Το παρασκήνιο μίας άγνωστης μέχρι σήμερα τηλεφωνικής επικοινωνίας Τραμπ και Νετανιάχου που λειτούργησε ως καταλύτης για την έναρξη του πολέμου με το Ιράν φέρνει στο φως το Reuters. Λιγότερο από 48 ώρες πριν ξεκινήσει το αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα κατά του Ιράν, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μίλησε τηλεφωνικά με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τους λόγους έναρξης ενός τόσο σύνθετου και μακρινού πολέμου, στον οποίο ο Αμερικανός ηγέτης είχε κάποτε αντιταχθεί προεκλογικά. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου γνώριζαν από ενημερώσεις των υπηρεσιών πληροφοριών νωρίτερα εκείνη την εβδομάδα ότι ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και οι βασικοί συνεργάτες του θα συναντιούνταν σύντομα στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη, καθιστώντας τους ευάλωτους σε ένα «πλήγμα αποκεφαλισμού» — μια επίθεση κατά της κορυφής της ηγεσίας μιας χώρας, που χρησιμοποιείται συχνά από το Ισραήλ αλλά παραδοσιακά λιγότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, νέες πληροφορίες έδειχναν ότι η συνάντηση είχε μεταφερθεί νωρίτερα, για το πρωί του Σαββάτου αντί για το βράδυ του Σαββάτου, σύμφωνα με τρία άτομα που είχαν ενημερωθεί για την τηλεφωνική επικοινωνία. Η συνομιλία δεν είχε αποκαλυφθεί προηγουμένως. ► Σε ανοιχτή γραμμή Βανς – Νετανιάχου: Στο τραπέζι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν για το τέλος του πολέμου Η αποφασιστικότητα Νετανιάχου Ronen Zvulun, Pool Photo via AP Ο Νετανιάχου, αποφασισμένος να προχωρήσει με μια επιχείρηση την οποία προωθούσε επί δεκαετίες, υποστήριξε ότι ίσως δεν θα υπήρχε ποτέ καλύτερη ευκαιρία να σκοτωθεί ο Χαμενεΐ και να εκδικηθούν προηγούμενες ιρανικές προσπάθειες δολοφονίας του Τραμπ, σύμφωνα με τα ίδια πρόσωπα. Αυτές περιλάμβαναν ένα σχέδιο δολοφονίας επί πληρωμή που φέρεται να οργάνωσε το Ιράν το 2024, όταν ο Τραμπ ήταν υποψήφιος. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει κατηγορήσει έναν Πακιστανό άνδρα ότι προσπάθησε να στρατολογήσει άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες για το σχέδιο αυτό, το οποίο προοριζόταν ως αντίποινα για τη δολοφονία από την Ουάσιγκτον του ανώτατου διοικητή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Κασέμ Σολεϊμανί. Μέχρι τη στιγμή της τηλεφωνικής επικοινωνίας, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την ιδέα μιας αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, αλλά δεν είχε ακόμη αποφασίσει πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα εμπλεκόταν η χώρα, σύμφωνα με τις πηγές, που μίλησαν ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των εσωτερικών διαβουλεύσεων. Ο αμερικανικός στρατός είχε επί εβδομάδες ενισχύσει την παρουσία του στην περιοχή, οδηγώντας πολλούς εντός της κυβέρνησης στο συμπέρασμα ότι ήταν απλώς θέμα χρόνου πότε ο πρόεδρος θα αποφάσιζε να προχωρήσει. Μία πιθανή ημερομηνία, λίγες ημέρες νωρίτερα, είχε ακυρωθεί λόγω κακοκαιρίας. Το Reuters δεν μπόρεσε να προσδιορίσει πώς το επιχείρημα του Νετανιάχου επηρέασε τον Τραμπ, καθώς εξέταζε την έκδοση εντολής για πλήγμα, αλλά η συνομιλία αποτέλεσε ουσιαστικά την τελική του επιχειρηματολογία προς τον Αμερικανό ομόλογό του. Οι τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για τη συνομιλία είπαν ότι πιστεύουν πως αυτή —μαζί με τις πληροφορίες που έδειχναν ότι το «παράθυρο» για τη δολοφονία του Ιρανού ηγέτη έκλεινε— αποτέλεσε καταλύτη για την τελική απόφαση του Τραμπ να διατάξει τον στρατό στις 27 Φεβρουαρίου να προχωρήσει με την Επιχείρηση «Επική Οργή» (Epic Fury). Ο Τραμπ θα μπορούσε να γράψει ιστορία βοηθώντας στην εξάλειψη μιας ιρανικής ηγεσίας που επί μακρόν θεωρείται απεχθής από τη Δύση και από πολλούς Ιρανούς, υποστήριξε ο Νετανιάχου. Οι Ιρανοί ίσως να κατέβαιναν ακόμη και στους δρόμους, ανέφερε, ανατρέποντας ένα θεοκρατικό σύστημα που κυβερνά τη χώρα από το 1979 και αποτελεί έκτοτε σημαντική πηγή παγκόσμιας τρομοκρατίας και αστάθειας. Οι πρώτες βόμβες έπληξαν το πρωί του Σαββάτου, 28 Φεβρουαρίου. Ο Τραμπ ανακοίνωσε εκείνο το βράδυ ότι ο Χαμενεΐ ήταν νεκρός. ► Από τελεσίγραφο σε τελεσίγραφο ο Τραμπ: «Το Ιράν έχει άλλες πέντε ημέρες για να συμφωνήσει» Πειστικός ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Σε απάντηση αιτήματος για σχόλιο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δεν αναφέρθηκε άμεσα στην τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου, αλλά δήλωσε στο Reuters ότι η στρατιωτική επιχείρηση σχεδιάστηκε για να «καταστρέψει τη βαλλιστική και παραγωγική ικανότητα του ιρανικού καθεστώτος, να εξουδετερώσει το ναυτικό του, να τερματίσει την ικανότητά του να εξοπλίζει πληρεξούσιους και να εγγυηθεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο». Ούτε το γραφείο του Νετανιάχου ούτε ο εκπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο. Ο Νετανιάχου, σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, απέρριψε ως «ψευδείς ειδήσεις» τους ισχυρισμούς ότι « το Ισραήλ κάπως παρέσυρε τις ΗΠΑ σε σύγκρουση με το Ιράν. Πιστεύει κανείς πραγματικά ότι κάποιος μπορεί να πει στον πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Έλα τώρα». Ο Τραμπ έχει δηλώσει δημόσια ότι η απόφαση για το πλήγμα ήταν αποκλειστικά δική του. Η δημοσιογραφική έρευνα του Reuters, με αξιωματούχους και άλλα πρόσωπα κοντά και στους δύο ηγέτες να μιλούν κυρίως ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των εσωτερικών διαβουλεύσεων, δεν υποδηλώνει ότι ο Νετανιάχου εξανάγκασε τον Τραμπ να πάει σε πόλεμο. Ωστόσο, δείχνει ότι ο Ισραηλινός ηγέτης υπήρξε αποτελεσματικός υποστηρικτής και ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσίασε την απόφαση —συμπεριλαμβανομένης της ευκαιρίας να σκοτωθεί ένας Ιρανός ηγέτης που φέρεται να είχε επιβλέψει προσπάθειες δολοφονίας του Τραμπ— ήταν πειστικός για τον πρόεδρο. AP Photo/Virginia Mayo Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στις αρχές Μαρτίου άφησε να εννοηθεί ότι η εκδίκηση ήταν τουλάχιστον ένα από τα κίνητρα της επιχείρησης, λέγοντας στους δημοσιογράφους: «Το Ιράν προσπάθησε να σκοτώσει τον πρόεδρο Τραμπ, και ο πρόεδρος Τραμπ είχε τον τελευταίο λόγο». Η επίθεση του Ιουνίου Ο Τραμπ διεξήγαγε την εκστρατεία του το 2024 βασιζόμενος στην εξωτερική πολιτική της πρώτης κυβέρνησής του για το “America First” και είχε δηλώσει δημόσια ότι ήθελε να αποτρέψει έναν πόλεμο με το Ιράν, προτιμώντας να χειριστεί την Τεχεράνη διπλωματικά. Ωστόσο, καθώς οι συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα την περασμένη άνοιξη δεν απέδωσαν συμφωνία, ο Τραμπ άρχισε να σκέφτεται μια επίθεση, σύμφωνα με τρία άτομα που γνωρίζουν τις διαβουλεύσεις στον Λευκό Οίκο. Η πρώτη επίθεση ήρθε τον Ιούνιο, όταν το Ισραήλ βομβάρδισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τους πυραυλικούς χώρους του Ιράν και σκότωσε αρκετούς Ιρανούς ηγέτες. Αργότερα, οι αμερικανικές δυνάμεις συμμετείχαν στην επίθεση, και όταν αυτή η κοινή επιχείρηση ολοκληρώθηκε μετά από 12 ημέρες, ο Τραμπ γιόρτασε δημόσια την επιτυχία, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ είχαν “εξαλείψει” τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Παρόλα αυτά, μήνες αργότερα, άρχισαν πάλι συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ για μια δεύτερη αεροπορική επίθεση με στόχο να χτυπηθούν επιπλέον εγκαταστάσεις πυραύλων και να αποτραπεί η δυνατότητα του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Οι Ισραηλινοί ήθελαν επίσης να σκοτώσουν τον Χαμενεΐ, έναν μακροχρόνιο, σκληρό γεωπολιτικό εχθρό που είχε επανειλημμένα εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον του Ισραήλ και υποστήριζε ισχυρά ένοπλες ομάδες που περικύκλωναν το κράτος. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η Χαμάς, που εκτόξευσε την αιφνιδιαστική επίθεση στις 7 Οκτωβρίου 2023 από τη Γάζα, και η Χεζμπολάχ, με έδρα τον Λίβανο. Τα σχέδια του Ισραήλ Οι Ισραηλινοί άρχισαν να σχεδιάζουν την επίθεσή τους στο Ιράν με την υπόθεση ότι θα ενεργούσαν μόνοι, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατζ, στο δίκτυο N12 στις 5 Μαρτίου. Αλλά κατά την επίσκεψη του Δεκεμβρίου στην κατοικία του Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα, ο Νετανιάχου είπε στον Τραμπ ότι δεν ήταν πλήρως ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα της κοινής επιχείρησης τον Ιούνιο, είπαν δύο άτομα που γνωρίζουν τη σχέση των δύο ηγετών, μιλώντας υπό την προϋπόθεση της ανωνυμίας. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι ήταν ανοιχτός σε μια άλλη εκστρατεία βομβαρδισμών, πρόσθεσαν οι ίδιοι, αλλά ήθελε επίσης να δοκιμάσει έναν ακόμη γύρο διπλωματικών συνομιλιών. Δύο γεγονότα ώθησαν τον Τραμπ να επιτεθεί ξανά στο Ιράν, σύμφωνα με αρκετούς Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους και διπλωμάτες. Η αμερικανική επιχείρηση στις 3 Ιανουαρίου για τη σύλληψη του Προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο στην Καράκας — που δεν είχε αμερικανικές απώλειες ενώ ανέτρεψε έναν μακροχρόνιο εχθρό των ΗΠΑ — έδειξε ότι φιλόδοξες στρατιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να έχουν λίγες παρενέργειες για τις αμερικανικές δυνάμεις. Αργότερα τον ίδιο μήνα, μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στο Ιράν, προκαλώντας σκληρή απάντηση από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που σκότωσε χιλιάδες. Ο Τραμπ υποσχέθηκε να βοηθήσει τους διαδηλωτές, αλλά δεν έκανε πολλά άμεσα που ήταν δημόσια γνωστά. Ιδιωτικά, ωστόσο, η συνεργασία εντάθηκε μεταξύ των Δυνάμεων Άμυνας του Ισραήλ και της αμερικανικής στρατιωτικής διοίκησης στη Μέση Ανατολή, γνωστής ως CENTCOM, με κοινό στρατιωτικό σχεδιασμό σε μυστικές συναντήσεις, σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους που μίλησαν με ανωνυμία. Όχι πολύ αργότερα, κατά την επίσκεψη του Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο, ο Ισραηλινός ηγέτης ενημέρωσε τον Τραμπ για το αυξανόμενο ιρανικό πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, επισημαίνοντας συγκεκριμένες ανησυχητικές εγκαταστάσεις. Αναφέρθηκε επίσης στους κινδύνους του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου ότι το Ιράν θα μπορούσε τελικά να αποκτήσει τη δυνατότητα να χτυπήσει τις ΗΠΑ, είπαν τρία άτομα που γνωρίζουν τις ιδιωτικές συνομιλίες. ► Ισραηλινές πηγές: Οι ΗΠΑ έχουν ορίσει την 9η Απριλίου για το τέλος του πολέμου στο Ιράν Η ευκαιρία του Τραμπ να γράψει ιστορία Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, πολλοί Αμερικανοί αξιωματούχοι και περιφερειακοί διπλωμάτες θεωρούσαν πολύ πιθανό να προχωρήσει μια αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν, αν και οι λεπτομέρειες παρέμεναν αβέβαιες, σύμφωνα με δύο άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους, έναν Ισραηλινό και δύο επιπλέον αξιωματούχους που γνωρίζουν το θέμα. Ο Τραμπ ενημερώθηκε από αξιωματούχους του Πενταγώνου και των υπηρεσιών πληροφοριών για τα πιθανά οφέλη μιας επιτυχημένης επίθεσης, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν, σύμφωνα με δύο άτομα που γνώριζαν αυτές τις ενημερώσεις. Πριν από την τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Νετανιάχου και Τραμπ, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είπε σε μια μικρή ομάδα κορυφαίων ηγετών του Κογκρέσου στις 24 Φεβρουαρίου ότι το Ισραήλ πιθανότατα θα επιτεθεί στο Ιράν, είτε συμμετείχαν οι ΗΠΑ είτε όχι, και ότι το Ιράν πιθανότατα θα αντεπιτεθεί σε αμερικανικούς στόχους, σύμφωνα με τρία άτομα που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση. Πίσω από την προειδοποίηση του Ρούμπιο υπήρχε η εκτίμηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών ότι μια τέτοια επίθεση θα προκαλούσε πράγματι αντεπιθέσεις από το Ιράν κατά των αμερικανικών διπλωματικών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κατά των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, είπαν τρεις πηγές που γνωρίζουν τις αμερικανικές αναφορές πληροφοριών. Η πρόβλεψη αυτή αποδείχτηκε σωστή. Οι επιθέσεις οδήγησαν σε ιρανικές αντεπιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, στον θάνατο περισσότερων από 2.300 Ιρανών πολιτών και τουλάχιστον 13 Αμερικανών στρατιωτών, σε επιθέσεις κατά συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, στο κλείσιμο μιας από τις πιο σημαντικές θαλάσσιες οδούς στον κόσμο και σε ιστορική αύξηση των τιμών του πετρελαίου που ήδη επηρεάζει καταναλωτές στις ΗΠΑ και πέρα από αυτές. Ο Τραμπ είχε επίσης ενημερωθεί ότι υπήρχε μια πιθανότητα, έστω και μικρή, η δολοφονία των κορυφαίων ηγετών του Ιράν να οδηγήσει σε μια κυβέρνηση στην Τεχεράνη πιο πρόθυμη να διαπραγματευτεί με την Ουάσινγκτον, σύμφωνα με δύο άλλα άτομα που γνώριζαν την ενημέρωση του Ρούμπιο. Η πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος ήταν ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποίησε ο Νετανιάχου στην κλήση λίγο πριν ο Τραμπ δώσει τις τελικές εντολές για επίθεση στο Ιράν, είπαν οι πηγές που ενημερώθηκαν. Αυτή η άποψη δεν υποστηριζόταν από την CIA, η οποία είχε εκτιμήσει τις προηγούμενες εβδομάδες ότι ο Χαμενεΐ πιθανότατα θα αντικατασταθεί από έναν εσωτερικό σκληροπυρηνικό ηγέτη εάν σκοτωνόταν, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως το Reuters. Ο Τραμπ επανειλημμένα κάλεσε σε εξέγερση μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Με τον πόλεμο να βρίσκεται στην τέταρτη εβδομάδα και την περιοχή βυθισμένη σε σύγκρουση, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης εξακολουθούν να περιπολούν στους δρόμους της χώρας. Εκατομμύρια Ιρανοί παραμένουν στα σπίτια τους. Ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, που θεωρείται ακόμα πιο σκληρά αντι-αμερικανός από τον πατέρα του, έχει οριστεί ως ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν.
