Μπορεί να μην είναι ευρύτερα γνωστό, αλλά και στην πολιτική υπάρχει κάτι που λέγεται ρεπεράζ. Δεν μοιάζει με τις κοπιαστικές ημέρες του Θόδωρου Αγγελόπουλου στα χιόνια της Φλώρινας για τις υπέροχες ταινίες του, ούτε με αυτές του Φρανσις Φορντ Κόπολα στη ζούγκλα των Φιλιππίνων, όπου γυρίστηκε το μεγαλύτερο μέρος του Αποκάλυψη Τώρα. Είναι όμως μια πολύ σοβαρή και υπεύθυνη δουλειά, την οποία κάνουν επαγγελματίες, συνήθως δημοσιογράφοι, και αυτός ο ρόλος, στην Ευρώπη τουλάχιστον, υπάρχει δίπλα σε όλους τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ενα από πράγματα που φροντίζουν αυτοί οι επαγγελματίες είναι οι περιστάσεις της εμφάνισης ενός πολιτικού προσώπου: ο χώρος στον οποίο θα βρεθεί, το πού θα είναι στημένες οι κάμερες, αν η δήλωσή του θα είναι σε ζωντανή μετάδοση ή «κασέτα», όπως λένε στη γλώσσα της τηλεόρασης (ώστε, σε περίπτωση που κάνει ένα σαρδάμ, να μπορεί να την επαναλάβει). Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς δεν το βλέπουμε όταν όλα πάνε καλά. Και δεν μαθαίνουμε φυσικά ποιοι ετοίμασαν το σημείωμα του ρεπεράζ ώστε ένας πολιτικός αρχηγός να είναι ενημερωμένος πριν από μια δημόσια εμφάνιση. Στην Ελλάδα, αυτή τη δουλειά την κάνει εδώ και πολλά χρόνια για λογαριασμό του πρωθυπουργού η δημοσιογράφος Κύρα Κάπη, τυπικά διευθύντρια Επικοινωνίας αλλά ουσιαστικά δεξί χέρι του Κυριάκου Μητσοτάκη, σε συνεργασία με τον επίσης δημοσιογράφο, αναπληρωτή διευθυντή Επικοινωνίας του Μαξίμου, Κωνσταντίνο Οικονομόπουλο. Είναι ένας ρόλος υπεύθυνος γιατί κάθε πολιτικός ηγέτης δεν εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό του, αλλά και μία ολόκληρη χώρα, ιδίως όταν βρίσκεται στο εξωτερικό. Και πρέπει να είναι προετοιμασμένος για να μη σαστίσει —το πιο απλό παράδειγμα— όταν εισέρχεται π.χ. στον αχανή χώρο όπου γίνεται η εισαγωγική δήλωση πριν τις Συνόδους Κορυφής στις Βρυξέλλες. Σε όλες τις χώρες της ΕΕ δίπλα στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων υπάρχουν επαγγελματίες, στελέχη αφανή, τα οποία, αν πάνε όλα καλά, δεν θα ακούσουν καλή κουβέντα από κανέναν. Αν όμως κάτι στραβώσει, όπως συνέβη την Τετάρτη με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα, τότε κάποιοι —συνήθως συνάδελφοι ή ειδικοί— μπορεί και να εκτιμήσουν την αξία της δουλειάς τους. Το περιστατικό της Τετάρτης μετά την παρέλαση της 25ης Μαρτίου, με το σαρδάμ και την επανεκκίνηση της δήλωσης από τον κ. Τασούλα, δείχνει πόσο λεπτή είναι αυτή η ισορροπία. Ενα τέτοιο στιγμιότυπο σημαίνει είτε ότι δεν υπήρξε επαρκής προετοιμασία για τις συνθήκες της εμφάνισης (το βασικό: αν θα είναι live ή «κασέτα» η δήλωση) είτε ότι δεν δόθηκε η δέουσα προσοχή στο σημείωμα του ρεπεράζ από τον ίδιο τον κ. Τασούλα, ενδεχομένως επειδή διαθέτει μεγάλη εμπειρία από αντίστοιχες περιστάσεις ανά την Ελλάδα, μεταξύ άλλων ως Πρόεδρος της Βουλής. Σε κάθε περίπτωση, μια τεχνική αστοχία μετατράπηκε σχεδόν ακαριαία σε πολιτικό γεγονός. Το ΠΑΣΟΚ δεν άφησε την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη, εντάσσοντας το στιγμιότυπο ακόμη και στην επικοινωνία του συνεδρίου του. Το σαρδάμ ενός Προέδρου της Δημοκρατίας έγινε εργαλείο αντιπολίτευσης. Αυτό, όμως, θέτει κι ένα απλό ερώτημα: μπορεί να αποτιμηθεί η πολιτική αξία ενός προσώπου με τέτοιους όρους; Αν ίσχυε κάτι τέτοιο, τότε και ο Κώστας Σημίτης θα έπρεπε να κριθεί με βάση τα σαρδάμ του —κάτι προφανώς παράλογο. Κάπως έτσι, ένα περιορισμένης σημασίας στιγμιότυπο διογκώθηκε δυσανάλογα και χρησιμοποιήθηκε ως αφορμή για επιθέσεις και πρόχειρα συμπεράσματα περί καταλληλότητας, υποκαθιστώντας την ουσιαστική πολιτική κριτική. Εδώ βρίσκεται και η ουσία: άλλο το σαρδάμ, άλλο η άγνοια. Υπενθυμίζεται λ.χ. (εδω από «Τα Νέα») ότι ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας «μετά τη “γκάφα” να αποκαλέσει νησί τη Μυτιλήνη, που την επισκέφθηκε μάλιστα παράλληλα με τη Λέσβο, ο Πρωθυπουργός έφυγε την Πέμπτη (σ.σ.: 16/04/2016) από τη Γαλλία για να πάει… στο Στρασβούργο». «Μετά τη συνάντησή του στο Παρίσι με τον γάλλο πρόεδρο, Φρανσουά Ολάντ, ο Πρωθυπουργός ανάρτησε στον λογαριασμό του στο Τwitter το εξής μήνυμα: “Αναχωρήσαμε από τη φίλη της Ελλάδας, Γαλλία, με ικανοποίηση. Το μέλλον της Ευρώπης δεν είναι υπόθεση των τεχνοκρατών”. Επόμενος σταθμός του ήταν το Στρασβούργο, έδρα του Ευρωκοινοβουλίου και επίσης γαλλική πόλη…» έγραψε τότε η καλή εφημερίδα. Ενα στιγμιαίο λάθος βέβαια μπορεί να οφείλεται στην πίεση της στιγμής ή στις συνθήκες. Ο κ. Τσίπρας βρέθηκε στο παρελθόν στο επίκεντρο και για τη συνολική εικόνα του στο εξωτερικό και τις φράσεις του στα αγγλικά (όπως στη συζήτηση με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον) και το ατυχές «we have already eaten the camel and now have the queue». Οπως σχολίασε τότε (19/10/2017) το in.gr «ήθελε να χρησιμοποιήσει την έκφραση “φάγαμε τον γάιδαρο και μας έμεινε η ουρά”, όμως για άγνωστο λόγο αντικατέστησε τον γάιδαρο με την… καμήλα και την ουρά του (tail) με την ουρά στην τράπεζα (queue)!». Εκεί η κριτική δεν αφορά τόσο το στιγμιαίο λάθος αλλά ίσως την υπερβολική αυτοπεποίθηση και περισσότερο τη συνολική εικόνα εκπροσώπησης μιας χώρας. Η πολιτική δεν είναι όμως διαγωνισμός ρητορικής τελειότητας. Αλλά ούτε και πεδίο όπου όλα τα εκφραστικά λάθη έχουν το ίδιο βάρος. Και το ρεπεράζ είναι η γραμμή άμυνας ανάμεσα στο ανθρώπινο λάθος και στο πολιτικό σούσουρο. Ακόμη κι αν είναι άνευ ουσίας όπως στην περίπτωση του Κωνσταντίνου Τασούλα. Ακολουθήστε το Protagon στο Google News TAGS: #25Η ΜΑΡΤΙΟΥ • #ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΑΣΟΥΛΑΣ • #ΡΕΠΕΡΑΖ • #ΣΑΡΔΑΜ
