Τρεις Κύριοι Κίνδυνοι για το Παγκόσμιο Χρηματοπιστωτικό Σύστημα

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) επισημαίνει τρεις σημαντικούς κινδύνους που απειλούν την παγκόσμια χρηματοοικονομική σταθερότητα, εν μέσω της αυξανόμενης αβεβαιότητας που προκαλούν οι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ και η αναμονή των αντιδράσεων από άλλες χώρες.

Στην Έκθεση Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Global Financial Stability Report), η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα (22.4.2025), τονίζονται τρία ευάλωτα σημεία στις αγορές που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα στο μέλλον.

Πρώτος Κίνδυνος: Υψηλές Αποτιμήσεις

Ακόμη και μετά τις πρόσφατες αναταραχές στις αγορές, οι αποτιμήσεις παραμένουν σε υψηλά επίπεδα σε ορισμένα βασικά τμήματα των μετοχών και των εταιρικών ομολόγων. Αυτό σημαίνει ότι εάν οι προοπτικές της οικονομίας επιδεινωθούν, είναι πιθανό να δούμε περαιτέρω διορθώσεις στις αποτιμήσεις. Η αβεβαιότητα γύρω από την οικονομική πολιτική παραμένει έντονη, με κάποιους μακροοικονομικούς δείκτες να παρουσιάζουν αρνητικές εκπλήξεις, γεγονός που καθιστά πιο πιθανές τις πτώσεις τιμών στα περιουσιακά στοιχεία.

Οι πτώσεις αυτές θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τις αναδυόμενες αγορές, όπου τα νομίσματα και οι τιμές των μετοχών έχουν ήδη υποστεί πιέσεις λόγω της επιβράδυνσης στην ανάπτυξη. Οι επενδυτές αρχίζουν να πιστεύουν ότι οι κεντρικές τράπεζες στις αναπτυσσόμενες χώρες θα χαλαρώσουν τη νομισματική τους πολιτική, μειώνοντας έτσι τις προσδοκίες απόδοσης από το carry trade και αυξάνοντας τον κίνδυνο εκροών κεφαλαίων.

Δεύτερος Κίνδυνος: Πίεση σε Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα

Kάποια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορεί να βρεθούν υπό πίεση σε περιβάλλον ευμετάβλητων αγορών, ειδικά εκείνα με υψηλή μόχλευση. Με την αύξηση του αριθμού των hedge funds και εταιρειών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων έχει παρατηρηθεί αύξηση στη συνολική μόχλευση καθώς επίσης και στη σύνδεσή τους με τον τραπεζικό τομέα από τον οποίο αντλούν κεφάλαια. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε ξαφνικές πωλήσεις όταν αντιμετωπίσουν margin calls ή απαιτήσεις εξαγοράς πελατών.

Η έκθεση του ΔΝΤ σημειώνει ότι κάποιες στρατηγικές hedge funds έχουν καταγράψει πρόσφατα σημαντική αύξηση στη μόχλευση τους, κάτι που μπορεί να εντείνει τις πωλήσεις στην αγορά με συνέπειες για όλο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τρίτος Κίνδυνος: Αναταραχές στην Αγορά Ομολόγων

Pεραιτέρω αναταραχές στις αγορές μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα κρατικά ομόλογα ιδιαίτερα σε χώρες όπου τα επίπεδα δημόσιου χρέους είναι υψηλά. Για παράδειγμα, συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης επί κρατικών ομολόγων καθώς και συναλλαγές swap μπορεί να προκαλέσουν προκλήσεις στη ρευστότητα της αγοράς. Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες ήδη αντιμετωπίζουν τα υψηλότερα κόστη χρηματοδότησης εδώ και μια δεκαετία κι ίσως χρειαστεί τώρα να ξαναχρηματοδοτήσουν το χρέος τους υπό δυσμενέστερους όρους.

Eπιπλέον ανησυχίες υπάρχουν σχετικά με τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους ενώ άλλες αδυναμίες στον χρηματοοικονομικό τομέα μπορεί επίσης να επιδεινωθούν αμοιβαία.
Η αυξανόμενη πολιτική αβεβαιότητα μπορεί επίσης ν’ επηρεάσει επιχειρήσεις αλλά κι νοικοκυριά σύμφωνα με δηλώσεις του ΔΝΤ.
Τα spreads στα εταιρικά ομόλογα διευρύνθηκαν πρόσφατα αντανακλώντας τις ανησυχίες σχετικά μ’ ένα πιθανό πλήγμα στα εταιρικά κέρδη στο άμεσο μέλλον.
Επιπλέον ένα μεγάλο ποσοστό εταιρικών ομολόγων κοντά στην ωρίμανσή τους φέρουν χαμηλά επιτόκια συγκριτικά μ’ αυτά της αγοράς γεγονός που καθιστά δύσκολη την αναχρησιμοποίηση χρέους για ασθενέστερες επιχειρήσεις.

Mια ξαφνική αλλαγή τιμών σε μετοχές ή άλλα περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσε ν’ έχει αρνητικές συνέπειες στον πλούτο των νοικοκυριών δεδομένου ότι πολλά νοικοκυριά κατέχουν πλέον μεγαλύτερο ποσοστό των χρημάτων τους σε επενδύεις όπως είναι οι τίτλοι ή τα ETFs συγκριτικά μ’ πριν την πανδημία.
Tέλος χαμηλές αξίες εμπορικών ακινήτων μαζί µε ψηλά επιτόκια μπορούν ν’ αποτελέσουν εμπόδιο στην προσπάθεια αναχρησιμοποίησης δανείων.