Εναν ευρύ διάλογο για το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης, άνοιξαν ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης, επιχειρώντας να αποτυπώσουν τις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται. Με σαφές μήνυμα στήριξης προς την Ελλάδα, ο Μακρόν υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της ελληνογαλλικής συμμαχίας, με φόντο τις εξ ανατολών προκλήσεις. «Αν η κυριαρχία σας απειλείται, κάντε ό,τι χρειάζεται. Δείτε τι κάναμε εκείνο το δύσκολο καλοκαίρι (σσ τον Αύγουστο του 2020). Δείτε τι κάναμε μερικούς μήνες πριν στην Κύπρο. Θα είμαστε εδώ για εσάς», ανέφερε, επαναβεβαιώνοντας την έμπρακτη στήριξη της Γαλλίας προς την Αθήνα. Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμφώνησε ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη μπορούν να μετατραπούν σε ευκαιρίες, επισημαίνοντας ότι η ευρωπαϊκή πορεία ιστορικά διαμορφώθηκε μέσα από κρίσεις. Όπως τόνισε, ανοίγεται ένα παράθυρο για επιτάχυνση των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών σε κρίσιμους τομείς, ενώ αναφέρθηκε και ο ίδιος στις στιγμές δοκιμασίας όπου η ελληνογαλλική συνεργασία απέκτησε ουσιαστικό περιεχόμενο. Οι τοποθετήσεις των δύο ηγετών επιβεβαιώνουν την κοινή βούληση για εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, με τη φράση «Ελλάς–Γαλλία συμμαχία» να αποκτά εκ νέου ιδιαίτερο πολιτικό και στρατηγικό βάρος. Η συζήτηση στη Ρωμαϊκή Αγορά, με αφορμή την επίσκεψη του γάλλου προέδρου στην Αθήνα, την οποία συντόνισε ο διευθυντής της «Καθημερινής» Αλέξης Παπαχελάς, εστίασε σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η άμυνα και η στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και η περαιτέρω ενίσχυση της ελληνογαλλικής συνεργασίας. Η Ευρώπη Απαντώντας στο ερώτημα κατά πόσο η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει νόημα σε ένα περιβάλλον «ζοφερών προβλέψεων», ο Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι η ήπειρος παραμένει ισχυρός γεωπολιτικός παίκτης όταν λειτουργεί ενιαία. Οπως σημείωσε, η Γαλλία συνέβαλε από την πρώτη στιγμή στην άμυνα χωρών του Κόλπου, παρέχοντας συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη Rafale, ενώ τόνισε ότι η συνεργασία με την Ελλάδα έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, επανέλαβε τη σταθερή στήριξη της Ευρώπης προς το ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας ότι η συλλογική δράση αποτελεί βασικό πυλώνα ισχύος. Ο γάλλος πρόεδρος χαρακτήρισε τη σημερινή συγκυρία ως ενδεχομένως «τη στιγμή της Ευρώπης», επισημαίνοντας ότι το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση «παγκόσμιας αταξίας», με τις Ηνωμένες Πολιτείες να παραμένουν η κυρίαρχη δύναμη, αλλά όχι πάντα προβλέψιμος σύμμαχος για όλους. Σε αυτό το περιβάλλον, όπως είπε, η Ευρωπαϊκή Ενωση ξεχωρίζει ως χώρος αξιοπιστίας και σταθερότητας, που στηρίζει τους εταίρους της. Γιώργος Γεραπετρίτης και Γιάννης Στουρνάρας στην Αρχαία Αγορά Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμφώνησε ότι οι πολλαπλές κρίσεις των τελευταίων ετών -οικονομικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές- συνιστούν ταυτόχρονα και ευκαιρίες για την Ευρώπη να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της. Όπως τόνισε, η στρατηγική αυτονομία της Ενωσης πρέπει να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο, με την Ελλάδα και τη Γαλλία να λειτουργούν ως «προπύργια» αυτής της προσπάθειας. Στο πλαίσιο αυτό, επιβεβαίωσε την πρόθεση ανανέωσης της διμερούς αμυντικής συμφωνίας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος άμυνας. Παράλληλα, ανέδειξε ως δεύτερη μεγάλη πρόκληση την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ισχυρή εμπορική δύναμη, όπως σημείωσε, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης, ιδίως εφόσον τα κράτη-μέλη κινηθούν πιο συντονισμένα, αξιοποιώντας πλήρως τις δυνατότητες της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, επεσήμανε ότι ζητήματα όπως το υψηλό ενεργειακό κόστος και ο κατακερματισμός της αγοράς εξακολουθούν να λειτουργούν ανασταλτικά, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο. «Ας κινητοποιήσουμε ευρωπαϊκούς πόρους για να αντιμετωπίσουμε τις σημερινές προκλήσεις. Παραμένω αισιόδοξος, αυτό το σημείο καμπής είναι ευκαιρία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το κατανοεί αυτό, αλλά η Ευρώπη δεν κινείται πάντοτε με την προσδοκώμενη ταχύτητα», τόνισε ο Πρωθυπουργός. Από αριστερά ο γάλλος υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ, ο Νίκος Δένδιας και γαλλίδα ομόλογός του Κατρίν Βοτρέν/ΙΝΤΙΜΕ Μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε στο ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στη ρύθμιση και την καινοτομία, με φόντο την κριτική που δέχεται η Ευρώπη για υπερβολική νομοθέτηση. Θέτοντας το ερώτημα αν η τάση αυτή εξυπηρετεί την ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας ή αν τελικά λειτουργεί ως τροχοπέδη για την καινοτομία, ο Αλέξης Παπαχελάς ανέδειξε έναν από τους βασικούς προβληματισμούς που απασχολούν σήμερα τις ευρωπαϊκές οικονομίες: πού ακριβώς βρίσκεται το σημείο ισορροπίας μεταξύ αναγκαίων κανόνων και ευελιξίας για ανάπτυξη. Απαντώντας, ο Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε ότι σε ορισμένους τομείς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πράγματι θεσπίσει υπερβολικά πολλούς κανόνες, κάτι που —όπως σημείωσε— χρήζει διόρθωσης. «Μπορούμε να βελτιωθούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας την ανάγκη για απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου και για επίτευξη μεγαλύτερης κλίμακας στην οικονομική δραστηριότητα, όπου, όπως παραδέχθηκε, η Ευρώπη έχει καθυστερήσει. Ο γάλλος πρόεδρος υπογράμμισε την ανάγκη για «πιο έξυπνη νομοθεσία», η οποία θα επιτρέπει στην ευρωπαϊκή οικονομία να παραμείνει ανταγωνιστική χωρίς να πνίγει την επιχειρηματικότητα. Την ίδια στιγμή, προειδοποίησε ότι το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει ριζικά και απέχει πλέον από τις αρχές του ελεύθερου εμπορίου όπως ήταν γνωστές στο παρελθόν. Οπως επεσήμανε, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Κίνα εφαρμόζουν πολιτικές που ευνοούν σαφώς τους εγχώριους παίκτες τους, μέσω κανονισμών, επιδοτήσεων ή εμπορικών φραγμών. «Αυτοί οι κανόνες πολλές φορές στρέφονται κατά των ευρωπαίων παραγωγών και εκεί ίσως συμπεριφερθήκαμε αφελώς», σημείωσε, αφήνοντας αιχμές για τη μέχρι σήμερα ευρωπαϊκή στάση. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πρακτική των επιδοτήσεων στην Κίνα και στην επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι το παγκόσμιο εμπόριο δεν λειτουργεί πλέον με όρους πλήρους ελευθερίας. Παράλληλα, στάθηκε στη στρατηγική σημασία των πρώτων υλών, όπως τα πολύτιμα μέταλλα και οι σπάνιες γαίες, όπου -όπως είπε- η Κίνα ασκεί ισχυρό έλεγχο, επηρεάζοντας τον ανταγωνισμό ακόμη και μέσω πρακτικών dumping. Η Ντόρα Μπακογιάννη με τον Δημήτρη Καιρίδη Σε αυτό το πλαίσιο, ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω αν δεν προσαρμόσει τη στρατηγική της. «Αν δεν υπερασπιστούμε τους δικούς μας παραγωγούς, είμαστε χαμένοι», τόνισε, καλώντας σε μια πιο αποφασιστική προσέγγιση υπέρ της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη, όχι μόνο στον τομέα της άμυνας αλλά και σε κρίσιμους πυλώνες της οικονομίας, όπως η βιομηχανία, η γεωργία και τα χρηματοοικονομικά. Όπως κατέστησε σαφές, η Ευρώπη καλείται να βρει τη χρυσή τομή μεταξύ ρύθμισης και ανταγωνιστικότητας, σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν ραγδαία. Η γεωπολιτική πραγματικότητα Σε αυστηρούς τόνους και με σαφείς αιχμές για τη θέση της Ευρώπης στο παγκόσμιο σκηνικό, ο Μακρόν προειδοποίησε για μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, τονίζοντας ότι οι ηγεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας κινούνται, με διαφορετικούς τρόπους, σε κατεύθυνση αντίθετη προς τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. «Ας μην υποτιμούμε τη σημασία της στιγμής», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι «ένας αμερικανός πρόεδρος, ο ρώσος πρόεδρος και ο κινέζος πρόεδρος είναι όλοι κατά της Ευρώπης». Όπως τόνισε, η διαπίστωση αυτή αποτελεί ένα σαφές «καμπανάκι» για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καλώντας τις ευρωπαϊκές χώρες να επιδείξουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και συνοχή. Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο γάλλος πρόεδρος υπερασπίστηκε τη στάση της Ευρώπης, απορρίπτοντας τις επικρίσεις περί αδυναμίας αντίδρασης. Υπενθύμισε ότι από την πρώτη ημέρα της ρωσικής εισβολής, η ΕΕ προχώρησε στην επιβολή κυρώσεων κατά της Μόσχας, οι οποίες -όπως σημείωσε- έχουν πλέον φτάσει τα 20 πακέτα. «Η Ρωσία υποφέρει», υπογράμμισε, επιμένοντας ότι η ευρωπαϊκή απάντηση υπήρξε άμεση και συντονισμένη. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η Ουκρανία, παρά τις αρχικές προβλέψεις, όχι μόνο δεν κατέρρευσε αλλά κατάφερε να αμυνθεί αποτελεσματικά και να ανακτήσει εδάφη, γεγονός που αποδίδει και στη στήριξη που έλαβε από την Ευρώπη, η οποία —όπως είπε— παραμένει ο μεγαλύτερος επενδυτής στη χώρα. Δεν παρέλειψε να τονίσει και τη γεωπολιτική διάσταση της σύγκρουσης, υπενθυμίζοντας ότι η Ευρώπη έχει απέναντί της μια πυρηνική δύναμη στα σύνορά της. Στο σκέλος της συζήτησης που αφορούσε τις διατλαντικές σχέσεις, ο διευθυντής της «Καθημερινής» Αλέξης Παπαχελάς έθεσε το ζήτημα της εξάρτησης της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταφέροντας την κριτική που έχει διατυπώσει ο Τραμπ περί «κακομαθημένης» Ευρώπης που έχει εκχωρήσει την άμυνά της. Επισήμανε, μάλιστα, ότι σε κρίσιμες γεωπολιτικές εστίες, όπως τα Στενά του Ορμούζ ή το ουκρανικό μέτωπο, η Ευρώπη δυσκολεύεται να αναλάβει αυτόνομη δράση χωρίς την αμερικανική στήριξη. Απαντώντας εμμέσως σε αυτή την κριτική, ο Εμανουέλ Μακρόν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης της οικονομικής και θεσμικής βάσης της Ευρώπης, αναδεικνύοντας τη σημασία της τραπεζικής ένωσης. Όπως σημείωσε, εδώ και μία δεκαετία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να προχωρήσει σε αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις. Ο γάλλος πρόεδρος υπογράμμισε ότι, παρότι οι Ευρωπαίοι διαθέτουν περισσότερες αποταμιεύσεις σε σχέση με τους Αμερικανούς, η κατακερματισμένη δομή των ευρωπαϊκών αγορών οδηγεί σε στρεβλή αξιοποίηση αυτών των κεφαλαίων. «Τα χρήματα αυτά κατευθύνονται είτε στην αγορά ομολόγων για τη χρηματοδότηση του δημόσιου χρέους είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου στηρίζουν την καινοτομία μέσω ανεπτυγμένων κεφαλαιαγορών», εξήγησε. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η δημιουργία μιας ισχυρής και ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. «Θέλουμε να είμαστε ανεξάρτητοι, αλλά αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί αγοράζοντας προϊόντα από την άλλη άκρη του κόσμου», ανέφερε χαρακτηριστικά. Επανέλαβε την ανάγκη για απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει σε πιο ευέλικτους και αποτελεσματικούς κανόνες, ώστε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της και να ανταποκριθεί στις προκλήσεις ενός ολοένα πιο απαιτητικού διεθνούς περιβάλλοντος. Η Κίνα είναι μια τεράστια απειλή για τη μεταποίηση στην Ευρώπη, ανέφερε από την πλευρά του ο Κυριάκος Μητσοτάκης και πρόσθεσε: Πρέπει να αλλάξουμε τους κανόνες περί συγχωνεύσεων να είμαστε πιο γενναιόδωροι με τους ευρωπαίους επενδυτές. Τα χρηματιστήρια, το Euronext ήρθε εξαγόρασε το χρηματιστήριο της Αθήνας, ο αντίκτυπος ήταν θετικός. Θέλουμε να προσελκύσουμε μεγάλες επιχειρήσεις για λόγους κλίμακας. Για το επόμενο μαχητικό στην Ευρώπη ελπίζουμε να βρούμε μια λύση με τους Γερμανούς. «Πρέπει η Γαλλία και η Γερμανία να υπερβούν τις διαφορές τους, έχω εμπιστοσύνη στον Εμανουέλ και τον Μερτς, πρέπει η Ευρώπη να αποκτήσει μαχητικό 6ης γενιάς», τόνισε. «Είχαμε μια… αφύπνιση από τον πρόεδρο Πούτιν, αλλά είναι σαφές ότι το ΝΑΤΟ είναι υπό πίεση, καθώς οι Ευρωπαίοι ανέλαβαν το βάρος που τους αναλογεί, αλλά την ίδια ώρα υπάρχει πίεση με το άρθρο 5 από τη μεριά των Αμερικανών, κάτι που εξασθενεί τη Συμμαχία» αναγνώρισε ο πρόεδρος της Γαλλίας. «Το ΝΑΤΟ είναι χρήσιμο για τη διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων. Αλλά είμαι ισχυρός υποστηρικτής του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ. Πρέπει να ενισχύσουμε τον ευρωπαϊκό πυλώνα, όχι για να εξασθενίζουμε το ΝΑΤΟ, οι Ευρωπαίοι πρέπει να δουλέψουμε μαζί σε κοινές επιχειρήσεις. Αυτό που συζητάμε να κάνουμε στη Βαλτική, στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Ορμούζ. Δεν είναι το ΝΑΤΟ, είναι οι Ευρωπαίοι που δουλεύουν μαζί», συνέχισε. Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι το διεθνές περιβάλλον δεν περιορίζεται πλέον στον παραδοσιακό άξονα ΗΠΑ–Ευρώπης–Κίνας, επισημαίνοντας τις σημαντικές ευκαιρίες που ανοίγονται για νέες εταιρικές σχέσεις πέραν των ευρωπαϊκών συνόρων. Οπως ανέφερε, χώρες όπως η Ινδία, τα κράτη του Κόλπου, αλλά και δημοκρατίες όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία και τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας, μπορούν να αποτελέσουν αξιόπιστους εταίρους σε ένα νέο πλέγμα συνεργασιών με αμοιβαίο όφελος. «Δεν είμαστε μόνοι μας», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι αυτές οι συνεργασίες θα πρέπει να αναπτυχθούν στο πλαίσιο μιας πολυπολικής διεθνούς τάξης. Αναφερόμενος στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημείωσε ότι η σημερινή πολιτική του Λευκού Οίκου διαφοροποιείται από προηγούμενες περιόδους, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προώθηση των αμερικανικών εθνικών συμφερόντων. Παρά την εξέλιξη αυτή, ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι διατλαντικές σχέσεις παραμένουν ισχυρές, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν πεδία αμοιβαίας επωφελούς συνεργασίας. Την ίδια στιγμή, προειδοποίησε για τη δυναμική της Κίνας, η οποία —όπως είπε— μπορεί να ενισχύσει αιφνιδιαστικά κρίσιμους τομείς της οικονομίας, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την Ευρώπη. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ζήτημα της ενέργειας, προκρίνοντας την ανάγκη λήψης αποφάσεων για τη διασφάλιση φθηνής και επαρκούς ενεργειακής παραγωγής. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη θα μπορούσε να εξετάσει πιο ενεργά την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γαλλίας. «Ίσως η μόνη λύση είναι να επενδύσουμε στην πυρηνική ενέργεια», ανέφερε, τονίζοντας την ανάγκη για ρεαλιστικές και άμεσες επιλογές. Από την πλευρά του, ο Εμανουέλ Μακρόν εμφανίστηκε ρεαλιστής ως προς τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ότι η αμερικανική πολιτική των τελευταίων ετών έχει ως σταθερό άξονα την προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα. Όπως είπε, η προσέγγιση αυτή δεν είναι καινούργια, αλλά ενισχύεται τα τελευταία 15 χρόνια, ανεξαρτήτως ηγεσίας, με τον Ντόναλντ να εκφράζει πιο άμεσα και επιθετικά αυτή τη στρατηγική. «Πρέπει να είμαστε απολύτως διαυγείς όσον αφορά την αμερικανική πολιτική», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα δεν βρίσκονται στο επίκεντρο των αμερικανικών επιλογών. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η Ευρώπη οφείλει να συνεχίσει τον διάλογο με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας συνεργασίες όπου αυτό είναι εφικτό. Παράλληλα, επισήμανε ότι οι κινήσεις των ΗΠΑ στο παγκόσμιο πεδίο αναμένεται να συνεχιστούν με την ίδια λογική, ενώ αναφέρθηκε και στη στρατηγική της Κίνας, επισημαίνοντας την ύπαρξη μονοπωλιακών πρακτικών σε κρίσιμους τομείς. Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε την Ευρώπη να επιταχύνει τις αποφάσεις της και να ενισχύσει την ανεξαρτησία της, ώστε να ανταποκριθεί πιο αποτελεσματικά στις προκλήσεις. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων των δύο ηγετών ήταν η ανάγκη για μια πιο αυτόνομη, ευέλικτη και στρατηγικά προσανατολισμένη Ευρώπη, ικανή να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού και πολλαπλών κέντρων ισχύος. *Φωτογραφίες από το ΙΝΤΙΜΕ Ακολουθήστε το Protagon στο Google News TAGS: #ΕΜΑΝΟΥΕΛ ΜΑΚΡΟΝ • #ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ • #ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ
