Κοινό μυστικό αποτελεί το γεγονός ότι ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς θα προτιμούσε να συνεργάζεται με τον κεντρώο πρωθυπουργό της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, από ό,τι με τον Πρόεδρο της εν λόγω χώρας Κάρολ Ναβρότσκι. Ωστόσο, σήμερα Τρίτη (16/9) ο Μερτς υποδέχεται στο Βερολίνο τον πολωνό Πρόεδρο, έναν εθνικιστή που υποστηρίζεται από το λαϊκιστικό δεξιό κόμμα της αντιπολίτευσης «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS), το οποίο απαιτεί από τη Γερμανία να καταβάλει αποζημιώσεις για την εισβολή και την κατοχή της Πολωνίας από τη ναζιστική Γερμανία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε τεντωμένο σκοινί οι σχέσεις Πολωνίας – Γερμανίας Οι σχέσεις μεταξύ Πολωνίας και Γερμανίας τα τελευταία χρόνια έχουν περάσει από 40 κύματα. Όπως αναφέρει το Politico , ενώ οι δύο χώρες έχουν ισχυρές εμπορικές σχέσεις και συνεργάζονται όλο και περισσότερο στον τομέα της άμυνας, ο Ναβρότσκι και οι πολιτικοί του PiS έχουν καταγγείλει την επιρροή της ΕΕ στις πολωνικές υποθέσεις και έχουν τροφοδοτήσει τη δυσαρέσκεια για την ιστορική καταστροφή που προκάλεσε η ναζιστική Γερμανία στην Πολωνία. «Η σχέση είναι εξαιρετικά ευαίσθητη», δήλωσε ο Κνουτ Αβραάμ, συντονιστής για τις πολωνικές σχέσεις στο γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών. «Μια λάθος προφορική φράση μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες αναταραχές», είπε. Ο Ναβρότσκι, πρώην πυγμάχος, από πολλές απόψεις προσωποποιεί το είδος του πολωνικού λαϊκισμού που ανησυχεί περισσότερο τον Μερτς και τους συμμάχους του. Ο πολωνός Πρόεδρος εξελέγη τον Ιούνιο με βάση το σύνθημα «Πρώτα η Πολωνία», το οποίο περιλάμβανε εκκλήσεις προς την κυβέρνηση του Μερζ να καταβάλει αποζημιώσεις — ένα αίτημα που η γερμανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα απορρίψει. Ο κοινός τους εχθρός, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, δεν κατάφερε να ενώσει σε ευρύτερο επίπεδο τους γερμανούς ηγέτες και τη λαϊκιστική δεξιά της Πολωνίας, ακόμη και μετά την είσοδο ρωσικών drones στον πολωνικό εναέριο χώρο την περασμένη εβδομάδα, σε μια ενέργεια που οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαρακτήρισαν ως σκόπιμο σχέδιο εναντίον του ΝΑΤΟ. Ο Ναβρότσκι προσπάθησε στην πραγματικότητα να συνδέσει το αίτημα για αποζημιώσεις με τον κοινό αγώνα της Ευρώπης ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα. «Οι αποζημιώσεις δεν θα χρησιμεύσουν ως εναλλακτική λύση στην ιστορική αμνησία, αλλά η Πολωνία, ως κράτος πρώτης γραμμής, ως βασική χώρα στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, χρειάζεται δικαιοσύνη και αλήθεια λλά και σαφείς σχέσεις με τη Γερμανία», δήλωσε ο Ναβρότσκι νωρίτερα αυτόν τον μήνα κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης μνήμης για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Ναβρότσκι «σίγουρα θα αναφερθεί στο θέμα» κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Βερολίνο, δήλωσε ο εκπρόσωπός του, Ραφάλ Λεσκιέβιτς. Ο πολωνός Πρόεδρος έχει προγραμματίσει να συναντήσει τον Μερτς καθώς και τον γερμανό πρόεδρο Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαϊερ. Δεν έχουν προγραμματιστεί συνεντεύξεις Τύπου, γεγονός που περιορίζει τις ευκαιρίες για δημόσιες εκδηλώσεις διαφωνίας. Ο άνθρωπος του Τραμπ στην Πολωνία Παρά τις εντάσεις, ο Ναβρότσκι θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμος για τον Μερτς και άλλους ευρωπαίους ηγέτες από μια άποψη: έχει την προσοχή του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο Τραμπ υποστήριξε τον Ναβρότσκι πριν από τις φετινές προεδρικές εκλογές στην Πολωνία και του επιφύλαξε τιμητική υποδοχή στον Λευκό Οίκο νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Μετά την εισβολή ρωσικών drones στον πολωνικό εναέριο χώρο την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ κάλεσε τον Ναβρότσκι, όχι τον Τουσκ. Όταν ο Τραμπ πραγματοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα τηλεφωνική συνδιάλεξη με τους ηγέτες της «Συμμαχίας των Προθύμων» -χωρών που έχουν δεσμευτεί να παρέχουν εγγυήσεις ασφάλειας στην Ουκρανία- ο Λευκός Οίκος επικοινώνησε με τον Ναβρότσκι, όχι με τον Τουσκ, σύμφωνα με ευρωπαίο αξιωματούχο που έχει γνώση της συνάντησης. Αυτό παρά το γεγονός ότι η θέση του Ναβρότσκι στην πολωνική πολιτική είναι μάλλον τελετουργική. Ενώ ο πολωνός Πρόεδρος έχει το δικαίωμα να ασκήσει βέτο σε νομοθετήματα -και το έχει χρησιμοποιήσει για να μπλοκάρει την ατζέντα του Τουσκ- είναι ο Τουσκ και οι υπουργοί του που προΐστανται σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Η προφανής προσπάθεια του Τραμπ να παρακάμψει τον Τουσκ έχει προκαλέσει εντάσεις μεταξύ της πολωνικής κυβέρνησης και του πολωνού Προέδρου. «Δεν μπορεί να υπάρχουν δύο εξωτερικές πολιτικές», δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο Παβέλ Βρόνσκι, εκπρόσωπος του πολωνικού υπουργείου Εξωτερικών. Δεδομένης αυτής της δυναμικής, είναι απίθανο οι Γερμανοί και Ευρωπαίοι ηγέτες να κάνουν οτιδήποτε που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υπονομεύει τη θέση του Τουσκ. Πολιτική μνήμης Αφού η κυβέρνηση Τουσκ ανέλαβε την εξουσία, εγκατέλειψε τις απαιτήσεις της προηγούμενης κυβέρνησης PiS να καταβάλει η Γερμανία 1,3 τρισεκατομμύρια ευρώ ως αποζημίωση — ένα ποσό που ο Ναβρότσκι συνεχίζει να υποστηρίζει ότι πρέπει να καταβληθεί. Η κυβέρνηση Τουσκ, αν και πιστεύει ότι υπάρχει ηθική βάση για αποζημιώσεις, υποστηρίζει ότι αυτές είναι νομικά αδύνατο να καταβληθούν και ότι η επιδίωξή τους υπονομεύει τις σχέσεις της Πολωνίας με τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της. Αντ’ αυτού, ο πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι πρότεινε η γερμανική κυβέρνηση να δώσει ένα «ορατό σημάδι» ότι η Γερμανία αναγνωρίζει τις ζημίες που υπέστη η Πολωνία κατά τη διάρκεια του πολέμου, όπως «ένα κέντρο τεκμηρίωσης, ένα κέντρο διαλόγου που αναγνωρίζει τα δεινά των Πολωνών και αποτελεί επίσης μνημείο». Τον Απρίλιο, ένα προσωρινό μνημείο με έναν βράχο 30 τόνων ανεγέρθηκε στο Βερολίνο για να τιμήσει τα θύματα της ναζιστικής Γερμανίας από την Πολωνία. Υπάρχουν σχέδια για την ανέγερση ενός μόνιμου μνημείου, αν και πρώτα πρέπει να ψηφιστεί σχετική απόφαση από το γερμανικό κοινοβούλιο. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις είναι απίθανο να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις των πολιτικών του PiS για αποζημιώσεις, δεδομένου του αριθμού των πολωνών ψηφοφόρων που υποστηρίζουν τη στάση του κόμματος. Μια έρευνα της SW Research για το ειδησεογραφικό portal Onet διαπίστωσε ότι το 54% των ερωτηθέντων υποστήριζε τις αποζημιώσεις, ενώ περίπου το 27% αντιτάχθηκε στην ιδέα. Δεδομένου αυτού του γεγονότος, ο Ναβρόκι είναι απίθανο να υποχωρήσει από το αίτημα, παρά το γεγονός ότι αυτό μπορεί να αυξήσει τις εντάσεις μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ σε περίοδο πολέμου, σύμφωνα με τους επικριτές του. «Φυσικά, κάποιος μπορεί να θέλει να χρησιμοποιήσει αυτό το ζήτημα για να αποκτήσει φήμη στην εγχώρια πολιτική. Είναι λογικό, αυτό συμβαίνει παντού», δήλωσε ο Ρολφ Νίκελ, μέλος του Γερμανικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων και πρώην πρέσβης της Γερμανίας στην Πολωνία. «Αλλά το θέμα είναι ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε κατάσταση πολέμου στα εξωτερικά μας σύνορα και γι’ αυτό πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε ότι η Γερμανία, η Πολωνία και οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα παραμείνουν ενωμένες». «Οτιδήποτε εμποδίζει αυτόν τον στόχο, απλώς παίζει το παιχνίδι του κ. Πούτιν», πρόσθεσε ο Νίκελ. «Όταν έρθει ο κ. Ναβρότσκι, θα πρέπει να αποφασίσει ποια μελωδία θέλει να παίξει».
