Δυσκολίες στη Στέγαση: Μια Συνεχιζόμενη Πρόκληση
Τα ζητήματα στέγασης που αντιμετωπίζουν οι πολίτες παραμένουν «άλυτοι γρίφοι», με τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες να μην επαρκούν για να αναστρέψουν μια κατάσταση που πλήττει χιλιάδες οικογένειες, οι οποίες αναγκάζονται να στραφούν στην αγορά ακινήτων για την εύρεση κατοικίας προς ενοικίαση.
Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι η ανεύρεση μιας κατοικίας που να είναι οικονομικά προσιτή και ταυτόχρονα αξιοπρεπής, ώστε να καλύπτει τις ανάγκες μιας οικογένειας χωρίς να επιβαρύνει υπέρμετρα τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Παρά τις πολυάριθμες κυβερνητικές παρεμβάσεις, η κατάσταση παραμένει δύσκολη.
Μια από αυτές τις παρεμβάσεις περιλαμβάνει την επιστροφή ενός ενοικίου ανά έτος στους ενοικιαστές με βάση εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός και εξειδίκευσε το οικονομικό επιτελείο στις 25 Απριλίου 2025.
Επαγγελματίες του τομέα των ακινήτων δήλωσαν στο newsit.gr ότι αν και αυτό το μέτρο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση αυξάνοντας την αγοραστική δύναμη των ενοικιαστών χωρίς να παραβιάζει τους κανόνες της αγοράς,είναι ανεπαρκές. Παρέχει μόνο το απολύτως απαραίτητο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Παλαιότερα τα μισθώματα ήταν αποτέλεσμα συμφωνίας μεταξύ ιδιοκτήτη και ενοικιαστή.Σήμερα όμως καθορίζονται από τη ζήτηση της αγοράς, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα του ιδιοκτήτη να επωφεληθεί από την επιστροφή του ενοικίου μέσω αύξησης του μισθώματος.
Οι νόμοι της προσφοράς και ζήτησης διαμορφώνουν επίσης το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα.Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών προς ενοίκιο αποτελεί ένα σύνθετο φαινόμενο με πολλές αιτίες.
Γιατί οι Ιδιοκτήτες Διστάζουν Να Ενοικιάσουν
Eνώ το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι με την επιστροφή του ενοίκου οι ενοικιαστές θα έχουν κίνητρο να πιέσουν τους ιδιοκτήτες για πλήρη δήλωση των μισθωμάτων, πολλοί ιδιοκτήτες εξηγούν ότι ένας σημαντικός λόγος που τους αποτρέπει από αυτήν τη διαδικασία είναι η υψηλή φορολογία στην Ελλάδα.
Kανένα άλλο είδος φορολόγησης δεν έχει συντελεστή έως 45% στις υψηλότερες κλίμακες χωρίς αφορολόγητο όριο. Τα έσοδα από μίσθωση φορολογούνται ήδη από τον πρώτο ευρώ ακόμα κι αν βρίσκονται στην πρώτη κλίμακα.
Aυτό δημιουργεί ένα ασύμφορο περιβάλλον εκμίσθωσης για πολλούς ιδιοκτήτες που κρατούν τα ακίνητά τους κλειστά. Αυτού του είδους η συμπεριφορά ενδέχεται να ενταθεί ιδιαίτερα σε όσους μέχρι τώρα δήλωναν χαμηλότερα ποσά απ’ όσα πραγματικά εισέπρατταν λόγω αυξημένης φορολογίας.
Mεγάλος αριθμός ακινήτων πέρασε στα χέρια τραπεζών ή funds κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους. Αυτές οι οντότητες συχνά κρατούν τα ακίνητα κλειστά καθώς θεωρούν μη συμφέρουσα λύση την εκμίσθωση, προτιμώντας πωλήσεις μέσω πλειστηριασμών ή άλλων διαδικασιών.
Η Γενική Κατάσταση των Ακινήτων
Mεγάλο ποσοστό των διαθέσιμων κατοικών απαιτεί σημαντικές ανακαινίσεις ώστε να γίνουν ενεργειακά αποδοτικές ή γενικά κατάλληλες προς διαμονή. Οι παράγοντες της αγοράς σημειώνουν πως κανένα κυβερνητικό μέτρο δεν έχει αποδώσει μέχρι στιγμής όσον αφορά στο άνοιγμα ή επαναμίσθωση κατοικών (όπως τριετής φοροαπαλλαγή ή προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης).
Eπιπλέον, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία περίπου 80%-83% των Ελλήνων κατέχουν σπίτια (ποσοστό που φτάνει στο 95% στην επαρχία), γεγονός που δείχνει πως λιγότεροι από έναν στους τέσσερις Έλληνες νοίκιασαν ποτέ σπίτι τους – ενώ ένα ποσοστό 60% νοίκιαζε επί χρόνια σε σχετικά χαμηλές τιμές λόγω κρίσεων προηγούμενων χρόνων.
Αυτό οδηγεί σε έναν περιορισμένο αριθμό ανθρώπων «ανταγωνισμού» για λίγα διαθέσιμα σπίτια προς μίσθωση καθώς υπάρχει μικρός αριθμός νέων κατασκευών στον χώρο αυτόν.
Aύξηση Ενοικίων vs Μισθολογικές Αύξησεις
Sτοιχεία της Τράπεζας Ελλάδας δείχνουν πως μετά την οικονομική ύφεση οι τιμές σπιτιών αρχίζουν κάθε χρόνο μια ανοδική πορεία.
H αύξησή τους ήταν μόλις 1,8% το 2018 αλλά ανέβηκε στο 7,6% το 2021 ενώ συνεχίζει ανοδικά φτάνοντας σχεδόν στο διψήφιο ποσοστό μέχρι σήμερα.
Aπό τότε ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί περίπου κατά 35%, ωστόσο ο μέσος μισθός δυσκολεύεται ακόμη πολύ ώστε ν’ αγγίξει τον στόχο κυβέρνησης στα €1500 έως το τέλος του ’27.
Eίναι χαρακτηριστικό πως ακόμα κι αν εκπληρωθούν προβλέψεις περί αύξησεων στους μισθούς κατά ~5%, θα χρειαστεί αρκετός χρόνος ώστε τα νοίκια ν’ αποκλιμακωθούν έτσι ώστε ν’ υπάρξει ισορροπία μεταξύ εισοδημάτων & κόστους στέγασης.
