Η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου για το 2026 αποτελεί πλέον παρελθόν. Οι παγκόσμιοι ηγέτες αποχώρησαν από τη Γερμανία, όμως τα μεγάλα ζητήματα που τέθηκαν παραμένουν ανοιχτά και σε ορισμένες περιπτώσεις πιο πιεστικά από ποτέ. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Εδώ και δεκαετίες, η Διάσκεψη του Μονάχου λειτουργεί ως κομβικό φόρουμ, όπου αρχηγοί κρατών, πολιτικοί, δημοσιογράφοι και Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών συζητούν τις σημαντικότερες προκλήσεις του πλανήτη. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχει μετατραπεί σε σκηνή καθοριστικών παρεμβάσεων που αναδιαμορφώνουν τη διεθνή πολιτική σκηνή. Από τη δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ για το Ιράκ το 2003, μέχρι την ομιλία του Βλαντίμιρ Πούτιν το 2007 που σηματοδότησε την απαρχή ενός νέου Ψυχρού Πολέμου, και την αιχμηρή επίθεση του JD Βανς κατά της Ευρώπης το 2025, κάθε χρονιά αφήνει αποτύπωμα που ξεπερνά κατά πολύ το ίδιο το τριήμερο της διάσκεψης. Καθώς η «σκόνη» κάθεται μετά τη φετινή διοργάνωση, ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα αναδύονται ξεκάθαρα. Θα «ξυπνήσει» η Ευρώπη σε έναν κόσμο που αλλάζει; Μετά το σοκ που προκάλεσε το 2025 η επίθεση του Αμερικανού αντιπροέδρου στις ευρωπαϊκές αξίες, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες προσήλθαν φέτος στο Μόναχο με έντονη αίσθηση κατεπείγοντος. Λίγες ημέρες πριν από τη διάσκεψη, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε δηλώσει πως «αυτή πρέπει να είναι η στιγμή της αφύπνισης. Είναι ώρα η Ευρώπη να ξυπνήσει». Τόσο ο Μακρόν όσο και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιχείρησαν, μέσα από τις ομιλίες τους, να χαράξουν μια πιο ανεξάρτητη ευρωπαϊκή πορεία, διατηρώντας παράλληλα τη στρατηγική συμμαχία με την Ουάσινγκτον. Αμφότεροι αποκάλυψαν ότι έχουν ξεκινήσει συνομιλίες για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού. Το Σάββατο, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ τάχθηκε υπέρ μιας στενότερης αμυντικής σχέσης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα του «δεν είναι πια η Βρετανία των χρόνων του Brexit». Αφού χαρακτήρισε την Ευρώπη «κοιμώμενο γίγαντα», έσπευσε να διευκρινίσει ότι μια πιο στενή σχέση Ηνωμένου Βασιλείου–ΕΕ δεν υπονομεύει ούτε τη σχέση Λονδίνου–Ουάσινγκτον ούτε το ΝΑΤΟ. Μπορούν ΗΠΑ και Ευρώπη να παραμείνουν ενωμένες; Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υιοθέτησε σαφώς πιο συμφιλιωτικό τόνο από εκείνον του Βανς το 2025. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι βαθιά δεμένες με την Ευρώπη. Το μέλλον μας είναι συνδεδεομένο και θα συνεχίσει να είναι», δήλωσε. Περιγράφοντας το όραμα της Ουάσινγκτον υπό τον Ντόναλντ Τραμπ για μια νέα παγκόσμια τάξη, τόνισε: «Είμαστε έτοιμοι, αν χρειαστεί, να προχωρήσουμε μόνοι μας, αλλά προτιμούμε –και ελπίζουμε– να το κάνουμε μαζί σας, με τους φίλους μας στην Ευρώπη». Η ομιλία του έγινε μία ημέρα μετά τη δημοσιοποίηση δημοσκόπησης της YouGov, σύμφωνα με την οποία η θετική εικόνα των ΗΠΑ στις έξι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. «Ένα ρήγμα έχει ανοίξει ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες», παραδέχθηκε ο Μερτς. «Ο πολιτισμικός πόλεμος του κινήματος MAGA δεν είναι δικός μας. Η ελευθερία του λόγου τελειώνει εκεί όπου προσβάλλεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το σύνταγμα. Δεν πιστεύουμε στους δασμούς και τον προστατευτισμό, αλλά στο ελεύθερο εμπόριο», είπε, αποσπώντας θερμό χειροκρότημα. Θέλει ακόμα ο Τραμπ τη Γροιλανδία; Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν είχαν 15λεπτη συνάντηση με τον Ρούμπιο στο περιθώριο της διάσκεψης, την οποία η Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε «εποικοδομητική». Ωστόσο, μία ημέρα αργότερα, σε πάνελ για την ασφάλεια στην Αρκτική, δήλωσε ότι πιστεύει πως ο Τραμπ εξακολουθεί να επιθυμεί την απόκτηση της Γροιλανδίας, παρά το γεγονός ότι έχει μετριάσει πρόσφατα τις απειλές περί κατάληψής της διά της βίας. «Όλοι μας ρωτούν αν θεωρούμε ότι το ζήτημα έχει λήξει. Η απάντηση είναι όχι», τόνισε χαρακτηριστικά. Είναι πιο κοντά η ειρήνη στην Ουκρανία; Ο Ρούμπιο απουσίασε από συνάντηση Ευρωπαίων ηγετών για την Ουκρανία και αναφέρθηκε ελάχιστα στη σύγκρουση με τη Ρωσία στην ομιλία του. Παρ’ όλα αυτά, συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι ΗΠΑ αναμένεται να φιλοξενήσουν τριμερή συνάντηση των δύο εμπλεκόμενων πλευρών, ωστόσο ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία κάνει «τα πάντα» για τον τερματισμό του πολέμου, επιμένοντας πως μόνο αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας μπορούν να οδηγήσουν σε συμφωνία. «Οι Αμερικανοί επανέρχονται συχνά στο ζήτημα των παραχωρήσεων – και πολύ συχνά αυτές συζητούνται αποκλειστικά στο πλαίσιο της Ουκρανίας», δήλωσε. Η Διάσκεψη του Μονάχου έχει εξελιχθεί σε πεδίο δοκιμής για μελλοντικούς υποψηφίους του Λευκού Οίκου. Φέτος, αρκετοί κορυφαίοι Δημοκρατικοί έστειλαν το μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να σταθεί απέναντι στον Τραμπ. Ανάμεσά τους ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, ο γερουσιαστής της Αριζόνα Ρούμπεν Γκαγιέγκο και η κυβερνήτης του Μίσιγκαν Γκρέτσεν Γουίτμερ. Ωστόσο, τα περισσότερα βλέμματα στράφηκαν στη βουλευτή της Νέας Υόρκης Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, με τη φημολογία για πιθανή υποψηφιότητα το 2028 να φουντώνει. Η ίδια μίλησε για ένα «εναλλακτικό όραμα» στην αριστερή αμερικανική εξωτερική πολιτική, κατηγορώντας τον Τραμπ ότι διαλύει τη διατλαντική συμμαχία και προωθεί «μια εποχή αυταρχισμού».
