Ακόμη κι αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή τερματιστεί άμεσα, οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και οι ταξιδιώτες προετοιμάζονται για ένα δύσκολο καλοκαίρι, με υψηλές τιμές και αυξημένη αβεβαιότητα. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Η πίεση στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων αναμένεται να διατηρηθεί, ενώ τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών συρρικνώνονται, καθώς η συνεχιζόμενη διαταραχή στη μεταφορά καυσίμων από τις χώρες του Κόλπου μέσω των Στενών του Ορμούζ ανεβάζει το κόστος και ενισχύει τον κίνδυνο ελλείψεων, σε μια περίοδο που η ζήτηση κορυφώνεται. Τα τρία σενάρια για τον τουρισμό και τις αερομεταφορές Το πρόβλημα είναι δομικό για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η εγχώρια παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών δεν επαρκεί. Η ευρωπαϊκή διυλιστική ικανότητα καλύπτει έως και το 70% των αναγκών, αφήνοντας σημαντικό κενό που καλύπτεται μέσω εισαγωγών. Σε περίπτωση παρατεταμένων προβλημάτων στη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να βρεθούν σε «αγώνα δρόμου» για την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων καυσίμου. Καθοριστικός παράγοντας για την ένταση της κρίσης θα είναι η ταχύτητα αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στο κρίσιμο αυτό πέρασμα. Όσο περισσότερο διαρκέσουν οι περιορισμοί, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι πιέσεις στην αγορά και κατ’ επέκταση στους επιβάτες. Σύμφωνα με ανάλυση του POLITICO , διαμορφώνονται τρία βασικά σενάρια για την εξέλιξη της κατάστασης, τα οποία θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τόσο τις τιμές όσο και τη διαθεσιμότητα πτήσεων κατά τη θερινή περίοδο. Το «ΟΚ» σενάριο: Ο πόλεμος τελειώνει, το Ορμούζ ανοίγει, η πίεση παραμένει AP Photo/Ebrahim Noroozi Ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, όπου ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή λήγει άμεσα και τα Στενά του Ορμούζ επαναλειτουργούν κανονικά, η κρίση στα καύσιμα αεροσκαφών δεν πρόκειται να εκτονωθεί από τη μία μέρα στην άλλη. Ο λόγος είναι πρακτικός: τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν καύσιμα από τον Κόλπο προς την Ευρώπη χρειάζονται περισσότερο από έναν μήνα για να φτάσουν στους προορισμούς τους. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά θα συνεχίσει να πιέζεται, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών, Willie Walsh, προειδοποίησε ότι ακόμη και σε αυτό το θετικό σενάριο «θα χρειαστούν ακόμα μερικοί μήνες για να επανέλθει η προσφορά στα επιθυμητά επίπεδα», κάτι που μεταφράζεται σε διατήρηση υψηλών τιμών εισιτηρίων καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, μια ταχεία επίλυση της σύγκρουσης θα μπορούσε να αποτρέψει εκτεταμένες ακυρώσεις πτήσεων ή πολιτικά μέτρα για τον περιορισμό της ζήτησης ταξιδιών, δήλωσε ο George Shaw, ανώτερος αναλυτής πετρελαίου στη συμβουλευτική εταιρεία ενέργειας Kpler. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Frédéric Deleau, αντιπρόεδρος για την Ευρώπη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ενώσεων Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, επισημαίνει ότι ακόμη και στο καλύτερο δυνατό σενάριο, η Ευρώπη θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει αυξημένες τιμές καυσίμων μέσα στο καλοκαίρι, αν και η ΕΕ θα γλιτώσει από μεγάλης κλίμακας ελλείψεις καυσίμων στα αεροδρόμια. «Αν όμως η κατάσταση συνεχιστεί για μερικές ακόμη εβδομάδες, το ζήτημα δεν θα είναι πια η τιμή, αλλά η προσφορά», είπε. Το κακό σενάριο: Μερική ομαλοποίηση – υψηλές τιμές και αβεβαιότητα στην προσφορά Το πιο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με ειδικούς της αγοράς, είναι μια σταδιακή αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με τα Στενά του Ορμούζ να επαναλειτουργούν μερικώς και τις πτήσεις να αποκαθίστανται σταδιακά. Σε αυτήν την περίπτωση, οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ η προσφορά θα χαρακτηρίζεται από αστάθεια. Όπως επισημαίνει ο Frédéric Deleau, αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε ακυρώσεις πτήσεων χαμηλής απόδοσης και σε περιοδικούς περιορισμούς καυσίμων σε ορισμένα αεροδρόμια. Πρώτες στο «ψαλίδι» αναμένεται να μπουν οι πτήσεις αναψυχής μεγάλων αποστάσεων και οι λιγότερο δημοφιλείς περιφερειακές διαδρομές, με την αγορά να προσαρμόζεται σε ένα πιο περιορισμένο και ακριβό περιβάλλον μετακινήσεων. Λόγω των υψηλών τιμών των εισιτηρίων, «οι άνθρωποι αρχίζουν να σκέφτονται να πάνε με το αυτοκίνητο στις διακοπές τους ή… ίσως επιστρέψει η τάση των διακοπών στο σπίτι», δήλωσε ο Andrew Charlton, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Aviation Advocacy. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο ίδιος ανέφερε ότι οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να μειώσουν περισσότερες σύντομες περιφερειακές πτήσεις, αλλά οι πιο κερδοφόρες μακρινές διαδρομές που εξυπηρετούνται από λιγότερες αεροπορικές εταιρείες πιθανότατα θα είναι ασφαλείς. «Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουν στην πραγματικότητα οι επιβάτες είναι η τιμή, δηλαδή οι επιβαρύνσεις καυσίμων, οι λιγότερες προσφορές και η μείωση της συχνότητας των πτήσεων σε δρομολόγια χαμηλής ζήτησης», δήλωσε η Μαρίνα Ευθυμίου, καθηγήτρια αεροπορικών μεταφορών στο Πανεπιστήμιο της Πόλης του Δουβλίνου. Shutterstock Ήδη, η Lufthansa έχει ανακοινώσει την ακύρωση 20.000 πτήσεων τους επόμενους μήνες για να περιορίσει την κατανάλωση καυσίμων, ενώ αντίστοιχες κινήσεις αναμένονται και από άλλες εταιρείες. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν επίσης δηλώσει ότι οι αυξήσεις των τιμών θα μετακυληθούν στους καταναλωτές. «Είμαστε υποχρεωμένοι να το κάνουμε, γιατί αλλιώς θα χρεοκοπήσουμε σε λίγους μήνες», δήλωσε ο Σεμπαστιάν Τζούστουμ, ανώτερος αντιπρόεδρος της Air France-KLM, σε πρόσφατη εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποιεί ότι τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη ενδέχεται να εξαντληθούν ακόμη και έως τις αρχές Ιουνίου, αν συνεχιστούν οι διαταραχές. Σημαντικές πιέσεις δέχονται και τα αεροδρόμια, τα οποία βρίσκονται στη μέση της κρίσης. Όπως επισημαίνει ο Charlton, «τα αεροδρόμια διαχειρίζονται τα καύσιμα χωρίς να τα προμηθεύονται οι ίδιοι – αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα, οι αεροπορικές εταιρείες απλώς δεν θα πετούν προς αυτά. Και αυτό είναι σαφώς ένα μεγάλο πρόβλημα». Και το… σενάριο «εφιάλτης»: Παρατεταμένος πόλεμος – κρίση χωρίς προηγούμενο στις αερομεταφορές Στο πιο δυσμενές σενάριο, όπου η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται και η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει διαταραγμένη καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, η αγορά καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί στα όριά της. Σύμφωνα με την Kpler, στο εν λόγω σενάριο, τα ευρωπαϊκά αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών κινδυνεύουν να υποχωρήσουν κάτω από τα ελάχιστα λειτουργικά επίπεδα, οδηγώντας σε μια κατάσταση «απόλυτου περιορισμού της ζήτησης», όπου οι πτήσεις θα μειώνονται όχι λόγω επιλογής αλλά λόγω έλλειψης καυσίμου. Σύμφωνα με την Ευθυμίου, «αν η κατάσταση επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, η έλλειψη καυσίμου Jet A1 μπορεί να αλλάξει εντελώς το τοπίο προς τον περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμου [στην Ευρώπη και την Ασία], όπου εξαρτόμαστε σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής», είπε. «Συνολικά, όμως, ολόκληρος ο τομέας είναι εκτεθειμένος, και αυτό είναι ουσιαστικά χειρότερο από μια κανονική αύξηση της τιμής του πετρελαίου, επειδή πρόκειται για δύο προβλήματα ταυτόχρονα: την τιμή και τη φυσική προσφορά», πρόσθεσε. Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει προς το παρόν το πιο ακραίο σενάριο γενικευμένης έλλειψης καυσίμων στα αεροδρόμια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται ήδη σε κατάσταση επιφυλακής, επεξεργαζόμενη σχέδια έκτακτης ανάγκης. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας έχει προειδοποιήσει ότι, εάν η κρίση ενταθεί, τα κράτη-μέλη ενδέχεται να χρειαστεί να μοιραστούν τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων τους. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις πτήσεις. Ο Frédéric Deleau προειδοποιεί για ντόμινο επιπτώσεων σε όλο τον κλάδο: αν οι ακυρώσεις ξεπεράσουν το 10% της κανονικής κίνησης, οι πάροχοι ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας θα δουν τα έσοδά τους να μειώνονται, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες θα επωμιστούν διπλό κόστος – τόσο από τις απώλειες όσο και από τη μείωση της δραστηριότητας. Ο ίδιος υπογράμμισε επίσης ότι οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς «βασίζονται στην υψηλή αξιοποίηση του στόλου, στα πυκνά δρομολόγια και στη ζήτηση που επηρεάζεται από τις τιμές». «Μια γενικευμένη κρίση στα καύσιμα πλήττει ακριβώς αυτό το μοντέλο», πρόσθεσε, σκιαγραφώντας ένα εξαιρετικά δύσκολο τοπίο για τον κλάδο.
