Σε ένα λεπτό διπλωματικό παιχνίδι με υψηλά διακυβεύματα για την παγκόσμια οικονομία και την περιφερειακή ασφάλεια εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και στο Ιράν , καθώς ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Παρασκευή (22/5) ότι έχει σημειωθεί «κάποια πρόοδος», χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί συμφωνία, την ίδια στιγμή που η Τεχεράνη μιλά για διαφορές «βαθιές και σημαντικές». Ειδικότερα, σύμφωνα με το Reuters , οι δηλώσεις του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας έγιναν στο περιθώριο συνάντησης των υπουργών του ΝΑΤΟ στο Χέλσινγκμποργκ της Σουηδίας, έξι εβδομάδες μετά την επίτευξη μιας εύθραυστης εκεχειρίας. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Παράλληλα, εντείνονται οι διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες τρίτων χωρών, με τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων του Πακιστάν να φθάνει στην Τεχεράνη και το Κατάρ να στέλνει διαπραγματευτική ομάδα στην ιρανική πρωτεύουσα σε συντονισμό με την Ουάσιnγκτον. Στόχος αυτών των συντονισμένων κινήσεων είναι να γεφυρωθεί το χάσμα στα δύο κρίσιμα αγκάθια που εξακολουθούν να μπλοκάρουν τη συμφωνία, δηλαδή το εμπλουτισμένο ουράνιο που διατηρεί το Ιράν και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, το κλείσιμο των οποίων από την έναρξη του πολέμου έχει πυροδοτήσει διεθνή ενεργειακή κρίση. Τι δήλωσε ο Ρούμπιο για τις συνομιλίες με το Ιράν Σε μια προσπάθεια να ισορροπήσει ανάμεσα στην αισιοδοξία και στον ρεαλισμό, ο Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε μια προσεκτικά μετρημένη διατύπωση μιλώντας στους δημοσιογράφους. «Υπάρχει κάποια πρόοδος, δεν θα υπερέβαλα, δεν θα την υποτιμούσα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως «υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει, δεν έχουμε φτάσει ακόμη εκεί, ελπίζω να φτάσουμε». Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε δηλώσεις της προηγούμενης ημέρας, σύμφωνα με τις οποίες τα σχέδια της Τεχεράνης για ένα σύστημα διοδίων στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου, είναι «μη αποδεκτά». Μάλιστα, η προειδοποίηση που ακολούθησε, ήταν σαφής και αποτυπώνει την αυστηρή στάση της Ουάσινγκτον. «Έχουμε να κάνουμε με μια πολύ δύσκολη ομάδα ανθρώπων και, αν αυτό δεν αλλάξει, τότε ο Πρόεδρος έχει δηλώσει ξεκάθαρα πως διαθέτει και άλλες επιλογές», τόνισε ο Μάρκο Ρούμπιο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής σε σκληρότερες πρακτικές αν η διπλωματική οδός φτάσει σε αδιέξοδο. Ενδεικτικό της σοβαρότητας με την οποία αντιμετωπίζει την υπόθεση ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, είναι ότι ανακοίνωσε την Παρασκευή (22/5) πως δεν θα παρευρεθεί στον γάμο του μεγαλύτερου γιου του , το Σαββατοκύριακο (23-24/5), καθώς οφείλει να παραμείνει στην Ουάσινγκτον «κατά τη διάρκεια αυτής της σημαντικής χρονικής περιόδου», χωρίς να δώσει περαιτέρω εξηγήσεις. Η αντίδραση της Τεχεράνης και τα «αγκάθια» Από την πλευρά του Ιράν, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκί, σύμφωνα με όσα μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων IRNA, υπογράμμισε ότι η διπλωματία χρειάζεται χρόνο και άφησε να εννοηθεί πως οι δύο πλευρές απέχουν ακόμη από το σημείο όπου μια συμφωνία θα μπορούσε να θεωρηθεί κοντινή. Ο Ιρανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε, επίσης, ότι τα πυρηνικά ζητήματα δεν συζητούνται και πως δεν πρόκειται να επιτευχθεί συμφωνία αν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν να εμβαθύνουν σε λεπτομέρειες σχετικά με το εμπλουτισμένο ουράνιο υψηλής καθαρότητας. Παράλληλα, το ημικρατικό πρακτορείο Tasnim, επικαλούμενο πηγή κοντά στις διαπραγματεύσεις, ανέφερε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε ορισμένα ζητήματα, χωρίς όμως να αναμένεται συμφωνία πριν επιλυθούν όλα τα επίμαχα θέματα. Στο διαμεσολαβητικό μέτωπο η κινητικότητα είναι έντονη. Δύο ημέρες μετά την παρουσίαση του τελευταίου αμερικανικού μηνύματος προς το Ιράν, ο Πακιστανός υπουργός Εσωτερικών, Σαγέντ Μοχσίν Νακβί, πραγματοποίησε νέο γύρο συνομιλιών στην Τεχεράνη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ ο στρατός του Πακιστάν ανακοίνωσε στη συνέχεια και την άφιξη του στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ στην ιρανική πρωτεύουσα, χωρίς να δώσει περισσότερες πληροφορίες. Η ταυτόχρονη παρουσία της διαπραγματευτικής ομάδας του Κατάρ, που εργάζεται σε στενό συντονισμό με την αμερικανική πλευρά, υποδηλώνει μια πολυεπίπεδη προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν δηλώσει ότι οι πολεμικοί τους στόχοι είναι ο περιορισμός της υποστήριξης που παρέχει η Τεχεράνη σε περιφερειακές πολιτοφυλακές, η διάλυση του πυρηνικού της προγράμματος, η καταστροφή των πυραυλικών της δυνατοτήτων και η διευκόλυνση του ιρανικού λαού να ανατρέψει τους ηγέτες του. Ωστόσο, το Ιράν έχει διατηρήσει μέχρι σήμερα τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου σε επίπεδα κοντινά σε αυτά παραγωγής όπλων, καθώς και την ικανότητα να απειλεί τους γείτονές του με πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συμμαχικές πολιτοφυλακές. Δύο ανώτερες ιρανικές πηγές δήλωσαν στο Reuters, πριν από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ότι ο ανώτατος ηγέτης, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει εκδώσει εντολή το ουράνιο να μην αποσταλεί στο εξωτερικό. Η αβεβαιότητα εκτοξεύει τις τιμές του πετρελαίου Οι επιπτώσεις της κρίσης στην παγκόσμια οικονομία είναι ήδη απτές και δημιουργούν πιέσεις στις κυβερνήσεις. Μετά τις αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές που άρχισαν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έπληξε χώρες του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ενώ ο πόλεμος αναζωπύρωσε τη σύγκρουση ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, με χιλιάδες νεκρούς στο Ιράν και τον Λίβανο. Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου έχει πυροδοτήσει ανησυχίες για ανεξέλεγκτο πληθωρισμό παγκοσμίως. Μάλιστα, την Παρασκευή (22/5), οι μεγάλοι χρηματιστηριακοί δείκτες κατέγραψαν άνοδο, με τον Dow Jones να αγγίζει ιστορικό υψηλό, ωστόσο οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων υποχώρησαν, καθώς οι επενδυτές σταθμίζουν την πιθανότητα μιας άμεσης συμφωνίας για τη λήξη του πολέμου. Το αμερικανικό δολάριο βρέθηκε κοντά στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι εβδομάδων μέσα στην αβεβαιότητα για τις ειρηνευτικές συνομιλίες, ενώ οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν να ανεβαίνουν. Ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα ανακτήσουν τελικά τα αποθέματα ιρανικού ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, τα οποία η Ουάσινγκτον θεωρεί πως προορίζονται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι προορίζονται αποκλειστικά για ειρηνική χρήση. Επισημαίνεται ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ αντιμετωπίζει σοβαρή εσωτερική πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, με τους Αμερικανούς πολίτες οργισμένους για την εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και τα ποσοστά αποδοχής του να κινούνται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο. Υπενθυμίζεται ότι, νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, η Τεχεράνη υπέβαλε την τελευταία της πρόταση στις ΗΠΑ, η οποία όμως, σύμφωνα με τις περιγραφές της ιρανικής πλευράς, επαναλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό όρους που ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη απορρίψει, όπως απαιτήσεις για έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αποζημίωση για τις πολεμικές ζημίες, άρση των κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή.
