Ένοπλες συγκρούσεις ξέσπασαν τη Δευτέρα (22/12) μεταξύ των συριακών κυβερνητικών δυνάμεων και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) υπό κουρδική ηγεσία στο Χαλέπι, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη στη Συρία , εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων καθώς πλησιάζει η προθεσμία τέλους του έτους για την ενσωμάτωση των SDF στις συριακές Ένοπλες Δυνάμεις. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Οι μάχες στη Συρία και η κατάπαυση του πυρός Πάντως, οι συγκρούσεις δεν προέκυψαν τυχαία. Συγκεκριμένα, ξέσπασαν το απόγευμα της Δευτέρας (22/12), κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αλλά έληξαν το ίδιο βράδυ αφότου οι δύο πλευρές συμφώνησαν να σταματήσουν τα πυρά. Αναλυτές δήλωσαν στο Al Jazeera ότι οι SDF, υπό την ηγεσία του στρατιωτικού διοικητή Μαζλούμ Αμπντί (γνωστού και ως Μαζλούμ Κομπανί), και η συριακή κυβέρνηση φαίνεται να έχουν φτάσει σε αδιέξοδο σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης των Κούρδων μαχητών στη νέα κρατική στρατιωτική δομή, και ότι η αποτυχία εξεύρεσης σοβαρής συμφωνίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέους γύρους μαχών ή στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πλευρών. «Οι κόκκινες γραμμές της [κουρδικής] αυτοδιοίκησης από τη μία πλευρά, και της Τουρκίας/Δαμασκού από την άλλη, παρουσιάζουν πράγματι κάποια εντυπωσιακή ασυμβατότητα, και δεν βλέπω τρόπο να συμφιλιωθούν οι δύο πλευρές», δήλωσε στο Al Jazeera ο Τόμας ΜακΓκι, υπότροφος Max Weber με ειδίκευση στη Συρία στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας. Η ιστορική συμφωνία της 10ης Μαρτίου Υπενθυμίζεται ότι στις 10 Μαρτίου, η νέα συριακή κυβέρνηση στη Δαμασκό, υπό την ηγεσία του Αχμέντ Αλ Σαράα, και οι SDF υπέγραψαν μια ιστορική συμφωνία που προέβλεπε την ενσωμάτωση της τελευταίας ομάδας στις νέες Ένοπλες Δυνάμεις της Συρίας έως το τέλος του 2025. Οι SDF αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από μέλη των Μονάδων Λαϊκής Άμυνας (YPG), του στρατιωτικού βραχίονα του συριακού παραρτήματος του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (PKK). Το PKK χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική οργάνωση από τις ΗΠΑ, την Ε.Ε. και την Τουρκία. Η συμφωνία θεωρήθηκε ως μέσο αποφυγής μιας δυνητικά εκρηκτικής αντιπαράθεσης μεταξύ της Δαμασκού και – των εκπαιδευμένων από τις ΗΠΑ – SDF. Ωστόσο, δέκα μήνες αργότερα, ενώ η συμφωνία βοήθησε τις δύο πλευρές να αποφύγουν συγκρούσεις, ελάχιστη πρόοδος έχει σημειωθεί. «Για να υπάρξει οποιαδήποτε πρόοδος στην εφαρμογή αυτού του σημείου, η μία πλευρά θα έπρεπε να υποχωρήσει και, ως εκ τούτου, επικρατεί το status quo», πρόσθεσε ο Τόμας ΜακΓκι. Το σημείο τριβής στη Συρία Σημείο διαφωνίας φαίνεται να είναι η προτιμώμενη θέση των SDF για ενσωμάτωση των υφιστάμενων ταγμάτων τους στις Ένοπλες Δυνάμεις στη Συρία με έναν βαθμό αυτονομίας, έναντι της προτιμώμενης θέσης της Δαμασκού για ατομική ενσωμάτωση των μαχητών των SDF. Αναλυτές δήλωσαν στο Al Jazeera ότι αυτές οι δύο θέσεις ήταν πιθανότατα ανεφάρμοστες και ότι μια συμφωνία δεν φαινόταν στον ορίζοντα. Η στάση της Τουρκίας Πάντως, η Τουρκία έχει υποστηρίξει τη Συρία και μάλιστα απείλησε με μονομερή στρατιωτική επέμβαση εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. «Απλώς ελπίζουμε ότι τα πράγματα θα προχωρήσουν μέσω διαλόγου, διαπραγματεύσεων και ειρηνικά», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στα τουρκικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, προσθέτοντας: «Δεν θέλουμε να δούμε καμία ανάγκη να καταφύγουμε ξανά σε στρατιωτικά μέσα. Αλλά οι SDF πρέπει να καταλάβουν ότι η υπομονή των σχετικών παραγόντων εξαντλείται». Ύστερα από μια δεκαετίες μακρά ένοπλη εξέγερση του PKK, η Τουρκία έχει καταλήξει σε συμφωνία με την οργάνωση για αφοπλισμό και παράδοση των όπλων της. Παρά τα σκληρά λόγια του Χακάν Φιντάν, αναλυτές είπαν ότι είναι απίθανο η Τουρκία να θέλει να υπονομεύσει εκείνες τις συνομιλίες αντιμετωπίζοντας στρατιωτικά τις SDF. Η κουρδική αυτοδιοίκηση Στις 8 Δεκεμβρίου 2024, η πλέον των πέντε δεκαετιών κυριαρχία του καθεστώτος Μπασάρ Αλ Άσαντ έληξε, επιτρέποντας σε εκατομμύρια Σύρους να επιστρέψουν στη χώρα τους με ελπίδες για ένα καλύτερο μέλλον. Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα σε περιοχές που ελέγχονταν από τις SDF κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Συρίας. Υπό τον Μπασάρ Αλ Άσαντ, τα δικαιώματα των Κούρδων ήταν περιορισμένα και πολλοί Κούρδοι έλεγαν ότι αντιμετωπίζονταν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της συριακής επανάστασης και του επακόλουθου σχεδόν 14ετούς εμφυλίου πολέμου, οι SDF ήλεγχαν περιοχές στα βορειοανατολικά (μερικές φορές με τη βία και ενάντια στη θέληση των Αράβων κατοίκων) και κατάφεραν να οικοδομήσουν έναν βαθμό αυτονομίας. Αναλυτές είπαν ότι η ομάδα διστάζει να εγκαταλείψει αυτή την εξουσία. «Όσον αφορά στην κουρδική αυτοάμυνα και στην ικανότητα των Κούρδων να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις, πιστεύουν ότι έχουν τώρα πετύχει κάτι που δεν είχαν ποτέ πριν, και δεν θέλουν να το εγκαταλείψουν», δήλωσε στο Al Jazeera ο Ρόμπιν Γιασίν-Κασάμπ, Σύρος συγγραφέας και συν-συγγραφέας του βιβλίου «Burning Country: Syrians in Revolution and War». Η θέση της κυβέρνησης στη Συρία Ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών, Ασάαντ Αλ Σαϊμπάνι, δήλωσε τη Δευτέρα (22/12) ότι οι SDF «δεν έδειξαν καμία προθυμία» να ενσωματωθούν στην κεντρική διοίκηση της χώρας στη Δαμασκό. Ωστόσο, αναλυτές λένε ότι υπάρχει βαθιά δυσπιστία μεταξύ Δαμασκού και SDF και ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε κάνει κάποια βήματα για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης. «Η κυβέρνηση απέτυχε να εκμεταλλευτεί ορισμένες ευκαιρίες για να δείξει καλή πίστη στην εφαρμογή της συμφωνίας από την πλευρά της», είπε ο Τόμας ΜακΓκι και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε κάνει βήματα όπως η αναγνώριση του Νεβρόζ ως εθνικής αργίας. Ο ρόλος των ΗΠΑ Η νέα διοίκηση της Συρίας έχει κερδίσει σημαντική διεθνή και περιφερειακή υποστήριξη, και αυτό θα μπορούσε να έχει ενισχύσει την αυτοπεποίθησή της στις συναλλαγές της με τις SDF. Οι ΗΠΑ, ειδικότερα, έχουν πλησιάσει τη Δαμασκό τους τελευταίους μήνες, με τον Αχμέντ Αλ Σαράα να πραγματοποιεί ιστορική επίσκεψη στον Λευκό Οίκο και να κερδίζει φαινομενικά την έγκριση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ. Επίσης, οι ΗΠΑ εκπαίδευσαν και εξόπλισαν τις SDF στη μάχη τους κατά του ISIS. Ωστόσο, ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν την ενσωμάτωση των SDF στο συριακό κράτος και ότι δεν θα ήθελαν να δουν τις SDF να αποσχίζονται για να σχηματίσουν μια αυτόνομη οντότητα ή ακόμη και μια ημι-αυτόνομη περιοχή όπως το Ιρακινό Κουρδιστάν. Ο Τομ Μπάρακ επαίνεσε, επίσης, τις «λογικές επιλογές» που παρουσίασε η κυβέρνηση στις SDF. «Οι ΗΠΑ θέλουν οι SDF να ενσωματωθούν στη νέα συριακή μεταβατική κυβέρνηση, αλλά δεν θέλουν η σχέση SDF-Δαμασκού να καταλήξει σε σύγκρουση επειδή θα δημιουργήσει περισσότερες ευκαιρίες για το ISIS να εμφανιστεί στα κενά», δήλωσε στο Al Jazeera ο Βλαντιμίρ φαν Βίλγκενμπουργκ, αναλυτής κουρδικής πολιτικής με έδρα το Ερμπίλ. Νέες εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις Επισημαίνεται ότι, την Παρασκευή (19/12), το πρακτορείο ειδήσεων Reuters ανέφερε ότι η Δαμασκός «εξέφρασε δεκτικότητα στην αναδιοργάνωση των περίπου 50.000 μαχητών των SDF σε τρεις κύριες μεραρχίες και μικρότερες ταξιαρχίες, υπό την προϋπόθεση ότι θα παραχωρήσουν κάποιες αλυσίδες διοίκησης και θα ανοίξουν την επικράτειά τους σε άλλες μονάδες του συριακού στρατού». Ωστόσο, αξιωματούχοι δήλωσαν, επίσης στο Reuters, ότι μια συμφωνία δεν φαινόταν επικείμενη και ότι χρειάζονταν περισσότερες συνομιλίες. Η συμφωνία «κρατάει» παρά τις εντάσεις Παρόλα αυτά, αναλυτές είπαν ότι η συμφωνία της 10ης Μαρτίου που υπέγραψαν ο Αχμέντ Αλ Σαράα και ο Μαζλούμ Αμπντί στη Δαμασκό είχε θετικό αντίκτυπο στον περιορισμό των συγκρούσεων. «Είναι αξιοσημείωτο ότι υπήρξε εξαιρετικά μικρή άμεση σύγκρουση μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και της αυτοδιοίκησης από την υπογραφή της συμφωνίας, υποδεικνύοντας ότι τουλάχιστον η διάταξη που σχετίζεται με την “κατάπαυση του πυρός” έχει σε γενικές γραμμές τηρηθεί», είπε ο Τόμας ΜακΓκι, σημειώνοντας: «Άλλες διατάξεις, ωστόσο, έχουν σαφώς σημειώσει ελάχιστη πρόοδο». Παραμένει ασαφές πώς οι συγκρούσεις της Δευτέρας μπορεί να επηρεάσουν τη συμφωνία, και αναλυτές λένε ότι η προοπτική ενσωμάτωσης των μαχητών των SDF στις κυβερνητικές δυνάμεις πριν από το τέλος του 2025 είναι απίθανη. «Η προθεσμία πλησιάζει γρήγορα αλλά κάποιοι αξιωματούχοι λένε ότι είναι πιο σημαντικό να εφαρμοστεί η συμφωνία παρά να εστιάσουμε στην προθεσμία, οπότε θα μπορούσε να υπάρξει παράταση», είπε ο Βλαντιμίρ φαν Βίλγκενμπουργκ.
