Η Σημασία των Αρνητικών Συναισθημάτων

Από την αρχαία εποχή, οι άνθρωποι έχουν στραφεί σε ακραίες μεθόδους για να απαλλαγούν από τα “αρνητικά” συναισθήματα. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστήμη αποδεικνύει ότι συναισθήματα όπως ο θυμός, το άγχος και η ζήλια είναι όχι μόνο φυσικά αλλά και αναγκαία για την επιβίωση και την ευημερία μας.

Αυτά τα συναισθήματα λειτουργούν ως σήματα που μας κινητοποιούν να αντιδράσουμε κατάλληλα στις προκλήσεις της ζωής. Έτσι, το ζητούμενο δεν είναι η εξάλειψή τους αλλά η σωστή διαχείρισή τους.

Η “αμαρτία” ως καταδίκη των αρνητικών συναισθημάτων

Ο Εύάγριος Ποντικός τον 4ο αιώνα μ.Χ., αποσύρθηκε στην έρημο με σκοπό τη σωτηρία του. Πίστευε ότι μόνο μέσω της απάρνησης των σωματικών επιθυμιών θα μπορούσε η ψυχή του να ενωθεί με τον Θεό. Κατά τη γνώμη του, οι πιο επικίνδυνες αλυσίδες της ψυχής περιλάμβαναν τη λαιμαργία, την οκνηρία, τη φιλαργυρία, τον θυμό, την υπερηφάνεια και την απόγνωση.

Οι ιδέες του Εύάγριου αποτέλεσαν θεμέλιο για τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα που διαμορφώθηκαν αργότερα από τον Πάπα Γρηγόριο Α’ και παραμένουν σημαντικές αναφορές στη δυτική κουλτούρα μέχρι σήμερα. Παρά τις δραματικές αλλαγές στην κοινωνία από τότε, ο φόβος απέναντι στα «κακά» συναισθήματα συνεχίζει να υφίσταται.Οι άνθρωποι προσπαθούν συχνά να γίνουν συναισθηματικοί ασκητές πιστεύοντας ότι αν απαλλαγούν από τα αρνητικά τους αισθήματα θα βρουν ευτυχία.

Μια διαφορετική προοπτική: Η αξία των αρνητικών συναισθημάτων

Ο Ethan Kross, ψυχολόγος και συγγραφέας του βιβλίου “Shift”, προτείνει μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση: Αν επιδιώκετε μια ζωή χωρίς αρνητικά αισθήματα πρώτον δεν θα το πετύχετε – αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Δεύτερον αυτός δεν είναι ένας στόχος που πρέπει να επιδιώκετε καθώς αυτά τα αισθήματα εκτελούν σημαντικές λειτουργίες εφόσον βιώνονται σε κατάλληλες δόσεις.

Η ιστορία μας έχει δείξει πολλές ακραίες προσπάθειες αντιμετώπισης των αρνητικών αισθημάτων – από τις τρυπανήσεις κρανίου (μία από τις παλιότερες χειρουργικές διαδικασίες) μέχρι τις λοβοτομές στον 20ό αιώνα. Ωστόσο σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας έναν πιο βαθύ και αποτελεσματικό τρόπο κατανόησης και διαχείρισης αυτών των αισθημάτων.

Τα Συναισθήματα ως Πληροφορίες

Οι επιστήμονες έχουν πλέον χαρτογραφήσει πώς λειτουργούν τα συναισθήματα: μια κατάσταση προκαλεί μια αντίδραση που συνοδεύεται από σωματικές αλλαγές καθώς επίσης γνωσιακές αξιολογήσεις και εξωτερικές εκφράσεις.

Για παράδειγμα:, όταν βιώνουμε θλίψη λόγω απώλειας ενός αγαπημένου προσώπου το σώμα μας επιβραδύνεται ενώ οι σκέψεις μας γίνονται πιο έντονες οδηγώντας μας στην αναζήτηση παρηγοριάς. Αντίθετα ο θυμός ενεργοποιεί το σώμα στέλνοντας ένα μήνυμα «Μείνε μακριά!» Τα αρνητικά αυτά αισθήματα είναι χρήσιμα διότι προειδοποιούν για κινδύνους ή προβλήματα όπως συμβαίνει με τον σωματικό πόνο που υποδηλώνει έναν τραυματισμό.

Η Τέχνη της Διαχείρισης Συναιστημάτων

The secret lies not in avoiding negative emotions but in utilizing them effectively. Kross suggests the concept of “emotional shifting” – the ability to experience and learn from all emotions while transitioning flexibly between them.

• Aλλαγή περιβάλλοντος:: Μεταβαίνοντας σε ένα ήρεμο πάρκο αντί ενός αγχωτικού γραφείου μπορούμε να αλλάξουμε τη διάθεση μας.
• Aισθητηριακές εμπειρίες:: Ένα αγαπημένο κομμάτι μουσικής ή η μυρωδιά φρεσκών μπισκότων μπορεί να ξαναφέρει ευχάριστες μνήμες κι έτσι να προσφέρει ανακούφιση.
• Dομημένη αποφυγή:: Αντί ν’ανακυκλώνουμε ίδιες σκέψεις μπορούμε ενεργητικά ν’ αποφασίσουμε ν’ αφήσουμε πίσω αυτές τις σκέψεις.
• Aναδιάρθρωση σκέψης:: Βλέποντας μία αποτυχία σαν ευκαιρία μάθησης αντί σαν καταδίκη.»

The Importance of Balance

Kai ta arnitika synaisthimata mas kathguidoun stin zoi mas opote to thema einai na ta diaxeirizomaste swsta wste na min einai oute ypervolika oute anepafki.
I exaleipsi tous den einai o stoxos – to zitoumeno einai na mathoume na ta akoume kai na ta xrisimopoioume pros orfous mas.
O Kross tonizei: “Otan allazoume ti nootropia mas kai antilempame ta arnitika synaisthimata os meros tis anthropinis empeirias tote siniditopoioume oti briskomaste akrivos ekei pou prepei.”