Η Πολυτέλεια και η Σύγχρονη Εξάρτηση

Ο Ρωμαίος ιστορικός Τάκιτος υποστήριξε ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δεν οικοδομήθηκε μόνο με στρατιωτική δύναμη, αλλά και μέσω της υποδούλωσης των λαών με την προσφορά πολυτελών αγαθών. Οι κατακτημένοι λαοί, σύμφωνα με τον ίδιο, εθίζονταν σταδιακά στην άνετη ζωή που τους προσφερόταν, γεγονός που διευκόλυνε τη διαδικασία ελέγχου τους.

Αυτή η αρχή φαίνεται να ισχύει και στη σύγχρονη εποχή μας: τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που κάποτε μας εξυπηρετούσαν έχουν μετατραπεί σε αναγκαία στοιχεία της καθημερινότητάς μας — μια κατάσταση που μπορεί να θεωρηθεί ως μια σύγχρονη μορφή δουλείας.

Πολυτέλεια ή Παγίδα;

Η Μαρία αποφασίζει να αποσυνδεθεί από τα κοινωνικά δίκτυα. Αισθάνεται ανησυχία για τον εθισμό της,καθώς επίσης για το χρόνο που χάνει από την πραγματική ζωή χωρίς ουσιαστικά οφέλη. Ωστόσο…πώς θα επικοινωνεί με την κολλητή της στην Αγγλία; Τι θα γίνει με τις φωτογραφίες της; Και πώς θα οργανώσει το πάρτι της;

Ο Γιώργος έχει σπουδάσει στην Αγγλία και έχει παραμείνει εκεί για 10 χρόνια. Τώρα επιθυμεί να επιστρέψει στη χώρα του.Δεν του αρέσει η καθημερινότητα εκεί ούτε ο κλίμας ή οι άνθρωποι γύρω του. Όμως… είναι δύσκολο γι’ αυτόν να εγκαταλείψει μια δουλειά που του παρέχει υψηλό εισόδημα, ένα καλό αυτοκίνητο και πολλές πολυτελείς παροχές. Επιπλέον, δυσκολεύεται να αποδεχτεί την ιδέα ότι θα χάσει το εξαιρετικό σύστημα υγείας καθώς και τις καλά οργανωμένες υποδομές της χώρας αυτής.

Οι περιπτώσεις της Μαρίας και του Γιώργου αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η τεχνολογία, οι ανέσεις και οι πολυτελείς συνθήκες ζωής μας κρατούν εγκλωβισμένους σε έναν τρόπο ζωής που δεν είναι πλέον επιλογή αλλά αναγκαιότητα.

“Τα στολίδια του πολιτισμού είναι οι αόρατες αλυσίδες μας.”

Ο Κρυφός Κίνδυνος της Άνεσης

Ο ρωμαϊκός στρατός θεωρείται μέχρι σήμερα ένας από τους πιο αποτελεσματικούς στρατούς στην ιστορία. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Τάκιτος, ενώ οι λεγεώνες κατέκτησαν στρατηγικά χώρες, η πραγματική υποταγή επερχόταν μέσω των απολαύσεων: καλού κρασιού, ζεστών λουτρών κι εκπαίδευσης στον ρωμαϊκό πολιτισμό.

Ο Γναίος Ιούλιος Αγρικόλα (Gnaeus Julius Agricola), Ρωμαίος διοικητής στη Βρετανία στόχευε σε μια “πολυτελή σωφρονιστική” προσέγγιση: πρόσφερε στους Βρετανούς αντιστάσεως όχι δεσμά αλλά τήβεννους μαζί με τραπέζια γεμάτα φαγητό κι εκλεκτό κρασί. Κατά τον Τάκιτο:

“Οι αφελείς Βρετανοί αποκαλούσαν αυτά τα πράγματα ‘πολιτισμό’, ενώ στην πραγματικότητα ήταν η αρχή της υποδούλωσής τους.”

Η Ιστορία Επαναλαμβάνεται

The notion that luxury softens and pacifies nations has recurred throughout history.

Kai to 1840s i Britania antimetopise emporiko elleimma me tin Kina kai pligonete me fthinotopio apo tin India.
I eksartisi apokatevse ti dinami.
Ston Psichro Polemo i amerikanikes tileoraseis ta psygeia ta aftokinita kai ta jeans pantelonia telika episei pollous Sovietikous oti i dysi prosferei kati kalitero apo to kratiko montelo.

Kai simera? Oles oi megales etaireies texnologias exoun “diktiosei” ti zoi mas me tropo pou den mporoume na apodunthoume.
Oi efarmoges thymountai tous kodikous mas anti gia emas.
Montela technitis noimosynis symvaloun se ena (gia pollous megalo idi) meros tis douleias mas – pou akrivos gi’ auto exei auxithei para poly.
Oi fotografies mas kai i mousiki mas yparchoun mono sto cloud
Kai o xronos mas kylaei mesa apo algorithmos.

I “polytelia” ginetai “anagki”

Kathe neas texnologia ksekinai os polytelia – os pou na ginei toso diaxuti toso xrisimi toso “apanthti” pou den yparchei epistrofi.

Afto pou kapote itan thelo ginetai chreiazomai.

O syggrafeas E.M Forster sto syntomo dihgima tou “The Machine Stops” periegrape enan kosmo opou oi anthropoi zoun apomonomenoi eksartitomenoi apo ena texnologiko systima pou tous parexei fagito epikoinonia diaskedasi — ta panta me to patima enos koumpiou.

Simera exoume ChatGPT Uber Netflix Spotify Amazon Prime FaceTime kai mporoume na agorasume pragmata apo olo ton kosmo meso tou internet.

I provlepsei tou efiakliti ke efstochi.

Eimaste pio eleftheroi i pio desmio?

I texnologia iposxetai eleftheria — alla ke kleidi.

An pistoubame ton Takito simera eimaste desmio oxi apo tis elleipseis alla apo tin afthonia.

Oxi apo ti violi alla apo tin anesi.

To steilektiko pou ofeiloume oloi ston eafto mas einai na anagnorisoyme tis alisydes.

Kai epeita mporoume na epileksume: tha tis foreσουμε sinidita ke efcharistimenoi i tha arxisoyme to diskolo taxidi na tis apotinaxoyme;

A.N