H Τουρκία για χρόνια αντιμετωπιζόταν ως «πρόβλημα» από την ΕΕ, ωστόσο πλέον, όπως παρατηρεί το Politico, οι Ευρωπαίοι την αντιλαμβάνονται περισσότερο ως «μέρος της λύσης». Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Καθώς οι διαπραγματεύσεις για την ειρήνη στην Ουκρανία αποκτούν δυναμική, ο δυνητικός ρόλος της Τουρκίας στη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων – ιδίως ως ειρηνευτική δύναμη και περιφερειακός διαμεσολαβητής στη Μαύρη Θάλασσα – την καθιστά κρίσιμο εταίρο για την ΕΕ. Σε μια προσπάθεια να ξεπαγώσουν οι σχέσεις, η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος επισκέφτηκε την Τουρκία την Παρασκευή. Η Κος δήλωσε στο Politico, πως «η ειρήνη στην Ουκρανία θα αλλάξει τις πραγματικότητες στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Η Τουρκία θα είναι για εμάς ένας πολύ σημαντικός εταίρος». «Η προετοιμασία για ειρήνη και σταθερότητα στην Ευρώπη σημαίνει την προετοιμασία μιας ισχυρής εταιρικής σχέσης με την Τουρκία», πρόσθεσε. Ο ρόλος της Τουρκίας για Ουκρανία Η Τουρκία είναι στρατιωτικά μια πολύ σημαντική δύναμη. Διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ και κατέχει στρατηγική θέση για τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Ο έλεγχος του Βοσπόρου της δίνει τεράστια επιρροή στην περιφερειακή ασφάλεια, ενώ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη συμφωνία για τη Μαύρη Θάλασσα τον Ιούλιο του 2022, που επέτρεψε την ασφαλή διέλευση πλοίων με ουκρανικά σιτηρά. Η Άγκυρα έχει επίσης δηλώσει πρόθυμη να στείλει ειρηνευτικά στρατεύματα στην Ουκρανία εφόσον επιτευχθεί συμφωνία με τη Ρωσία και ότι μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας. Προσέγγιση και μέσω επενδύσεων Στο πλαίσιο της επαναπροσέγγισης η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Τουρκία συμφώνησαν σε δάνεια ύψους 200 εκατ. ευρώ για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ΕΤΕπ είχε αναστείλει τον νέο δανεισμό προς την Τουρκία το 2019, λόγω διαφωνίας για τις γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου ανοικτά της Κύπρου. Επίσης η Κομισιόν παρουσιάζει μελέτη για την «προώθηση μιας διαπεριφερειακής ατζέντας συνδεσιμότητας» με την Τουρκία, την Κεντρική Ευρώπη και τον Νότιο Καύκασο. Η μελέτη, σύμφωνα με το Politico, χαρτογραφεί τις επενδύσεις που απαιτούνται για την ενίσχυση των μεταφορών, του εμπορίου, της ενέργειας και των ψηφιακών συνδέσεων κατά μήκος του Διακασπιακού Διαδρόμου, ο οποίος συνδέει την Κίνα, την Κεντρική Ασία, τον Νότιο Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα. Το κρίσιμο για την Τουρκία και το εμπόδιο Ελλάδας – Κύπρου Πρόκειται για ορισμένα συμβολικά πρώτα βήματα επαναπροσέγγισης της Άγκυρας με την ΕΕ, αλλά δεν είναι αυτό που πραγματικά θέλει η Τουρκία από τις Βρυξέλλες. Αυτό που επιδιώκει είναι η επικαιροποίηση της συμφωνίας τελωνειακής ένωσης. Η παλιά συμφωνία υπογράφηκε το 1995. Οι νέες εμπορικές συμφωνίες που υπέγραψε η ΕΕ με την Ινδία και την ομάδα Mercosur της Νότιας Αμερικής φέρνουν την Τουρκία σε μειονεκτική θέση. Όταν τεθούν σε ισχύ, η Άγκυρα θα υποχρεωθεί να παρέχει αδασμολόγητη πρόσβαση σε προϊόντα από αυτές τις χώρες, χωρίς να απολαμβάνει αντίστοιχα οφέλη. Η αναβάθμιση της συμφωνίας θα απαιτούσε τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ωστόσο, η Ελλάδα και η Κύπρος αντιτίθενται σθεναρά στη βελτίωση των σχέσεων χωρίς πρώτα μια κίνηση καλής θέλησης από την Άγκυρα. Η Κύπρος, σύμφωνα πάντα με το Politico, ζητά από την Άγκυρα να επιτρέψει την είσοδο κυπριακών πλοίων στα τουρκικά λιμάνια, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ. Μέχρι στιγμής, η Άγκυρα έχει δείξει μικρή διάθεση να απλώσει κλαδί ελιάς. Πέρυσι απέρριψε την πρόταση του Κύπριου προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη να ανοίξει η Τουρκία τα λιμάνια της σε πλοία με κυπριακή σημαία, με αντάλλαγμα ευκολότερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκές βίζες για Τούρκους επιχειρηματίες. «Ο κόσμος αλλάζει, η ιστορία επιταχύνεται» Παρά τα διαχρονικά ζητήματα, η αναδιάταξη των γεωπολιτικών και εμπορικών σχέσεων από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να ωθήσει την Ευρώπη και την Τουρκία ξανά πιο κοντά. «Ο κόσμος αλλάζει και η ιστορία επιταχύνεται. Οι σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ πρέπει επίσης να προσαρμοστούν», δήλωσε στο Politico η πρέσβης της Τουρκίας στην ΕΕ, Γιαπράκ Μπαλκάν. «Ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι σχέσεις μπορούν να γίνουν ισχυρότερες είναι να βασιστούν σε αμοιβαία συμφέροντα. Ελπίζουμε ότι μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε αυτή τη φιλοσοφία με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας παραμένει η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτό θα πρέπει να αποτελεί τον οδηγό στις σχέσεις μας». Η επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων δεν βρίσκεται ακόμη στο τραπέζι για την ΕΕ. Παρ’ όλα αυτά, η Κος δήλωσε ότι «πρέπει να δούμε με φρέσκια ματιά τις σχέσεις μας» με τη χώρα. «Η επίσκεψή μου στην Άγκυρα αφορά την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διερεύνηση του πώς μπορούμε να κάνουμε την οικονομική μας σχέση να λειτουργήσει καλύτερα και για τις δύο πλευρές». Κομισιόν: «Στρατηγικής σημασίας οι σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ» Στην ανακοίνωση της Κομισιόν για τη συνάντησή της Κος με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, στην Άγκυρα αναφέρεται πως αυτή «επαναβεβαιώνει το καθεστώς υποψήφιας χώρας για την Τουρκία αναγνωρίζοντας τη στρατηγική αξία των σχέσεων Τουρκίας–ΕΕ για την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας και της οικονομικής ανθεκτικότητας σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον». Οι δύο πλευρές τόνισαν ότι «οι πρόσφατες παγκόσμιες και περιφερειακές εξελίξεις έχουν αναδείξει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική σημασία των σχέσεων Τουρκίας–ΕΕ» και «επαναβεβαίωσαν τη σημασία της οικονομικής ολοκλήρωσης μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ».
