Πέμπτη το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSO-G). Η έκθεση προειδοποιεί ότι, εάν οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) είναι περιορισμένες ή ακόμη και εάν κινηθούν σε «βέλτιστα» επίπεδα, σε συνθήκες ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα τα αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν ακόμη και στο 11%. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο ελάχιστο επίπεδο που απαιτείται για τη διατήρηση στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία δεν μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα. Εάν οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώξουν να διατηρήσουν τα αποθέματά τους στο 30% μέχρι το τέλος του χειμώνα, ώστε να περιορίσουν την έκθεσή τους σε μελλοντικά κύματα ψύχους, θα χρειαστεί να περιοριστεί η κατανάλωση ή να μη διατεθούν στους καταναλωτές ποσότητες φυσικού αερίου που αντιστοιχούν στο 7% της ζήτησης, προειδοποιεί το ENTSO-G. Η απαγόρευση του ρωσικού LNG επιδεινώνει το πρόβλημα Μέρος της πίεσης προέρχεται από την επικείμενη απαγόρευση, σε επίπεδο ΕΕ, των μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας ρωσικού LNG, η οποία πρόκειται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο. Όπως σημειώνει το Politico, σύμφωνα με την έκθεση του IEEFA, η εξέλιξη αυτή θα μειώσει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές φυσικού αερίου κατά επιπλέον 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Ιστορικά, το ρωσικό φυσικό αέριο χρησιμοποιούνταν για να αντισταθμίζονται οι διακυμάνσεις της ζήτησης κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Πλέον, όμως, η Ευρώπη εξαρτάται από τα αποθηκευμένα αποθέματα για να καλύψει τις χειμερινές ενεργειακές ανάγκες της. Η έκθεση του IEEFA επισημαίνει ακόμη ότι η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η ζήτηση φυσικού αερίου κατά τους χειμερινούς μήνες έχει αυξηθεί σταδιακά τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ οι εισαγωγές στην ΕΕ έχουν παραμείνει στάσιμες. Ως αποτέλεσμα, η Ένωση βασίζεται ολοένα περισσότερο στις αποθήκες φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οι καθαρές αναλήψεις από τα αποθέματα αυξήθηκαν στα 22,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον Ιανουάριο του 2026, έναντι 18,8 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων τον Ιανουάριο του 2025 και 17,8 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων τον Ιανουάριο του 2024. Επιπλέον 3 δισ. ευρώ για εισαγωγές LNG Η εναλλακτική λύση θα ήταν η εισαγωγή πρόσθετων ποσοτήτων LNG, ενός καυσίμου που μεταφέρεται διά θαλάσσης και το οποίο η ΕΕ προμηθεύεται ολοένα περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, με βάση τις σημερινές τιμές, η εισαγωγή των ποσοτήτων που θα λείψουν θα κόστιζε στους Ευρωπαίους επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 12% σε σχέση με το κόστος εισαγωγής της ίδιας ποσότητας πέρυσι. Η επιβάρυνση αυτή θα ερχόταν να προστεθεί στις ήδη εξαιρετικά υψηλές τιμές της ενέργειας, σύμφωνα με την έκθεση. Την ίδια στιγμή, η παραγωγή LNG στις ΗΠΑ βρίσκεται κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά της, γεγονός που σημαίνει ότι οι πρόσθετες ευρωπαϊκές εισαγωγές θα περιόριζαν ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη προσφορά, όπως επισημάνθηκε στο Politico από την επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA. Πιο πιθανό το σενάριο νέας εκτίναξης των τιμών Για ορισμένους αναλυτές, το πιθανότερο αποτέλεσμα της ενεργειακής στενότητας είναι μια νέα άνοδος των τιμών. Στο δυσμενές σενάριο περιορισμένης προσφοράς που εξετάζει το ENTSO-G, προβλέπεται ένα παγκόσμιο έλλειμμα, το οποίο θα μπορούσε να μειώσει κατά 20% τις διαθέσιμες εισαγωγές LNG στην Ευρώπη. Ωστόσο, ανώτερος αναλυτής της αγοράς φυσικού αερίου της S&P Global Energy υποστηρίζει ότι τα αποθέματα δεν μπορούν να υποχωρούν επ’ αόριστον. Όπως εξηγεί, μια ταχεία απομείωση των αποθεμάτων στις αρχές του χειμώνα θα οδηγούσε σε άνοδο των τιμών, προσελκύοντας προς την Ευρώπη φορτία LNG που διαφορετικά θα κατευθύνονταν στην Ασία. Παράλληλα, επισημαίνει ότι τα περιθώρια για περαιτέρω περιορισμό της ευρωπαϊκής ζήτησης είναι πλέον ιδιαίτερα μικρά. Ο πόλεμος στην Ουκρανία είχε ήδη προκαλέσει μείωση κατά 20% της βιομηχανικής ζήτησης φυσικού αερίου στην ΕΕ, η οποία δεν ανέκαμψε έκτοτε. Αυτό σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει ήδη απορροφήσει ένα σημαντικό μέρος της ενεργειακής προσαρμογής των προηγούμενων ετών, περιορίζοντας τα περιθώρια για νέες μειώσεις στην κατανάλωση χωρίς πρόσθετες οικονομικές συνέπειες.
