Το πρόγραμμα SAFE και η συμμετοχή της Τουρκίας στον επαναεξοπλισμό της ΕΕ
Η πρωτοβουλία SAFE (Security Action for Europe) για τον επαναεξοπλισμό των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει λάβει την έγκριση από τους εκπροσώπους των χωρών του ευρωπαϊκού μπλοκ, όπως ανακοίνωσε επίσημα η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η Τουρκία δεν εξαιρείται από το σχέδιο αυτό παρά τις αντιρρήσεις που εξέφρασαν Ελλάδα και Κύπρος.Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα δανειακό εργαλείο ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ που αποσκοπεί στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων σε όλη την Ευρώπη. Κάθε κράτος μέλος μπορεί να διεκδικήσει χρηματοδότηση εφόσον οι προμήθειες είναι κατά 65% ευρωπαϊκές και κατά 35% προέρχονται από τρίτες χώρες.
Η δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα ανοίγει επίσης για υποψήφιες χώρες προς ένταξη στην ΕΕ καθώς και για μέλη του ΝΑΤΟ. Επιπλέον,εταιρείες εκτός ΕΕ μπορούν να συμμετάσχουν στις προμήθειες εφόσον έχουν εγκαταστάσεις εντός Ευρώπης και συμμορφώνονται με τους κανονισμούς της Ένωσης. Σημαντικό είναι ότι στο ποσοστό του 65% περιλαμβάνονται όχι μόνο τα κράτη μέλη αλλά και χώρες όπως η Ουκρανία καθώς επίσης κι άλλες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου όπως η Νορβηγία.
Οι χώρες εκτός ΕΕ μπορούν να εμπλακούν σε κοινές προμήθειες αλλά δεν θα έχουν πρόσβαση στα δάνεια. Μερικές τρίτες χώρες θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν ώστε να συμμετάσχουν έως το ανώτατο ποσοστό του 65%, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπογράψουν συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα ασφάλειας με την ΕΕ.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Euronews, μέχρι σήμερα έχουν συναφθεί επτά τέτοιες συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και χωρών όπως η Νορβηγία, η Μολδαβία, καθώς επίσης οι ΗΠΑ κλπ., ενώ αναμένονται περαιτέρω εγκρίσεις από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις 27 Μαΐου.
Η θέση Ελλάδας και Κύπρου
Όπως ανέφερε σχετικό δημοσίευμα του Open News, οι εκπρόσωποι των κρατών-μελών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι παρόλο που πρόκειται για θέμα άμυνας -που συνήθως απαιτεί ομοφωνία- ο σχετικός κανονισμός ήρθε στη συζήτηση ως θέμα βιομηχανικής πολιτικής που επιτρέπει ειδική πλειοψηφία χωρίς τη συναίνεση όλων των κρατών.
“Δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε την Ευρώπη αν ο εχθρός βρίσκεται μέσα στους κόλπους μας,” δήλωσε πρόσφατα ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας αναφερόμενος στην Τουρκία. Παρά τις διαφωνίες Ελλάδας και Κύπρου σχετικά με τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο νέο αμυντικό εργαλείο, αυτές δεν εισακούστηκαν.
Η στρατηγική σημασία της Τουρκίας
The Turkish defense industry has seen a significant increase in exports by 29% in the year 2024 alone and has more than doubled its output compared to the previous four years from 2020 to 2024. This positions Turkey as the eleventh largest exporter of defense products globally.
The European leadership appears keen about this agreement with Ursula von der Leyen praising it as a step towards greater duty for Europe’s own defense amidst rising global threats: “Excellent news – our Defense Industrial Readiness Loan Instrument has been agreed by member States.”
Συμπέρασμα
Tέλος σημειώνεται πως παρά τις αντιρρήσεις Ελλάδας και Κύπρου σχετικά με τη συμπερίληψη τριών χωρών όπως είναι η Τουρκία στη νέα αμυντική στρατηγική της Ένωσης, φαίνεται πως οι περισσότερες ευρωπαϊκές δυνάμεις βλέπουν θετικά αυτή τη συνεργασία ως έναν κρίσιμο παράγοντα ενίσχυσης ασφαλείας στην περιοχή μας.
