Αμφισβητήσεις για τη Συνταγματική Μεταρρύθμιση στη Γερμανία

Οι «σοφοί» οικονομολόγοι της Γερμανίας εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την συμβατότητα της συνταγματικής μεταρρύθμισης που προώθησε ο Φρίντριχ Μερτς από τις 19 έως τις 21 Μαρτίου 2025, μέσω της Bundestag και του bundesrat, με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρήτρα διαφυγής που έχει προτείνει η Κομισιόν.

Παρά το γεγονός ότι η Γερμανία υπέβαλε αίτημα για τη ρήτρα διαφυγής στα τέλη Απριλίου (πριν ακόμα σχηματιστεί νέα κυβέρνηση και αναλάβει τα καθήκοντά του ο νέος καγκελάριος Μερτς), ούτε η προηγούμενη ούτε η νέα κυβέρνηση έχουν υποβάλει το απαιτούμενο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Διαρθρωτικό Πρόγραμμα στην Κομισιόν για την περίοδο 2025 – 2028, αν και έχει παρέλθει η σχετική προθεσμία (ενώ χώρες όπως η Ελλάδα έχουν υποβάλλει εγκαίρως τα δικά τους σχέδια).

Η Κατάσταση μετά την Κατάρρευση της Κυβέρνησης Σολτς

Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται κυρίως στην κατάρρευση της κυβέρνησης Σολτς στις αρχές Νοεμβρίου του 2024 και στις πρόωρες εκλογές που διεξήχθησαν στα τέλη Φεβρουαρίου.Αμέσως μετά τις εκλογές, το CDU και το SPD έσπευσαν να περάσουν μια συνταγματική μεταρρύθμιση από την Bundestag και τον Bundesrat, χωρίς να έχουν συμφωνήσει πλήρως στο πρόγραμμα ή στη σύνθεση της κυβέρνησής τους. Αυτή περιλάμβανε ουσιαστικά την ακύρωση του φρένου χρέους για την Ομοσπονδία καθώς επίσης τη θέσπιση ενός φρένου χρέους (έως 0,35% του ΑΕΠ) για τα ομόσπονδα κρατίδια καθώς και ένα ειδικό επενδυτικό ταμείο ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ.

Ωστόσο, οι διαδικασίες ψήφισης του προϋπολογισμού για το έτος 2026 αναμένονται να ολοκληρωθούν το φθινόπωρο, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη διαμόρφωση ενός Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος μέχρι τότε.

Αξιολόγηση από τους Οικονομολόγους

Tο Συμβούλιο των Οικονομολόγων (γνωστοί ως «Σοφοί»),οι οποίοι αποτελούν κορυφαίο ανεξάρτητο όργανο οικονομικών συμβούλων στην γερμανική καγκελαρία,επισημαίνουν ότι οι αξιολογήσεις σχετικά με τη συμβατότητα των μέτρων που ψηφίσθηκαν εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες κι υπόκεινται σε «υψηλή αβεβαιότητα».Η έκθεση τονίζει πως «η Γερμανία δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά μια πορεία καθαρών δαπανών». Αυτό είναι αποτέλεσμα πολιτικών διαβουλεύσεων αλλά κι εναλλακτικών ερμηνειών των κανόνων από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

“Είναι επομένως δύσκολο να προσδιοριστεί ποιο περιθώριο υπάρχει για πρόσθετες δαπάνες χρηματοδοτούμενες μέσω πιστώσεων σύμφωνα με τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες”, σημειώνει η έκθεση.

Διαφορές στους Κανόνες μεταξύ Γερμανίας και ΕΕ

• Aναγκαίο Συντονισμό: Οι γερμανοί οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι υπάρχει θεμελιώδες πρόβλημα λόγω περιορισμένης εναρμόνισης μεταξύ γερμανικών κι ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
• Bόμβα στο Έλλειμμα: Η δυνατότητα δημοσιονομικού περιθωρίου θα εξαρτηθεί άμεσα από τις εξελίξεις στις καθαρές δαπάνες που πρέπει ακόμα να συμφωνήσει η γερμανική κυβέρνηση με τις ευρωπαϊκές αρχές.
• Cάποιες Δαπάνες Υποδομών: Οι δαπάνες αυτές ενδέχεται να συγκρούονται με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ αν δεν υπάρξει σωστή διαχείριση των πόρων αυτών.

Anάλυση Βιωσιμότητας Χρέους

“Για την Ανάλυση Βιωσιμότητας Χρέους (DSA) μπορεί να ληφθούν υπόψη μόνο οι υλοποιηθείσες μεταρυθμίσεις”,σημειώνουν οι σοφοί. “Η αλλαγή κυβέρνησης δημιουργεί προβλήματα στο χρονοδιάγραμμα”. Όταν θα προσδιορίζεται πορεία αναφοράς τον φθινόπωρο του 2024 πιθανώς θα βασίζεται μόνο σε ήδη υλοποιούμενες μεταρυθμίσεις.”