Όταν το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι εντόπισε ένα κρούσμα κοχλιοσκώληκα σε ένα μοσχάρι στο Τέξας, ο οικολόγος Jeremy Radachowsky δεν εξεπλάγη. Ο Radachowsky, διευθυντής για τη Μεσοαμερική και τη Δυτική Καραϊβική στην Wildlife Conservation Society, είχε προειδοποιήσει εδώ και καιρό για την επανεμφάνιση της μύγας του κοχλιοσκώληκα: ενός είδους με κύκλο ζωής που θυμίζει την πλοκή της ταινίας «Alien». Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Οι προνύμφες του κοχλιοσκώληκα αναπτύσσονται αποκλειστικά μέσα σε πληγές ή φυσικά ανοίγματα θερμόαιμων ζώων όπως αγελάδες, σκύλοι, άλογα και άνθρωποι. Το παράσιτο είχε προηγουμένως εξαλειφθεί στη Βόρεια και Κεντρική Αμερική μέσω ενός πολυετούς προγράμματος αποστείρωσης μυγών, κόστους πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όμως ο Radachowsky και άλλοι ερευνητές είχαν προειδοποιήσει για χρόνια ότι η παράνομη διακίνηση βοοειδών έχει επιταχύνει την επιστροφή του κοχλιοσκώληκα στα εδάφη από τα οποία είχε εκδιωχθεί στην Κεντρική Αμερική. Έκτοτε έχει εξαπλωθεί προς βορρά, στο Μεξικό, στο Τέξας και, από αυτή την εβδομάδα, στο Νέο Μεξικό. Η διακίνηση βοοειδών αποτελεί μακροχρόνιο πρόβλημα στην Κεντρική Αμερική, όπου οργανωμένες εγκληματικές ομάδες μεταφέρουν λαθραία ζώα, μερικά από τα οποία φέρουν κοχλιοσκώληκα, διασχίζοντας σύνορα χωρίς νόμιμους υγειονομικούς ελέγχους, σύμφωνα με έκθεση του 2022 του ινστιτούτου InSight Crime. Η έκθεση σημειώνει ότι η διακίνηση βοοειδών είναι από μόνη της επικερδής, αλλά επιπλέον επιτρέπει στις εγκληματικές οργανώσεις να ξεπλένουν χρήμα μέσω των ζώων και να ελέγχουν περιοχές μέσω αποψίλωσης δασών για τη δημιουργία τεράστιων κτηνοτροφικών μονάδων. Η εισροή βοοειδών και διακινητών στα δάση της Κεντρικής Αμερικής έχει σοβαρές συνέπειες, δήλωσε ο Radachowsky, όπως μείωση της δασικής κάλυψης, αύξηση της βίας και εξάπλωση νέων ασθενειών. «Κάθε αγελάδα που μετακινείται παράνομα μπορεί να μεταφέρει κοχλιοσκώληκα και άλλες ασθένειες», δήλωσε ο Radachowsky. «Κάτι που είναι επίσης πολύ ανησυχητικό είναι ότι έχουμε γρίπη των πτηνών που μεταδίδεται από βοοειδή και φυματίωση.» Το USDA και το Υπουργείο Γεωργίας του Μεξικού ανακοίνωσαν νέες προσπάθειες εκτροφής και απελευθέρωσης αποστειρωμένων μυγών για τον περιορισμό της εξάπλωσης του κοχλιοσκώληκα. Την τελευταία φορά που ο κοχλιοσκώληκας εμφανίστηκε στο Τέξας, τη δεκαετία του 1970, η επιδημία προκάλεσε ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων στην κτηνοτροφία. Ωστόσο, ο Radachowsky προειδοποιεί ότι αν ο κοχλιοσκώληκας δεν αντιμετωπιστεί στη ρίζα του προβλήματος, το ζήτημα θα συνεχιστεί. «Αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι οι κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, του Μεξικού και των χωρών της Κεντρικής Αμερικής να συνεργαστούν και να λάβουν ουσιαστικά μέτρα που μόνο αυτές μπορούν να εφαρμόσουν, ώστε να σταματήσει αυτή η παράνομη δραστηριότητα», είπε. Μέχρι τότε, ο κοχλιοσκώληκας απειλεί να προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων στη βιομηχανία βοείου κρέατος στις νοτιοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Επίρριψη ευθυνών Ο επίτροπος γεωργίας του Τέξας Sid Miller έχει ασκήσει κριτική στην αμερικανική αντίδραση για τον κοχλιοσκώληκα, ζητώντας από το USDA να αρχίσει να χρησιμοποιεί το Screwworm Adult Suppression System (SWASS), ένα είδος εντομοκτόνου και δολώματος, επιπλέον της απελευθέρωσης αποστειρωμένων μυγών. «Για πάνω από έναν χρόνο πιέζω το USDA να επαναφέρει το SWASS στη μάχη», δήλωσε ο Miller σε ανακοίνωση τη Δευτέρα. Πρόσθεσε ότι έχει δώσει στην υπουργό Γεωργίας Brooke Rollins πληροφορίες για την τεχνική «τρεις διαφορετικές φορές, επειδή γνωρίζουμε ότι αυτό το εργαλείο λειτουργεί». Την περασμένη εβδομάδα ο Miller έκανε ακόμη και προσωπική έκκληση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump να δώσει εντολή στο USDA να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο εργαλείο. Το USDA απέρριψε τους ισχυρισμούς του Miller, με την ειδική ομάδα για τον κοχλιοσκώληκα να αναφέρει ότι το SWASS χρησιμοποιεί καρκινογόνες χημικές ουσίες και «θα προσέλκυε και θα σκότωνε επίσης τις αποστειρωμένες μύγες που απελευθερώνουμε». Σε συνέντευξη Τύπου, ο υφυπουργός του USDA Scott Hutchins δήλωσε ότι η μέθοδος είναι περιβαλλοντικά προβληματική και «δεν είναι πλέον βιώσιμη». Υπάρχουν πολλές πλευρές στις ευθύνες. Η Rollins έχει επικρίνει την κυβέρνηση του Μεξικού επειδή δεν καταπολεμά επαρκώς «τη διακίνηση από καρτέλ και τη μετανάστευση, που επιτρέπουν στο παράσιτο να εξαπλώνεται γρήγορα στο νότιο Μεξικό». Το γραφείο της προέδρου του Μεξικού Claudia Sheinbaum αρνήθηκε να σχολιάσει όταν επικοινώνησε μαζί του το CNN. Παρότι ειδικοί έχουν προτείνει ότι πρόσφατο κύμα μετανάστευσης μέσω του Δαριέν Γκαπ ίσως περιλάμβανε ζώα που μετέφεραν κοχλιοσκώληκα, το παράσιτο δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το USDA έκλεισε τα νότια συνοριακά περάσματα για εισαγωγές ζώων από το Μεξικό τον Ιούλιο του 2025 για να αποτρέψει τη μετάδοση. Η Rollins έχει αποδώσει στην αμφιλεγόμενη αυτή απόφαση το γεγονός ότι ο κοχλιοσκώληκας δεν πέρασε νωρίτερα τα σύνορα. «Δεν συμφωνούμε με αυτό το μέτρο», δήλωσε η Sheinbaum όταν ανακοινώθηκε το κλείσιμο. «Η μεξικανική κυβέρνηση εργάζεται σε όλα τα μέτωπα από την πρώτη στιγμή που ενημερωθήκαμε για τον κοχλιοσκώληκα». Λίγο μετά την ανίχνευση των πρώτων κρουσμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό έκλεισε τα σύνορά του για τα αμερικανικά ζώα εκτροφής. Μετά από πιέσεις κτηνοτρόφων, το Μεξικό πραγματοποίησε επιχειρήσεις και εφόδους στα νότια σύνορα για να περιορίσει τη ροή παράνομων βοοειδών. Ωστόσο, ο κοχλιοσκώληκας συνέχισε την πορεία του προς βορρά. Η Sheinbaum παραδέχθηκε πέρυσι ότι «μερικές φορές είναι δύσκολο να ελεγχθεί η διέλευση βοοειδών που εισέρχονται στη χώρα από την Κεντρική Αμερική». Στο μεταξύ, οι Μεξικανοί κτηνοτρόφοι δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τον κοχλιοσκώληκα. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ένας κτηνοτρόφος στην πολιτεία Τσιάπας, κοντά στα σύνορα με τη Γουατεμάλα, περιέγραψε τη δυσκολία προστασίας των μοσχαριών του από το παράσιτο. «Μολύνονται μέσα σε δύο ή τρεις ημέρες από τη γέννησή τους και αυτό δυσκολεύει τα πράγματα, επειδή πρέπει συνεχώς να τα θεραπεύουμε», είπε ο Fidel Gutíerrez. Ανέφερε ότι έχασε μία αγελάδα το προηγούμενο καλοκαίρι, με κόστος άνω των 1.000 δολαρίων για τη μικρή του φάρμα. Όχι μόνο οι αγελάδες Ο κοχλιοσκώληκας υπήρξε κάποτε ο εφιάλτης των κτηνοτρόφων στις νότιες και νοτιοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Έλαβε την επιστημονική ονομασία Cochliomyia hominivorax («ανθρωποφάγος») όταν ο Γάλλος ναυτικός χειρουργός Charles Coquerel συνάντησε δείγμα από το Devil’s Island στη Γαλλική Γουιάνα, όπου οι μύγες γεννούσαν εκατοντάδες αυγά στις μύτες κρατουμένων. «Η επιστήμη δυστυχώς ήταν σχεδόν ανήμπορη να σταματήσει αυτές τις τρομερές καταστροφές», έγραψε ο Coquerel. Έναν αιώνα αργότερα, η επιστήμη απάντησε. Οι Αμερικανοί εντομολόγοι Edward F. Knipling και Raymond Bushland ανακάλυψαν ότι η ακτινοβόληση των νυμφών του κοχλιοσκώληκα με γάμμα ακτίνες καθιστά τα αρσενικά στείρα. Η ιδέα ήταν ότι η μαζική απελευθέρωση τέτοιων στείρων μυγών θα οδηγούσε στην εξαφάνιση του είδους. Μετά από δοκιμές στη Φλόριντα, ένα πείραμα στο νησί Κουρασάο το 1954 εξάλειψε τον κοχλιοσκώληκα μέσα σε επτά εβδομάδες. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν προγράμματα απελευθέρωσης στείρων μυγών και εξάλειψαν το παράσιτο το 1966. Το Μεξικό και άλλες χώρες ακολούθησαν, με το Μεξικό να τον εξαλείφει το 1991 και τον Παναμά το 2006. Ωστόσο, το είδος επανεμφανίστηκε το 2023, πιθανόν στον Παναμά, μεταξύ ζώων που κινούνταν προς βορρά μέσω μεταναστευτικών ροών. Όταν ο κοχλιοσκώληκας πέρασε το Δαριέν Γκαπ, αρχικά κινήθηκε αργά μέσα στον Παναμά και στη συνέχεια έφτασε στην Κόστα Ρίκα, όπως θυμάται ο Radachowsky. Το 2024 όμως παρατηρήθηκε κάτι ανησυχητικό: ο κοχλιοσκώληκας, που μπορεί να μετακινηθεί 10 έως 19 χιλιόμετρα υπό ευνοϊκές συνθήκες, άρχισε να εξαπλώνεται πολύ ταχύτερα. «Όταν έφτασε στη Νικαράγουα, εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα σε όλη την υπόλοιπη Κεντρική Αμερική», είπε. «Κάλυπτε πάνω από χίλια χιλιόμετρα σε δύο μήνες». Οι οικολόγοι κατέληξαν ότι το παράσιτο ταξίδευε μέσα σε παράνομα διακινούμενα βοοειδή, καθώς τα κρούσματα ταυτίζονταν με γνωστές διαδρομές λαθρεμπορίου. Δεν είναι μόνο τα βοοειδή που μεταφέρουν τη μύγα. Το USDA ανακοίνωσε ότι σκύλος από το Νέο Μεξικό ήταν το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στην πολιτεία. Ο Andrés Lira, Μεξικανός οικολόγος, λέει ότι οι σκύλοι αποτελούν βασικό παράγοντα εξάπλωσης. «Αν δούμε τα δεδομένα, πρώτα είναι τα βοοειδή και τα ζώα εκτροφής», είπε. «Δεύτεροι είναι οι κυνίδες. Σήμερα είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στους σκύλους.» Ο Lira σημείωσε ότι η εξάπλωση στους σκύλους επιδεινώνεται από την περιορισμένη φροντίδα ζώων σε πολλές περιοχές της Λατινικής Αμερικής. «Αυτά τα ζώα συντροφιάς που δεν φροντίζονται επαρκώς πιθανότατα συμβάλλουν πολύ περισσότερο στη διάδοση απ’ όσο καταλαβαίνουμε», είπε. Όσον αφορά τις λύσεις, ο Lira είναι επιφυλακτικός ότι το παράσιτο μπορεί να εξαλειφθεί πλήρως στη Νότια Αμερική, ακόμη και με μεγάλης κλίμακας προγράμματα αποστείρωσης, καθώς πρόκειται για γηγενές είδος στο ημισφαίριο. Οι αγρότες έχουν μάθει να ζουν με τις επιπτώσεις του. «Μιλάμε για τεράστια περιοχή», είπε. «Είναι γηγενές είδος. Η εκτίμησή μου είναι ότι θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε με αυτό.» Ο Lira, που βρίσκεται στη Γερμανία με υποτροφία, δήλωσε ότι ήδη δέχεται αιτήματα από ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές τροφίμων για σχέδια αντιμετώπισης σε περίπτωση που το παράσιτο φτάσει στην Ευρώπη. «Βλέπουν τι συμβαίνει στην Αμερική», είπε, «και είναι πολύ ανήσυχοι.»
