Σύμφωνα με πρόσφατη αναφορά της ΕΚΤ σχετικά με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, μέχρι το τέλος του 2024 λειτουργούσαν 60 αποκλειστικά ψηφιακές τράπεζες στην Ευρωζώνη, εκ των οποίων οι 7 ήταν θυγατρικές παραδοσιακών τραπεζικών ιδρυμάτων. Παρά την αύξηση του μεριδίου τους στο ενεργητικό του τραπεζικού τομέα από 3,1% το 2019 σε 3,9% το 2024, αυτό παραμένει σχετικά χαμηλό.

Οι ψηφιακές τράπεζες αποτελούν μια φυσική συνέχεια της ψηφιοποίησης που έχουν υιοθετήσει τα παραδοσιακά πιστωτικά ιδρύματα, τα οποία έχουν μειώσει σημαντικά τον αριθμό των φυσικών καταστημάτων τους.Οι περισσότερες συναλλαγές πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, προσφέροντας οφέλη τόσο για τις ίδιες τις τράπεζες (μείωση λειτουργικών εξόδων) όσο και για τους πελάτες που απολαμβάνουν εύκολη πρόσβαση μέσω διαδικτυακής ή κινητής τραπεζικής υπηρεσίας.

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των τραπεζών είναι η ενίσχυση του ανταγωνισμού προς όφελος των καταναλωτών μέσω υψηλότερων επιτοκίων για την προσέλκυση καταθέσεων.Το ποσοστό χρηματοδότησης που προέρχεται από μικροκαταθέτες φτάνει το 80%, με τα χρήματά τους να καλύπτονται κατά περίπου 90% από εθνικά συστήματα ασφάλισης καταθέσεων. Αντίθετα, οι επιχειρηματικές καταθέσεις και ο δανεισμός από τη διατραπεζική αγορά παίζουν περιορισμένο ρόλο στη χρηματοδότηση αυτών των ιδρυμάτων.

Το μέσο επιτόκιο για τις καταθέσεις στις ανεξάρτητες ψηφιακές τράπεζες κυμαίνεται γύρω στο 2,5%, σε σύγκριση με το 1,5% που προσφέρουν οι θυγατρικές παραδοσιακών τραπεζών και μόλις το 1% από τις συστημικές τράπεζες της Ευρωζώνης. Αυτό δείχνει ότι οι αμιγώς ψηφιακές τράπεζες παρέχουν σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις στους καταθέτες.

Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η έλλειψη εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης – όπως εταιρικές καταθέσεις ή δανεισμός μέσω διατραπεζίτικων συναλλαγών – καθιστά αυτές τις τράπεζες πιο ευάλωτες σε ενδεχόμενες κρίσεις όπως ένα bank run. Για να αντιμετωπίσουν τέτοιους κινδύνους διατηρούν υψηλά επίπεδα κεφαλαίων και διαθέσιμων πόρων.

Δομές Χρηματοδότησης Ψηφιακών Τραπεζών

Σχετικά με τη δομή του ενεργητικού τους υπάρχουν δύο βασικά μοντέλα: Το πρώτο είναι παρόμοιο με αυτό των παραδοσιακών τρα banks όπου χρησιμοποιούν τις συγκεντρωμένες καταθέσεις για να χορηγούν δάνεια και να κερδίζουν από τη διαφορά επιτοκίων μεταξύ δανείων και καταθέσεων. Συνήθως εξειδικεύονται σε συγκεκριμένα είδη δανείων όπως προσωπικά ή στεγαστικά δάνεια ενώ λίγοι διαθέτουν διαφοροποιημένα χαρτοφυλάκια.

Το δεύτερο μοντέλο περιλαμβάνει την κατεύθυνση ενός μικρού ποσοστού μόνο των συγκεντρωμένων κεφαλαίων προς χορήγηση δανείων ενώ επενδύεται ένα μεγάλο μέρος σε ασφαλή στοιχεία ενεργητικού όπως είναι τα διαθέσιμα κεντρικών τραπεζίτικων οργανισμών. Αυτή η στρατηγική δημιουργίας «μαξιλαριού» μπορεί να αντικατοπτρίζει την περιορισμένη δραστηριότητα στις χορηγήσεις δανείων.

Kερδοφορία Ψηφιακών Τραπεζών

Tο αυξημένο κόστος κατάθεσης καθώς επίσης και οι σταθερές πάγιες δαπάνες (που σχετίζονται κυρίως με τεχνολογίες) οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι ψηφιακές τράπεζες δεν είναι τόσο κερδοφόρες όσο οι παραδοσιακοί φορείς παρά την απουσία φυσικού δικτύου υποκαταστημάτων. Η χαμηλή κερδοφορία συνδέεται επίσης με υψηλούς κεφαλαιακούς δείκτες που περιορίζουν τη δυνατότητα συμμετοχής σε πιο επικερδή επενδυτικές ευκαιρίες.