Η αποτροπή μίας μεταναστευτικής κρίσης όμοιας με εκείνη του 2015, αποτέλεσε το βασικό αντικείμενο της Τετραμερούς Ελλάδας, Κύπρου, Μάλτας και Ιταλίας που πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Αγία Νάπα. Εν μεταξύ κατά τη διάρκεια συζήτησης στο πλαίσιο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, ο αρμόδιος υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, σκιαγραφώντας το νέο δόγμα στην αντιμετώπιση του Μεταναστευτικού, εστίασε στο τρίπτυχο: αποτροπή στα σύνορα, κέντρα επιστροφών εκτός ΕΕ και εργασία αντί για επιδόματα. Επί ταπητος στην Τετραμερή της Αγίας Νάπας τέθηκαν πιθανές πρωτοβουλίες και μία σειρά από μέτρα για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, που θα υλοποιηθούν με συντονισμένο και συνεκτικό τρόπο, με στόχο την αποτροπή μιας μεταναστευτικής κρίσης παρόμοιας με εκείνη του 2015, όπως υπενθυμίζεται στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 19ης Μαρτίου 2026. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται, υπό την ιδιότητά τους ως κράτη-μέλη που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και εκτίθενται άμεσα σε ενδεχόμενες ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές προς την Ενωση, Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα και Ιταλία εξέτασαν σειρά πιθανών μέτρων με στόχο τη διασφάλιση, εφόσον απαιτηθεί και με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της ασφάλειας και της αποτελεσματικής διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της EE. Επαναβεβαιώνοντας τη σημασία μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα των αντίστοιχων εθνικών τους αντιδράσεων σε μια ενδεχόμενη σημαντική αύξηση των μεταναστευτικών ροών που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, οι ηγέτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Ιταλικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Μάλτας ανέθεσαν στους αρμόδιους υπουργούς τους για θέματα Εσωτερικών και Μετανάστευσης να συνεχίσουν τον στενό συντονισμό τους, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, των καταλληλότερων τρόπων ενσωμάτωσης των εθνικών προσπαθειών στο πλαίσιο των σχετικών αρμοδιοτήτων και πρωτοβουλιών της ΕΕ. «Οι ήπιες πολιτικές απέτυχαν» Στο Φορουμ των Δελφών και στη συζήτηση με θέμα «Στρατηγική Μετανάστευσης σε μια Εποχή Πίεσης», αποτυπώθηκε η μετατόπιση του ευρωπαϊκού αφηγήματος από τις πολιτικές διαχείρισης προς τις πολιτικές αποτροπής και ελέγχου. Βασικό μήνυμα: ότι οι ήπιες πολιτικές απέτυχαν, καθώς και ότι η ασφάλεια των συνόρων αποτελεί την πρώτη και κύρια γραμμή άμυνας. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων αποτέλεσε ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης, με τους ομιλητές (εκτός από τον κ. Πλεύρη, στη συζήτηση συμμετείχαν ο υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας, Γκέρχαρντ Κάρνερ, και ο Νικόλας Ιωαννίδης, υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κύπρου) να υπογραμμίζουν ότι η σύγχυση των δύο υπήρξε καθοριστικός παράγοντας επιδείνωσης του φαινομένου. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη σύνδεσης της νόμιμης μετανάστευσης με τις πραγματικές ανάγκες των οικονομιών, μέσα από ελεγχόμενα και θεσμοθετημένα κανάλια, καθώς και η ενίσχυση των μηχανισμών επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Εμφαση δόθηκε στη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην αποδόμηση των δικτύων διακίνησης, με την αποτροπή να παρουσιάζεται ως αναπόσπαστο στοιχείο της μεταναστευτικής πολιτικής. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόταση για δημιουργία κέντρων επιστροφών εκτός ΕΕ, καθώς και η ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες, οι οποίες καλούνται να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο τόσο στην ανάσχεση των ροών όσο και στην επανένταξη των επιστρεφόμενων. Για τη νέα κατεύθυνση της Ευρώπης στο Μεταναστευτικό, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης θέλησε να ξεκαθαρίσει αρχικά πως η παράνομη μετανάστευση είναι πρόβλημα και δεν μπορεί να αποτελεί λύση για κανένα ζήτημα. Πλέον, τόνισε, η στόχευση της Ευρώπης είναι να περιορίσει τις ροές, να καταστήσει τις επιστροφές προτεραιότητα και να καταστήσει σαφές ότι η μόνη δυνατότητα για να έρθει κάποιος στην Ευρώπη είναι η νόμιμη οδός και τα νόμιμα κανάλια. Δεν θέλουμε τα κυκλώματα των διακινητών να καθορίζουν ποιος θα εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Ενωση, επανέλαβε για πολλοστή φορά. Για την αντιμετώπιση στην έλλειψη εργατικών χεριών: Πρέπει να αποσυνδέσουμε πλήρως τη νόμιμη από την παράνομη μετανάστευση. Επιδιώκουμε διμερείς συμφωνίες με χώρες των οποίων το μεταναστευτικό δυναμικό σέβεται τις αρχές και τις αξίες της Ευρώπης. Δεν πρέπει να εθελοτυφλούμε: το μεταναστευτικό πρόβλημα γιγαντώθηκε όταν οι ροές συνδέθηκαν με χώρες που δεν ήθελαν να προσαρμοστούν στον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, αλλά ήθελαν να μεταφέρουν στην Ευρώπη το στοιχείο του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Τέρμα η λογική ότι κάποιος θα ζει με επιδόματα Για το μοντέλο ένταξης όσωνλαμβάνουν άσυλο: Τέρμα η λογική ότι κάποιος θα ζει με επιδόματα που πληρώνουν οι έλληνες και οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι. Όποιος λαμβάνει άσυλο, ενημερώνεται από την πρώτη μέρα ότι δεν έχει πλέον καμία κρατική παροχή, αλλά του δίνεται η δυνατότητα να εργαστεί. Συνδέουμε τους πρόσφυγες απευθείας με τις ανάγκες της αγοράς, όπως στην αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό και τις κατασκευές. Αν κάποιος αρνείται να εργαστεί, δεν θα έχει καμία υποστήριξη. Return Hubs εκτός ΕΕ Για όσους δεν δικαιούνται άσυλο αλλά αρνούνται να επιστρέψουν: Στρατηγική μας είναι η δημιουργία κέντρων επιστροφών (Return Hubs) εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όταν απορρίπτεται το άσυλο και ο μετανάστης δεν συνεργάζεται για την επιστροφή του, θα μεταφέρεται σε κέντρα εκτός ΕΕ σε συνεργασία με ασφαλείς τρίτες χώρες. Με αυτόν τον τρόπο, ο παράνομος μετανάστης χάνει το πλεονέκτημα να «εκβιάζει» τη χώρα υποδοχής με την παραμονή του και υποχρεώνεται να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις επιστροφής. Πρώτη γραμμή άμυνας η ασφάλεια των συνόρων Για τη φύλαξη των συνόρων και τις ροές από την Τουρκία: Η προστασία των συνόρων εμπεριέχει αναγκαστικά και την αποτροπή. Οι βάρκες πρέπει να σταματάνε. Όποιος ξεκινά από μια χώρα όπως η Τουρκία, όπου δεν κινδυνεύει, δεν μπορεί να επιβάλλει την παρουσία του στην Ελλάδα. Θα λάβουμε κάθε αναγκαίο μέτρο για να προστατεύσουμε τα σύνορά μας. Η Ευρώπη πλέον αντιλαμβάνεται ότι η ασφάλεια των συνόρων είναι η πρώτη γραμμή άμυνας του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Οι ήπιες πολιτικές απέτυχαν Για την έως τώρα ευρωπαϊκή πολιτική: Οι ήπιες πολιτικές απέτυχαν. Οι σκληρές τώρα δοκιμάζονται. Η αντίληψη ότι μπορούμε να εντάξουμε απεριόριστους πληθυσμούς χωρίς έλεγχο κατέρρευσε. Σήμερα η Ευρώπη περνά σε μια άλλη φάση, πιο ρεαλιστική, όπου η ασφάλεια των πολιτών της και η προστασία των συνόρων της τίθενται σε πρώτη προτεραιότητα. Συνεργαζόμαστε στενά με χώρες όπως η Αυστρία και η Κύπρος για να επιβάλλουμε αυτή τη νέα, αυστηρή αλλά δίκαιη ατζέντα. Αναφερόμενος στη δημιουργία Return Hubs σε τρίτες χώρες, ο αυστριακός υπουργός Γκέρχαρντ Κάρνερ: έκανε λόγο για απαραίτητη και καινοτόμο λύση για την αποσυμφόρηση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Πρέπει -είπε- να στείλουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: όποιος εισέρχεται παράνομα και δεν δικαιούται άσυλο, θα μεταφέρεται σε ασφαλείς τρίτες χώρες μέχρι την οριστική επιστροφή του. Αυτό -εκτίμησε- θα μειώσει την πίεση που δέχονται χώρες όπως η Αυστρία και η Ελλάδα. Για το πως προσεγγίζει η Αυστρία τον διαχωρισμό μεταξύ νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης: Ο διαχωρισμός πρέπει να είναι απόλυτος και αυστηρός. Στην Αυστρία έχουμε ξεκάθαρους ρόλους: ο υπουργός Εργασίας είναι αρμόδιος για τη νόμιμη μετανάστευση και την κάλυψη των αναγκών της αγοράς, ενώ εγώ, ως υπουργός Εσωτερικών, είμαι αρμόδιος για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και των διακινητών. Δεν μπορεί η παράνομη είσοδος να αποτελεί «κερκόπορτα» για εργασία. Για το ποια είναι η προτεραιότητα για τη διαχείριση των μεταναστών από τη Συρία και το Αφγανιστάν: Η προτεραιότητα είναι οι απευθείας επιστροφές. Ήδη πάνω από 1.200 άτομα έχουν εγκαταλείψει την Αυστρία για τη Συρία. Πρέπει να είμαστε δίκαιοι αλλά και σκληροί: εργαζόμαστε ώστε οι πρόσφυγες να επιστρέφουν απευθείας από τα στρατόπεδα στις χώρες τους και όχι να συνεχίζουν παράνομα προς την Ευρώπη. Οι αναγκαστικές επιστροφές, όπως αυτές που ξεκινήσαμε προς τη Δαμασκό, είναι το κλειδί για τον έλεγχο της δευτερογενούς μετανάστευσης. Για το εάν επαρκεί το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση στην αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων: Το Σύμφωνο είναι ένα απαραίτητο εργαλείο που συζητάμε δέκα χρόνια, αλλά δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα από μόνο του. Χρειάζεται συνεχής και στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών, όπως αυτή που έχουμε με την Ελλάδα και την Κύπρο. Η επιτυχία του εξαρτάται από τη μείωση της πίεσης στα εξωτερικά σύνορα και την εφαρμογή των νέων λύσεων για τις επιστροφές. Για το μήνυμα της Αυστρίας προς τους διακινητές και όσους επιχειρούν να εισέλθουν παράνομα: Πρέπει να καταστρέψουμε το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών. Η Ευρώπη δεν είναι ανοιχτή σε όποιον θέλει να εισέλθει παράνομα. Η στενή συνεργασία μας στις επιστροφές και η φύλαξη των συνόρων στοχεύουν ακριβώς στο να σταματήσουν οι άνθρωποι να ρισκάρουν τη ζωή τους στη θάλασσα ή σε φορτηγά, πιστεύοντας σε ψεύτικες υποσχέσεις. Με τη σειρά του ο κύπριος υφυπουργός Μετανάστευσης Νικόλας Ιωαννίδης μίλησε για το πώς προσεγγίζει η Κύπρος το ζήτημα της νόμιμης μετανάστευσης σε σχέση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας: «Είναι γεγονός ότι και στην Κύπρο χρειαζόμαστε ξένο εργατικό δυναμικό. Πιστεύουμε ότι η ενίσχυση των νόμιμων οδών μετανάστευσης μπορεί να συμβάλει στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Σήμερα, περίπου το 80% των αιτήσεων ασύλου στην Κύπρο απορρίπτονται ως αβάσιμες, καθώς οι περισσότεροι έρχονται για εργασία. Για να το διαχειριστούμε αυτό – σημειωσε- πρέπει να βελτιώσουμε τις διαδικασίες μας, αξιοποιώντας ευρωπαϊκά εργαλεία όπως η Μπλε Κάρτα, η Δεξαμενή Ταλέντων (EU Talent Pool) και η στρατηγική θεωρήσεων (EU Visa Strategy)». Για το ποιος είναι ο ρόλος των τρίτων χωρών στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών: Η νόμιμη μετανάστευση έχει μια εξωτερική διάσταση και αφορά την άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Είναι απαραίτητο να συνάψουμε συμφωνίες κινητικότητας με τρίτες χώρες, ιδιαίτερα με τις λεγόμενες χώρες διέλευσης. Αυτές οι χώρες πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να συνεργαστούν μαζί μας για την αποτροπή των παράνομων ροών, επωφελούμενες ταυτόχρονα από διευκολύνσεις στις θεωρήσεις και συμφωνίες κινητικότητας με την ΕΕ. Για το καινοτόμο πρόγραμμα που εφαρμόζει η Κύπρος για τον επαναπατρισμό Σύρων: Εφαρμόζουμε ένα πιλοτικό σχήμα όπου ένα μέλος μιας οικογένειας Σύρων μπορεί να εξασφαλίσει άδεια εργασίας για 2+1 χρόνια, υπό την προϋπόθεση ότι θα αποσύρει την αίτηση ασύλου ή θα ανακαλέσει το καθεστώς διεθνούς προστασίας, ενώ η υπόλοιπη οικογένεια θα επιστρέψει στη Συρία. Μέχρι στιγμής, περίπου 5.000 Σύροι έχουν αποσύρει οικειοθελώς τις αιτήσεις τους ή έχουν ανακαλέσει το καθεστώς τους και οι περισσότεροι έχουν επιστρέψει. Δεδομένου ότι οι συνθήκες στη Συρία έχουν αλλάξει, έχουμε ήδη απορρίψει πάνω από 1.000 αιτήσεις ασύλου, αποφάσεις που επικυρώθηκαν και από τα δικαστήρια. Για το ποιες είναι οι προσδοκίες σας από το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το ‘Ασυλο: Παρά τις όποιες αδυναμίες του, το Σύμφωνο είναι μια πολύ θετική εξέλιξη. Για πρώτη φορά υπάρχει σαφής αναφορά σε μηχανισμό αλληλεγγύης, κάτι εξαιρετικά σημαντικό για εμάς, τα κράτη-μέλη της πρώτης γραμμής. Παρέχει ένα πιο συνεκτικό νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση νέων κρίσεων, ώστε να μη βρεθεί η Ευρώπη απροετοίμαστη, όπως συνέβη πριν από δέκα χρόνια. Αν εφαρμοστεί σωστά, όλοι μαζί θα είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε τις κρίσεις πιο αποτελεσματικά, προστατεύοντας τα σύνορά μας και διασφαλίζοντας ότι εμείς, ως κυρίαρχα κράτη, αποφασίζουμε ποιος εισέρχεται στην Ευρώπη και όχι οι διακινητές. Ακολουθήστε το Protagon στο Google News
