Εντονη ανησυχία προκαλούν οι εικόνες καταστροφής του φυσικού τοπίου στις Κυκλάδες κατά τη δεύτερη τετραετία της κυβέρνησης, οι οποίες δεν έχουν ανακοπεί αλλά αντιθέτως συνεχίζονται και επί των ημερών του νυν υπουργού Περιβάλλοντος, Σταύρου Παπασταύρου. Στην ανησυχία αυτή έρχονται τώρα να προστεθούν οι αντιδράσεις για τις χωροταξικές διατάξεις που πέρασε ο κ. Παπασταύρου εντός του καλοκαιριού. Ας τα πάρουμε με τη σειρά. Η επιστροφή του τουρισμού μετά την πανδημία συνοδεύτηκε από μια έκρηξη επενδύσεων στο real estate και στα πολυτελή ξενοδοχεία. Το κοινό γνώρισμα ήταν η συνένωση εκτάσεων εκτός σχεδίου δόμησης για να εξασφαλιστεί η ανέγερση ξενοδοχείων και πολυτελέστατων κατοικιών εκατοντάδων τετραγωνικών μέτρων που ουδεμία σχέση έχουν με τον παραδοσιακό χαρακτήρα των νησιών. Με τις ευλογίες των αρμόδιων υπουργείων ακολουθήθηκαν fast track διαδικασίες αδειοδότησης σε συνδυασμό με φορολογικά και άλλα κίνητρα, προτού καλά καλά γίνουν αντιληπτές οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι πρώτες εικόνες που προκάλεσαν σοκ ήταν αυτές από την ανέγερση πεντάστερου ξενοδοχείου στο Σαρακήνικο της Μήλου, ενώ είχε προηγηθεί η δρομολόγηση ενός mega τουριστικού χωριού στην Αστυπάλαια που θα ξεπερνούσε σε τετραγωνικά το σύνολο των οικισμών που υπάρχουν στο νησί. Οι αντιδράσεις σε αυτές τις κραυγαλέες περιπτώσεις ήταν τόσο έντονες που ανάγκασαν την κυβέρνηση να κάνει πίσω. Ωστόσο, αλλού η αλλοίωση των νησιών συνεχίζεται και υποστηρίζεται με τις χωροταξικές διατάξεις που πέρασαν εφέτος το καλοκαίρι (θα επανέλθουμε). Το παράδοξο είναι ότι η καταστροφή προωθείται υπό τον μανδύα των «στρατηγικών επενδύσεων» και εσχάτως υπό το πρόσχημα της αναβίωσης μικρών και φθινόντων οικισμών με ιδιωτική πολεοδόμηση. Κατασκευαστικοί όμιλοι ήδη υλοποιούν projects μεγάλης έκτασης στα νησιά του Αιγαίου: Τζια (75 βίλες με πισίνες και ιδιωτικές κατοικίες), Πάρος, Ιος, Σίκινος, Σέριφος, Φολέγανδρος, ακόμη και η Σκύρος έχουν μπει στον χάρτη του νέου τρόπου με τον οποίο προωθείται η τουριστική-οικοδομική «ανάπτυξη». Οι διατάξεις Κάπως έτσι φτάσαμε στο καλοκαίρι του 2026 και στις χωροταξικές διατάξεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση προώθησε εφέτος το καλοκαίρι μέσω του κ. Παπασταύρου τη δυνατότητα ιδιωτικής πολεοδόμησης στους λεγόμενους «φθίνοντες οικισμούς των νησιών» (όπως π.χ. στην Τήνο και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων) παρουσιάζοντας την παρέμβαση ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης. Αντιδρώντας με ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόµων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) ανέφερε ότι δημιουργούνται προϋποθέσεις για την εκμετάλλευση γης από επενδύσεις μεγαλύτερης κλίμακας κεφαλαίου. «Η πολιτική αυτή μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική για τους μικρούς οικισμούς, στον βαθμό που οι οργανωμένες αναπτύξεις ανατρέπουν τη φυσιογνωμία τους και αλλοιώνουν τον χαρακτήρα τους, τις εκτάσεις που τους περιβάλλουν, την κλίμακα του δομημένου περιβάλλοντος και, γενικότερα, το τοπίο» ανέφερε ο Σύλλογος. Παράλληλα, το ΥΠΕΝ προκάλεσε αντιδράσεις με το νέο χωροταξικό πλαίσιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, το οποίο ενεργοποιήθηκε με υπουργική απόφαση μέσα στον Αύγουστο. Αντιδρώντας στις διατάξεις, ο Δήμος Νάξου προχωρά σε κινητοποιήσεις σε συνεργασία με κατοίκους, τοπικούς φορείς, σωματεία και συλλόγους. Επιπλέον, το δημοτικό συμβούλιο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων αποφάσισε ομόφωνα να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας την ακύρωση του νέου πλαισίου. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Δημήτρη Λιανό, η προσφυγή θα επικεντρωθεί, μεταξύ άλλων, στα κριτήρια με τα οποία το υπουργείο επιτρέπει την ανάπτυξη αιολικών πάρκων σε νησιά με έκταση από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα και άνω. Ο Δήμος δεν ζητεί μόνον την πλήρη απόσυρση των μελλοντικών έργων, αλλά και εκείνων που έχουν ήδη λάβει αδειοδότηση, τόσο στη χερσαία όσο και στην παράκτια ζώνη της Νάξου. Οι περιοχές Natura Παράλληλα, εκφράζεται προβληματισμός για προβλέψεις που σχετίζονται με το φυσικό κάλλος, καθώς επίσης και για τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται το γεγονός ότι η Νάξος συμπεριλήφθηκε στα 12 μεγάλα νησιά της Ελλάδας στα οποία μπορούν να εγκατασταθούν νέες ανεμογεννήτριες. Τα υπόλοιπα είναι η Ανδρος, η Κάρπαθος, η Κεφαλονιά, η Λέσβος, η Λευκάδα, η Λήμνος, η Ρόδος, η Σάμος, η Χίος, η Κρήτη και η Εύβοια. Ο γρίφος των 25 μέτρων Τη σύγχυση και τις αντιδράσεις ήρθε να επιτείνει μια ρύθμιση που ενεργοποιήθηκε εν μέσω θερινής ραστώνης, λίγο πριν από τον Δεκαπενταύγουστο. Με υπουργική απόφαση του κ. Παπασταύρου στις 7 Αυγούστου ορίστηκε η απαγόρευση δόμησης στα 25 μέτρα από τον αιγιαλό, παρότι ισχύει και η γενική απαγόρευση των 50 μέτρων (όπως παραδέχονται πηγές του ΥΠΕΝ). Η κίνηση αυτή δημιούργησε απορίες και ερωτήματα για το πόσο μακριά από τη θάλασσα πρέπει να φτάνει η ουσιαστική προστασία της παράκτιας ζώνης. Η Greenpeace έχει υποστηρίξει για το ζήτημα αυτό την ανάγκη κύρωσης και εφαρμογής του Πρωτοκόλλου της Βαρκελώνης και τη θεσμοθέτηση αδόμητης παράκτιας ζώνης 100 μέτρων. Για το ζήτημα έχουν δημοσιοποιηθεί κοινές παρεμβάσεις οργανώσεων όπως η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, η Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών, η Καλλιστώ, το MEDASSET και το WWF. Υπενθυμίζεται ότι σε άλλες χώρες της ΕΕ, όπως, π.χ., στη Γαλλία και την Ισπανία, οι αδόμητες παράκτιες ζώνες ξεκινούν από τα 100 μέτρα. Το λάθος μοντέλο Είναι προφανές ότι οι Κυκλάδες και άλλα νησιά του Αιγαίου οφείλουν την παγκόσμια ακτινοβολία τους στη μικρή τους κλίμακα, στο μέτρο και στη λιτότητα του τοπίου. Στους οικισμούς που μεταφέρουν ρίζες αιώνων που φθάνουν έως την αρχαιότητα. Η μετατροπή αυτής της μοναδικής φυσιογνωμίας των νησιών σε ένα απέραντο ξενοδοχειακό project δεν συνιστά μακρόπνοη επένδυση στον τουρισμό. Αντίθετα υπονομεύει τον λόγο για τον οποίο αυτά τα νησιά προσελκύουν επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο. Ενώ, σε πολύ πρακτικό επίπεδο, επιβαρύνει τόπους με πεπερασμένες αντοχές και προβλήματα, όπως η λειψυδρία, η ανεπάρκεια των δικτύων, η διαχείριση των αποβλήτων, η πίεση στις παραλίες και η αλλοίωση προστατευόμενων τοπίων. Ακολούθησε το Protagon στο Google News Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google
