Αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας απέναντι σε μελλοντικά κράτη-μέλη που παραβιάζουν το κράτος δικαίου, όπως έγινε γνωστό την Τετάρτη (10/6), ζητούν πέντε χώρες με κοινή πρόταση από την Ευρωπαϊκή Ένωση . Συγκεκριμένα, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο εισηγούνται οι συνθήκες προσχώρησης των επόμενων μελών να «θωρακιστούν» με ρήτρες που θα επιτρέπουν ταχείες κυρώσεις, όπως «πάγωμα» κονδυλίων και αναστολή δικαιωμάτων ψήφου, ώστε να μην επαναληφθεί η εμπειρία της εποχής του Βίκτορ Όρμπαν, την ώρα που η διεύρυνση επανέρχεται δυναμικά στην ατζέντα των Βρυξελλών. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Επίσης, το έγγραφο προτείνει ακόμη οι νεοεισερχόμενες χώρες να έχουν περιορισμένο δικαίωμα βέτο για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, προκειμένου να αποφεύγονται αιφνίδια μπλοκαρίσματα σε αποφάσεις υψηλής προτεραιότητας. Η εξωτερική πολιτική παραμένει ένας από τους τομείς στον οποίο απαιτείται πάντοτε ομοφωνία. Μάλιστα, όπως σχολίασε διπλωμάτης, η διεύρυνση «δεν πρέπει να αποβαίνει εις βάρος της ικανότητάς μας να δρούμε». Five capitals call to freeze voting rights for new EU members https://t.co/NIzZI3QHya pic.twitter.com/aPpYzNOSyn — Euractiv (@Euractiv) June 10, 2026 Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να αποφύγει έναν νέο Όρμπαν Πάντως, η πρωτοβουλία αποτελεί σε μεγάλο βαθμό απάντηση στην επώδυνη εμπειρία με τον Βίκτορ Όρμπαν. Ο πρώην Ούγγρος πρωθυπουργός, που απομακρύνθηκε από την εξουσία τον Απρίλιο ύστερα από 16 συνεχόμενα χρόνια, είχε εξοργίσει επανειλημμένα τους εταίρους του με αλλεπάλληλα βέτο. Οι μεταρρυθμίσεις του, που αποδυνάμωσαν τους θεσμικούς ελέγχους, οδήγησαν σε πλήθος προσφυγών και σε δισεκατομμύρια «παγωμένων» ευρωπαϊκών κονδυλίων. Υπενθυμίζεται ότι, νωρίτερα φέτος, το βέτο του στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία προκάλεσε οργισμένες κατηγορίες περί απιστίας και εκβιασμού. Δεν είναι τυχαίο ότι το κείμενο εισάγει μια ολοκαίνουργια ρήτρα αφιερωμένη στην αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας, την ίδια αρχή που ο Βίκτορ Όρμπαν κατηγορήθηκε ότι καταπάτησε όταν υπαναχώρησε από τη συμφωνία των ηγετών για το πακέτο των 90 δισ. «Αξιοποιώντας τα διδάγματα από προηγούμενους γύρους διεύρυνσης, χρειαζόμαστε μια νέα οπτική στις συνθήκες προσχώρησης», αναφέρουν οι πέντε χώρες, τονίζοντας: «Ένα copy-paste προηγούμενων συνθηκών δεν θα αρκέσει, όλες οι επιλογές πρέπει να είναι στο τραπέζι». Το Μαυροβούνιο ως «πιλότος» Οι Βρυξέλλες βρίσκονται ήδη στα πρώτα στάδια της σύνταξης της συνθήκης προσχώρησης του Μαυροβουνίου, του πρώτου στη σειρά αναμονής. Ο χρόνος δημοσιοποίησης του εγγράφου δεν είναι καθόλου συμπτωματικός, καθώς στόχος είναι να επηρεαστούν οι τρέχουσες συζητήσεις, προκειμένου η συνθήκη του Μαυροβουνίου να αποτελέσει το πρότυπο και για τους υπόλοιπους υποψηφίους, δηλαδή την Ουκρανία, τη Μολδαβία, την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Αν και καμία χώρα δεν κατονομάζεται ευθέως, ορισμένες αναφορές, όπως οι «ενισχυμένες» μεταβατικές περίοδοι για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και την πολιτική συνοχής, μοιάζουν να αντανακλούν τις ανησυχίες πολλών πρωτευουσών για την υποψηφιότητα της Ουκρανίας. Το κείμενο ζητά επιπλέον μεταβατικά στάδια για να μετριαστούν οι «αναταράξεις» που ενδέχεται να προκαλέσει η ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων στην αγορά εργασίας, στο βιοτικό επίπεδο και στη στέγαση. Τι προβλέπει η ρήτρα «μη οπισθοδρόμησης» Κεντρικό στοιχείο του τρισέλιδου εγγράφου είναι το κράτος δικαίου. Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύτηκε να αναχαιτίσει τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση σε χώρες που εντάχθηκαν το 2004, με χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβακία. Η κρίση αυτή ανέδειξε πόσο περιορισμένα είναι τα μέσα πίεσης που διαθέτουν οι Βρυξέλλες όταν ολοκληρωθεί η ενταξιακή διαδικασία. Έτσι, η πρόταση επιδιώκει να δημιουργήσει μοχλούς πίεσης για τα πρώτα χρόνια μετά την ένταξη, καθιερώνοντας μια ρήτρα «μη οπισθοδρόμησης» ως «δεσμευτικό κανόνα» για τα νέα μέλη. Σε περίπτωση παραβίασης, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορεί να λαμβάνει «προστατευτικά μέτρα» πέρα από τα σημερινά εργαλεία, δηλαδή τη διαδικασία επί παραβάσει και το «πάγωμα» κονδυλίων. Το περιεχόμενο των μέτρων αυτών αφήνεται ανοιχτό, ώστε να το προσδιορίσουν οι πρωτεύουσες. Παράλληλα, προτείνεται απλοποίηση του Άρθρου 7 των Συνθηκών, της λεγόμενης «πυρηνικής επιλογής» για σοβαρές παραβιάσεις θεμελιωδών αξιών. Σήμερα απαιτείται ενεργοποίηση με πλειοψηφία 4/5 των κρατών-μελών και αναστολή δικαιωμάτων ψήφου με ομοφωνία, πλην της κατηγορούμενης χώρας. Βέβαια, στις υποθέσεις της Ουγγαρίας και της Πολωνίας, η ομοφωνία στο δεύτερο βήμα αποδείχθηκε ανέφικτη. Το έγγραφο εισηγείται η αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου να γίνεται πλέον με πλειοψηφία 4/5, ώστε η αντίδραση να είναι ταχύτερη. Φυσικά, επισημαίνεται ότι οι πέντε χώρες πίσω από την πρωτοβουλία είναι από τα έξι ιδρυτικά μέλη της Ε.Ε., με την Ιταλία να απέχει. Δύο εξ αυτών, η Γαλλία και η Ολλανδία, θεωρούνται ευρέως «σκεπτικιστές της διεύρυνσης» στις Βρυξέλλες, παρότι αμφότερες στηρίζουν σταθερά την Ουκρανία. Ο συνασπισμός υποστηρίζει ότι οι ρήτρες ασφαλείας και οι μεταβατικές περίοδοι μπορούν να καθησυχάσουν τους πολίτες που βλέπουν με επιφύλαξη την επέκταση του μπλοκ. «Πρέπει να αδράξουμε αυτή την ευκαιρία και να σχεδιάσουμε τις αναγκαίες βελτιώσεις, ώστε η διεύρυνση να ενισχύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ασφάλεια της γειτονιάς της», σημειώνεται στην εισαγωγή του εγγράφου, με την προσθήκη ότι αυτό «θα είναι καθοριστικό για τη διατήρηση και την αύξηση της πολιτικής και κοινωνικής στήριξης προς τη διεύρυνση, η οποία με τη σειρά της είναι κρίσιμη ενόψει της απαιτούμενης επικύρωσης των συνθηκών προσχώρησης σε όλα τα κράτη-μέλη». Η πρόταση κατατίθεται εν μέσω εντεινόμενης συζήτησης για το πώς θα προσαρμοστεί η πολυετής ενταξιακή διαδικασία στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, μετατρεπόμενη από γραφειοκρατική έννοια σε απτή προοπτική.
