«Inside Deutsche Bank»: Απόρρητα έγγραφα συνδέουν τον Τραμπ με βρόμικο χρήμα από το Αζερμπαϊτζάν

«Inside Deutsche Bank»: Απόρρητα έγγραφα συνδέουν τον Τραμπ με βρόμικο χρήμα από το Αζερμπαϊτζάν

Στις 9 Νοεμβρίου 2016, ο κόσμος ξύπνησε συγκλονισμένος από το αποτέλεσμα των αμερικανικών προεδρικών εκλογών. Η απρόσμενη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ έφερε την Deutsche Bank σε δύσκολη θέση. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος είχε ανεξόφλητες οφειλές προς την τράπεζα που ξεπερνούσαν τα 300 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 270 εκατομμύρια ευρώ). Τι θα συνέβαινε αν αποφάσιζε να μην τις αποπληρώσει; Και πώς θα έπρεπε να αντιδράσει η τράπεζα σε τυχόν νέα αιτήματα δανειοδότησής του; Η έγκρισή τους θα μπορούσε να εκθέσει την τράπεζα σε κατηγορίες ευνοϊκής μεταχείρισης, ενώ η άρνηση θα μπορούσε να βλάψει τις σχέσεις της με την επερχόμενη αμερικανική κυβέρνηση. Αντιμέτωπη με αυτή την πρωτοφανή σύγκρουση συμφερόντων, η τράπεζα δημιούργησε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2016 ένα ειδικά διαμορφωμένο καθεστώς για τον Τραμπ και τους συνεργάτες του, με την ονομασία «πελάτης υπό ειδικό καθεστώς εμπιστευτικότητας» («covered client»). Θεσπίστηκαν ειδική επιτροπή και αυστηρές διαδικασίες: κρυπτογραφημένες επικοινωνίες, αρχεία προσβάσιμα μόνο σε ελάχιστους υπαλλήλους, απόκρυψη των ονομάτων των δικαιούχων και χρήση χρηματοκιβωτίου για τη φύλαξη έντυπων εγγράφων. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Η διαρροή δεδομένων «Inside Deutsche Bank», στην οποία απέκτησε πρόσβαση η εφημερίδα Le Monde , αποκαλύπτει παρασκηνιακές λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο η τράπεζα διαχειρίστηκε αυτόν τον προβληματικό πελάτη, καθώς και το πώς εξαιρετικά ευαίσθητες χρηματοοικονομικές ροές που αφορούσαν τον πρόεδρο των ΗΠΑ διέφευγαν επί μακρόν από τους μηχανισμούς συμμόρφωσης και εποπτείας της τράπεζας. Τα αρχεία αυτά, σε συνδυασμό με δικαστικά έγγραφα, παρέχουν για πρώτη φορά άμεσες αποδείξεις ύποπτων συναλλαγών που συνδέουν εταιρείες ιδιοκτησίας του Τραμπ με το «ξέπλυμα χρήματος του Αζερμπαϊτζάν» («Azerbaijani Laundromat»). Η επιχείρηση ξεπλύματος χρήματος του Αζερμπαϊτζάν —ένα μυστικό ταμείο ύψους σχεδόν 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αποκαλύφθηκε το 2017 από το Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP), μια διεθνή κοινοπραξία ερευνητικής δημοσιογραφίας, και τη Le Monde— χρησιμοποιήθηκε καθ’ όλη τη δεκαετία του 2010 για την εξαγορά πολιτικής επιρροής και την υπεξαίρεση δημόσιων πόρων προς όφελος της ελίτ του Αζερμπαϊτζάν στο Μπακού. ► Deutsche Bank: Σκάνδαλο μεγατόνων από τη διαρροή 15 εκατ. εγγράφων για «ύποπτους» πελάτες – Από Τραμπ μέχρι Έπσταϊν Επιχειρήσεις ξεπλύματος χρήματος Την άνοιξη του 2015, μόλις λίγες εβδομάδες πριν ανακοινώσει την υποψηφιότητά του για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών, ο Τραμπ συμμετείχε σε ένα σχέδιο κατασκευής πολυτελούς ξενοδοχείου στην πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν: του Trump International Hotel & Tower Baku. Στις 16 Απριλίου, η εταιρεία DT Marks Baku LLC —με έδρα το Ντέλαγουερ, ιδιοκτησίας του Τραμπ και υπεύθυνη για την είσπραξη των δικαιωμάτων χρήσης του εμπορικού σήματος Trump στο πλαίσιο του συγκεκριμένου κτηματομεσιτικού έργου— έλαβε τραπεζικό έμβασμα ύψους 141.261,82 δολαρίων, με μοναδική αιτιολογία «πληρωμή για το τιμολόγιο αρ. 568». Τα χρήματα προέρχονταν από την Faberlex LP, μια εταιρεία-βιτρίνα με έδρα τη Σκωτία, χωρίς γραφεία ή υπαλλήλους, η οποία χρηματοδοτούνταν από την κρατική τηλεπικοινωνιακή εταιρεία του Αζερμπαϊτζάν Baktelecom, μέσω του λογαριασμού της στο εσθονικό υποκατάστημα της Danske Bank, μίας από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Δανίας και κεντρικού παράγοντα σε αυτό το δίκτυο ξεπλύματος χρήματος. Η συναλλαγή απέτυχε εξαιτίας ενός λάθους κατά την καταχώριση του αριθμού λογαριασμού του δικαιούχου και τα χρήματα επιστράφηκαν στη Faberlex. Την αμέσως επόμενη ημέρα, ακριβώς το ίδιο ποσό, μέχρι και το τελευταίο λεπτό του δολαρίου, εστάλη στον τραπεζικό λογαριασμό μιας υπεράκτιας εταιρείας-βιτρίνας, της Datemile Alliance, με την υποτιθέμενη αιτιολογία «πληρωμή βάσει της σύμβασης αρ. 9». Η μεταφορά πιθανότατα λειτούργησε ως ενδιάμεσος σταθμός, προκειμένου να συγκαλυφθεί η διαδρομή του χρήματος. Δώδεκα ημέρες αργότερα, η δεύτερη απόπειρα ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Η Faberlex μετέφερε τα 141.261,82 δολάρια στην THC Baku Services, μια ακόμη εταιρεία ιδιοκτησίας του Τραμπ, αυτή τη φορά με αιτιολογία «πληρωμή για το τιμολόγιο αρ. 2». Το ίδιο ποσό να διακινείται μεταξύ τεσσάρων διαφορετικών τραπεζικών λογαριασμών μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες, με τρεις διαφορετικές αιτιολογίες; Πρόκειται για μια διαδρομή χαρακτηριστική του τρόπου λειτουργίας των επιχειρήσεων ξεπλύματος χρήματος. Πολλαπλασιάζοντας τις μεταφορές και αλλάζοντας τις περιγραφές των πληρωμών, όσοι βρίσκονται πίσω από τις συναλλαγές αποκρύπτουν την οικονομική αλυσίδα και καθιστούν σχεδόν αδύνατο τον εντοπισμό της προέλευσης των κεφαλαίων. Η πολυπλοκότητα αυτή θολώνει τη σύνδεση ανάμεσα στην, συχνά παράνομη, προέλευση των χρημάτων και στον τελικό αποδέκτη τους. Και αυτό δεν είναι τυχαίο: η Datemile και η Faberlex βρίσκονταν στην καρδιά του δικτύου «Azerbaijani Laundromat». Σε έγγραφο των αρχείων της Deutsche Bank, το οποίο περιγράφει αυτή την τεράστια επιχείρηση ξεπλύματος χρήματος, αναφέρεται ότι η Faberlex διαδραμάτιζε «κεντρικό ρόλο». Επίπεδο εμπιστευτικότητας = 99 Η Deutsche Bank θα έπρεπε να παρακολουθεί αυτές τις ύποπτες χρηματοοικονομικές ροές. Ως ανταποκρίτρια τράπεζα, το υποκατάστημά της στη Νέα Υόρκη λειτουργούσε ως ενδιάμεσος μεταξύ της Danske Bank Estonia και της Capital One, της τράπεζας που χρησιμοποιούσαν οι εταιρείες του Τραμπ, διευκολύνοντας αυτές τις διεθνείς συναλλαγές σε δολάρια. Ωστόσο, χαμένες ανάμεσα σε εκατομμύρια καθημερινές συναλλαγές που διεκπεραιώνονταν για λογαριασμό αξιόπιστων ευρωπαϊκών τραπεζών, οι συγκεκριμένες μεταφορές πέρασαν απαρατήρητες. Η εκλογή του Τραμπ δεν συνέβαλε καθόλου στην ενίσχυση της επαγρύπνησης της τράπεζας. Αντιθέτως, ο διαχωρισμός των πληροφοριών που επιβλήθηκε μέσω του καθεστώτος «covered client» ύψωσε ένα χρηματοοικονομικό τείχος γύρω από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του προέδρου. Οι ειδοποιήσεις που αφορούσαν αυτούς τους πολιτικά ευαίσθητους λογαριασμούς, οι οποίοι έφεραν την ένδειξη «Επίπεδο εμπιστευτικότητας = 99», ήταν ορατές μόνο σε μια μικρή ομάδα αναλυτών της τράπεζας. Το σύστημα ήταν τόσο αδιαφανές, ώστε ο στενότερος συνεργάτης του διευθύνοντος συμβούλου της Deutsche Bank παραδέχθηκε, σε ηλεκτρονικό μήνυμα προς την ομάδα «διαχείρισης κινδύνων», ότι η διασταύρωση των στοιχείων των διαφόρων εταιρειών της επιχειρηματικής αυτοκρατορίας του Τραμπ αποτελούσε πραγματικό πονοκέφαλο, καθώς τα δεδομένα για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος ήταν διασκορπισμένα και, στην καλύτερη περίπτωση, «αποσπασματικά». Όταν δημοσιογράφοι επικοινώνησαν με την Deutsche Bank σχετικά με τη σχέση της με τον Τραμπ, η τράπεζα δήλωσε: «Δεν σχολιάζουμε υφιστάμενες ή ενδεχόμενες σχέσεις με πελάτες». Την άνοιξη του 2019, η νέα πλειοψηφία των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων διέταξε την τράπεζα να παραδώσει οικονομικά αρχεία μιας ολόκληρης δεκαετίας. Στόχος ήταν να αποσαφηνιστούν οι υποψίες περί ρωσικής ανάμειξης στην προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ το 2016. Αιφνιδιασμένη, η τράπεζα επιτάχυνε το «Project Broadway», έναν εσωτερικό έλεγχο που είχε ξεκινήσει το 2017, με σκοπό να διερευνήσει σε βάθος τις ίδιες αυτές υποψίες. Τραπεζικοί λογαριασμοί που ανήκαν στον πρόεδρο των ΗΠΑ και στους συνεργάτες του τέθηκαν υπό εξονυχιστικό έλεγχο, ενώ δικηγορικά γραφεία εξέτασαν οικονομικά αρχεία πολλών ετών. Κατά τη διάρκεια αυτής της αναδρομικής έρευνας, περισσότερο από τέσσερα χρόνια μετά τα γεγονότα, εντοπίστηκαν οι διασυνδέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και τα σχετικά στοιχεία διαβιβάστηκαν στις εσωτερικές μονάδες ερευνών της τράπεζας. Τον Μάιο του 2020, ένα εμπιστευτικό υπόμνημα, το οποίο απεστάλη στην εποπτική αρχή του γερμανικού χρηματοπιστωτικού τομέα, αποκάλυψε ότι η συναλλαγή που συνέδεε την επιχειρηματική αυτοκρατορία του Τραμπ με το δίκτυο ξεπλύματος χρήματος του Αζερμπαϊτζάν δεν ήταν ούτε μεμονωμένη ούτε τυχαία. Το υπόμνημα, το οποίο συνέταξε ο Μπράιαν Χάγκερτι, επικεφαλής της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Deutsche Bank στις ΗΠΑ, ανέφερε ότι το αμερικανικό υποκατάστημα της γερμανικής τράπεζας είχε υποβάλει, στις 16 Ιανουαρίου 2020, αναφορά ύποπτης δραστηριότητας, κατονομάζοντας ρητά τις εταιρείες DT Marks Baku και THC Baku λόγω της σύνδεσής τους «με το δίκτυο ξεπλύματος χρήματος Azerbaijani Laundromat». Ο Χάγκερτι διευκρίνισε, ωστόσο, ότι «ο Τραμπ δεν είχε χαρακτηριστεί ύποπτος». «3 εκατομμύρια δολάρια» Ανασυνθέτοντας το ιστορικό των ύποπτων συναλλαγών που αφορούσαν τις δύο εταιρείες του Τραμπ, ο Χάγκερτι επιβεβαίωσε ότι «οντότητες που φέρεται να συνδέονταν με τις επιχειρήσεις ξεπλύματος χρήματος του Αζερμπαϊτζάν και της Ρωσίας» είχαν καταβάλει σε αυτές τουλάχιστον 3 εκατομμύρια δολάρια πριν από τον Σεπτέμβριο του 2015. Σημείωσε επίσης ότι μια άλλη αναφορά ύποπτης δραστηριότητας, η οποία είχε υποβληθεί τον Ιούνιο του 2017, αφορούσε άλλες εταιρείες που συνδέονταν με τον Τραμπ, για συνολικό ποσό 5,2 εκατομμυρίων δολαρίων. Και σε αυτή την περίπτωση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είχε χαρακτηριστεί ως πρόσωπο «με ιδιοκτησία ή έλεγχο επί των συγκεκριμένων εταιρικών οντοτήτων». Τελικά, η επίθεση στο Καπιτώλιο, στις 6 Ιανουαρίου 2021, λειτούργησε ως ηλεκτροσόκ. Πέντε ημέρες αργότερα, η Deutsche Bank ανακοίνωσε δημόσια ότι διακόπτει τους δεσμούς της με τον απερχόμενο πρόεδρο. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η διαδικασία αποδείχθηκε πιο χρονοβόρα. Η Capital One, η αμερικανική τράπεζα στην οποία ο Τραμπ διατηρούσε λογαριασμούς για πολλές από τις εταιρείες ιδιοκτησίας του, παρακολουθούσε στενά τις χρηματοοικονομικές ροές που συνδέονταν με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες, στο πλαίσιο του άκρως εμπιστευτικού προγράμματος «Project Safeguard». Παρ’ όλα αυτά, περίμενε μέχρι την άνοιξη του 2021 για να κλείσει περισσότερους από 300 λογαριασμούς που συνδέονταν με τον Τραμπ, επικαλούμενη υποψίες για ξέπλυμα χρήματος, μεταξύ άλλων και στο Αζερμπαϊτζάν. Ο εξοργισμένος Τραμπ κατέθεσε αγωγή το 2025, υποστηρίζοντας ότι είχε υποστεί αυτό που αποκάλεσε «de-banking», δηλαδή τον αποκλεισμό του από τις τραπεζικές υπηρεσίες για λόγους που ο ίδιος θεωρούσε πολιτικούς. Η Capital One δεν απάντησε στα αιτήματα για σχολιασμό. Ούτε ο Οργανισμός Τραμπ (The Trump Organization) έχει προβεί σε οποιαδήποτε δήλωση. Όταν οι εκπρόσωποι του Τραμπ ρωτήθηκαν σχετικά με τους λόγους πίσω από αυτές τις αδιαφανείς συναλλαγές —και ειδικότερα για την είσπραξη δικαιωμάτων από ξενοδοχειακές δραστηριότητες μέσω μιας εταιρείας-κελύφους χωρίς καμία σχέση με τον συγκεκριμένο κλάδο— δεν έδωσαν καμία απάντηση.