Αντιμέτωποι με καταιγισμό αμερικανικών απειλών για την αρπαγή της Γροιλανδίας , ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας και ο ομόλογός του από τη Γροιλανδία πέταξαν στην Ουάσιγκτον ελπίζοντας σε «συνομιλίες κατανόησης» με τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Όμως οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Η συνάντηση δεν εξελίχθηκε σε μια ήπια διπλωματική συζήτηση, αλλά σε μια τεταμένη αντιπαράθεση, εντός του Λευκού Οίκου, με τον Τζέι Ντι Βανς, τον «εχθρό» της ΕΕ, όπως τον αποκαλούν συχνά οι Ευρωπαίοι. Τον τελευταίο χρόνο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ έχει αποκτήσει τη φήμη του «κακού», με τους ευρωπαίους να τονίζουν πως κρατά μόνιμα μια εχθρική στάση απέναντι στην ΕΕ και σε πολλές ευρωπαϊκές κυβέρνησης. Μάλιστα πολλοί είναι αυτοί που επισημαίνουν πως φοβούνται την επιρροή που ασκεί στον Ντόναλντ Τραμπ, ειδικά για την υπόθεση της Γροιλανδίας. Από τους 10 υπουργούς και αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα στο Politico, κανένας δεν θεωρούσε τον Βανς σύμμαχο — ούτε στις συνομιλίες για τη Γροιλανδία ούτε γενικότερα για τη διατλαντική σχέση. «Ο Βανς μας μισεί», είπε χαρακτηριστικά ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. Η ανακοίνωση ότι ο αντιπρόεδρος θα ηγείτο των συνομιλιών στην Ουάσιγκτον για τη Γροιλανδία ανησύχησε την ευρωπαϊκή πλευρά. «Είναι ο σκληρός τύπος», είπε ο ίδιος διπλωμάτης και πρόσθεσε: «Το γεγονός ότι είναι εκεί λέει πολλά και νομίζω ότι είναι αρνητικό για τις εξελίξεις». «Τουλάχιστον δεν υπήρξε κήρυξη πολέμου» Ο Τραμπ λέει ότι θέλει την «κυριότητα» της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ και ότι θα την αποκτήσει είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε, αν χρειαστεί, ίσως και με στρατιωτικά μέσα. Το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από την τύχη ενός νησιού με 57.000 κατοίκους ή ακόμη και από το μέλλον της Αρκτικής. Η πολεμική ρητορική από τον Λευκό Οίκο έχει απογοητεύσει τους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και έχει προκαλέσει προειδοποιήσεις από τη Δανία ότι μια τέτοια κίνηση θα κατέστρεφε τη μεταπολεμική δυτική συμμαχία. Άλλοι λένε ότι θα σήμαινε το τέλος της διεθνούς τάξης στην οποία βασίζονται οι διατλαντικές σχέσεις. Τελικά, οι συνομιλίες στην Ουάσιγκτον την Τετάρτη πήγαν όσο καλά θα μπορούσε να αναμένει κανείς, σύμφωνα με αξιωματούχους μετά το πέρας τους: οι Αμερικανοί ήταν κυνικοί, αλλά δεν υπήρξε κήρυξη πολέμου. Ούτε η συνάντηση κατέληξε σε δημόσια ταπείνωση, όπως εκείνη που είχε εξαπολύσει ο Βανς εναντίον του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά τη διάρκεια επίσκεψης στον Λευκό Οίκο πέρυσι. Οι δύο πλευρές υποστήριξαν ξεκάθαρα τις θέσεις τους με ένταση, αλλά συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες. Μια υψηλού επιπέδου ομάδα εργασίας θα εξετάσει αν μπορεί να υπάρξει κάποιος συμβιβασμός μεταξύ Δανών, Γροιλανδών και Τραμπ. «Θεμελιώδης διαφωνία» Η συζήτηση «δεν ήταν τόσο επιτυχής ώστε να φτάσουμε σε ένα συμπέρασμα όπου οι Αμερικανοί συνάδελφοί μας να πουν: “Συγγνώμη, ήταν πλήρης παρεξήγηση, εγκαταλείπουμε τις φιλοδοξίες μας”», αστειεύτηκε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά από αυτό που χαρακτήρισε «ειλικρινή» ανταλλαγή απόψεων με τον Βανς και τον Ρούμπιο. «Υπάρχει ξεκάθαρα διαφωνία». «Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιθυμεί να κατακτήσει τη Γροιλανδία», πρόσθεσε ο Ράσμουσεν. «Για εμάς, ιδέες που δεν σέβονται την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας ή το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας είναι φυσικά εντελώς απαράδεκτες. Και γι’ αυτό εξακολουθούμε να έχουμε μια θεμελιώδη διαφωνία. Συμφωνούμε ότι διαφωνούμε». Οι μελλοντικές συνομιλίες, είπε, πρέπει να σέβονται τις «κόκκινες γραμμές» που έχουν θέσει η Γροιλανδία και η Δανία. Υπάρχει η ελπίδα ότι η ομάδα εργασίας θα βοηθήσει να «πέσουν οι τόνοι» στο ζήτημα όταν ξεκινήσει το έργο της τις επόμενες εβδομάδες, πρόσθεσε. Το μικρό κέρδος για τους Δανούς είναι ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας έχει – προς το παρόν – μεταφερθεί από τις άγριες εικόνες στα social media με το νησί ντυμένο με την αμερικανική σημαία σε ένα κανονικό διπλωματικό κανάλι, δίνοντας σε όλους χρόνο να ηρεμήσουν. Ο καταιγισμός αναρτήσεων στο X από συμμάχους και συνεργάτες του Τραμπ – σε συνδυασμό με τις αδιάλλακτες δηλώσεις του ίδιου του προέδρου – σόκαρε Ευρωπαίους αξιωματούχους. Σε μία από αυτές, που ανήρτησε ο ίδιος ο Λευκός Οίκος αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ φαίνεται να κοιτά έξω από το παράθυρο του Οβάλ Γραφείου σε μια σκηνή που απεικονίζει τον παγωμένο χάρτη της Γροιλανδίας. Πίσω του, παρακολουθώντας, βρίσκεται ο Βανς. «Ήταν τρομερό», είπε στο Politico ο πρώτος διπλωμάτης που αναφέρθηκε παραπάνω. «Πιο συμπαθητικός ο Ρούμπιο… Κανένας φίλος» Πολλοί ευρωπαίοι υπενθυμίζουν τις επιθέσεις του Βανς στον Ζελένσκι κατά την αντιπαράθεση στο Οβάλ Γραφείο τον περασμένο Φεβρουάριο. Ο Βανς σόκαρε τους Ευρωπαίους και όταν τους κατακεραύνωσε – σε δημόσια τοποθέτηση – επειδή αρνούνται να συνεργαστούν με την ακροδεξιά και διαμαρτυρήθηκε για το πόσο τον ενοχλεί το γεγονός ότι η Αμερική πληρώνει για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Αντίθετα, ο Ρούμπιο συχνά περιγράφεται ως «σταθερός» από Ευρωπαίους αξιωματούχους και γενικά θεωρείται πιο ευθυγραμμισμένος με τις προτεραιότητες του ευρωπαϊκού mainstream, ειδικά σε θέματα ασφάλειας και στον πόλεμο στην Ουκρανία. Η επιρροή του Βανς στον Τραμπ Ένας αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας μετά τη συνάντηση, υποστήριξε ότι ίσως ήταν τελικά καλό που συμμετείχε ο Βανς, επειδή «αυτός παίρνει τις αποφάσεις» και έχει επιρροή στον Τραμπ. Αλλού, όμως, ο σκεπτικισμός παραμένει βαθύς — και μετατρέπεται σε ανησυχία μπροστά στο ενδεχόμενο ότι, όταν λήξει η δεύτερη θητεία του Τραμπ, θα μπορούσε να είναι ο Βανς αυτός που θα αναλάβει τον Λευκό Οίκο. Ενώ ο Τραμπ μπορεί να αποσπάται εύκολα, λένε ορισμένοι αξιωματούχοι της ΕΕ, ο Βανς φαίνεται πιο ιδεολογικός στην εχθρότητά του προς την Ευρώπη. Αυτό θα αποτελούσε κίνδυνο όχι μόνο για τη Γροιλανδία, αλλά και για το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία. Κάποιοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες βλέπουν τις εδαφικές φιλοδοξίες του Τραμπ ως μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου που περιλαμβάνει τις επιθέσεις του Βανς και τη νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, η οποία επιδιώκει να ανακατευθύνει την ευρωπαϊκή δημοκρατία προς τους στόχους του κινήματος MAGA του Τραμπ. Όσον αφορά τη διαμάχη για τη Γροιλανδία, πολλοί στις Βρυξέλλες και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι απαισιόδοξοι. Ακόμη και ο Ράσμουσεν, ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, δεν προσποιήθηκε ότι μια συμφωνία είναι κοντά και παραδέχθηκε ότι ίσως να μη γίνει ποτέ. «Ο Τραμπ δεν θέλει να επενδύσει σε κάτι που δεν του ανήκει», είπε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη ευρεία πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές αναπτύξεις βάσει υφιστάμενων συμφωνιών και θα μπορούσαν εύκολα να επενδύσουν περαιτέρω στην οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με τους Δανούς και τους συμμάχους τους. «Δεν είναι ξεκάθαρο τι υπάρχει για διαπραγμάτευση, γιατί οι Αμερικανοί μπορούν ήδη να έχουν ό,τι θέλουν», είπε ένας άλλος διπλωμάτης. «Το μόνο που δεν μπορεί να δώσει η Δανία είναι να πει ότι η Γροιλανδία μπορεί να γίνει αμερικανική». Ίσως τελικά να μην είναι θέμα του τι μπορεί να δώσει η Γροιλανδία, αν στο τέλος ο πρόεδρος και ο πρόθυμος αναπληρωτής του αποφασίσουν απλώς να την πάρουν.
