Η Τουρκία και ο Ρόλος της στις Διεθνείς Σχέσεις

Η Τουρκία έχει διαχρονικά επιδιώξει να διαδραματίσει έναν ενεργό ρόλο στις παγκόσμιες γεωπολιτικές εξελίξεις. Η στρατηγική της πολλές φορές την έχει φέρει σε σύγκρουση ακόμη και με χώρες που θεωρούνται σύμμαχοί της. Οι «φίλοι» και οι «αντίπαλοι» εναλλάσσονται ανάλογα με τα συμφέροντα που προτάσσει η Άγκυρα.

Ο πολιτικός σχεδιασμός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται να αποδίδει καρπούς, καθώς η Τουρκία έχει αναβαθμίσει τη θέση της στη Μέση Ανατολή αλλά και στο ζήτημα της Ουκρανίας. Από την αρχή του πολέμου, η Άγκυρα κατάφερε να διατηρήσει στενές σχέσεις τόσο με το Κίεβο όσο και με τη Μόσχα. Επιπλέον, μέσω της ανάπτυξης της αμυντικής βιομηχανίας, η Τουρκία εμφανίζεται ως σημαντικός εταίρος για την Ευρωπαϊκή Ένωση, προσφέροντας λύσεις για τη στρατιωτική απεξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τις δυνάμεις των ΗΠΑ από την Ευρώπη.

Μετά τις επιτυχίες στη Συρία, όπου ανατράπηκε το καθεστώς του Άσαντ χάρη στον υποστηριζόμενο από την Άγκυρα Αχμέντ αλ Σαράα, καθώς επίσης και στην κουρδική υπόθεση με τη διάλυση του PKK, ο Ερντογάν προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το νέο γεωπολιτικό σκηνικό που δημιουργείται λόγω των παραδοσιακών συμμαχιών που καταρρέουν. Το περιβάλλον αυτό ευνοεί τον Ερντογάν καθώς επικοινωνεί άριστα τόσο με τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και με χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα.

Είναι αξιοσημείωτο ότι σήμερα η Άγκυρα διαθέτει τον τρίτο μεγαλύτερο αριθμό διπλωματικών αποστολών παγκοσμίως μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ. Σε περιοχές όπως ο Νότιος Καύκασος, η Μαύρη Θάλασσα, η Βόρεια Αφρική αλλά και στη Μέση Ανατολή, ο ρόλος της Τουρκίας γίνεται ολοένα πιο καθοριστικός.

Ευκαιρίες ή Παγίδες;

Η Τουρκία βλέπει –και δικαιολογημένα– τον πολυπολικό κόσμο ως μια ευκαιρία για ανάπτυξη. Ωστόσο σύμφωνα με ανάλυση του Foreign Affairs ,αυτή η «στρατηγική αυτονομίας» ενδέχεται να κρύβει κινδύνους: αν δεν συνειδητοποιήσει το κόστος αυτής της προσέγγισης μπορεί να εξαντλήσει τους πόρους της οδηγώντας σε οικονομικές δυσκολίες ενώ θα μπορούσε επίσης να πλήξει σημαντικές συμμαχίες.

Το εμπόριο μεταξύ Τουρκίας και Ασίας πλέον ξεπερνά αυτό προς την ΕΕ ενώ οι εμπορικές σχέσεις με αφρικανικές χώρες έχουν αυξηθεί κατά πάνω από 50% τα τελευταία δέκα χρόνια. Ο αριθμός των πρεσβειών στην Αφρική έχει εκτιναχθεί από 12 το 2002 σε 44 το 2022.

Tο 2024 μάλιστα ανέλαβε έναν κρίσιμο διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ Αιθιοπίας-Σομαλίας σχετικά με ζητήματα λιμανιών στο Σομαλιλάνδη ενώ οι Turkish Airlines πετούν πλέον σε περισσότερες από 130 χώρες παγκοσμίως.

Aνάπτυξη στην Αμυντική Βιομηχανία

Παράλληλα σημειώνεται μεγάλη πρόοδος στην αμυντική βιομηχανία όπου τα drones Bayraktar TB2 χρησιμοποιούνται ευρέως σε συγκρούσεις (Λιβύη, Συρία κλπ.) κι εξάγονται σε πάνω από τριάντα κράτη. Το έτος 2024 οι εξαγωγές προϊόντων άμυνας ανήλθαν στα $7 δισ..

Diplomatic Balancing Act

Ωστόσο αυτή η στρατηγική πολλαπλών συμμαχιών ενδέχεται επίσης να εγκλωβίζει τη χώρα σε δύσκολες καταστάσεις δεδομένου ότι συνδέεται οικονομικά αλλά κι διπλωματικά μ’ ένα ποικιλόμορφο φάσμα εταίρων (Κίνα, ΗΠΑ κλπ.). Για παράδειγμα το εμπόριο μεταξύ Τουρκίας-Ρωσίας-Κίνας έφθασε τα $101 δισ., ωστόσο οι εξαγωγές προς αυτές ήταν μόλις $12 δισ., δημιουργώντας έτσι σοβαρά ελλείμματα.

Eπιπλέον χρειάζεται στήριξη απ’την ΕΕ κι τις ΗΠΑ αφού σχεδόν το70% των ξένων επενδύσεων προέρχεται απ’ αυτές τις περιοχές . Αν βρεθεί μπλεγμένη σ’ έναν οικονομικό πόλεμο ανάμεσα στη Δύση κι Ανατολή τότε μια κρίση είναι αναπόφευκτη . Οι πολλές συνεργασίες μπορεί αρχικά ν’ αποτελέσουν ασπίδα προστασίας όμως μπορούν εύκολα ν’ εξελιχθούν σ’ ένα βάρος ειδικά όταν δεν υπάρχουν ουσιαστικά οικονομικά οφέλη.

Aspirations and Caution – Erdoğan’s Risk

Tην ίδια στιγμή πρέπει ν’αναγνωρίσουμε πως στο παρελθόν υπήρχαν συνέπειες γι’ αυτή τη στρατηγική .Μετά την Αραβική Άνοιξη ήρθαν συγκρούσεις μ’ αρκετές χώρες (Συρία , Σαουδική Αραβία) γεγονός που είχε αρνητικές συνέπειες στις επενδύσεις αλλά αύξανε τα κόστη ασφαλείας λόγω μιας πολιτικής που προκαλούσε κοινωνικούς τριγωνισμούς.

Tώρα λοιπόν είναι απαραίτητη μια ισορροπημένη σχέση μ’ αυτούς τους συμμάχους καθώς όλοι τους επαναστατούν στα νέα δεδομένα.

Eνώ βρίσκεται συνεχώς σ΄διαβουλεύσεις μ΄την ΕΕ δεν έχει κατορθώσει ακόμα ν΄εκμεταλλευτεί πλήθος ευκαιριών όπως π.x μία αναβάθμιση τελωνειακής ένωσης ή καλύτερους όρους συνεργασιών στην περιοχή μας.

The fall of Assad’s regime in Syria and the mediating role in Ukraine offer new opportunities for Turkey while Erdoğan must navigate these waters carefully to avoid potential pitfalls that could arise from overambitious aspirations that do not align with reality as noted by Foreign Affairs .

The current geopolitical landscape requires not just agility but also strategic prudence for success to be achieved effectively!