ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για τερματισμό του πολέμου. Οι όροι του «Μνημονίου Κατανόησης» σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνονται στους στόχους που είχαν θέσει οι Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου όταν κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Τεχεράνης. Η σύγκρουση αντί για «τέσσερις εβδομάδες», όπως είχε δηλώσει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, έφτασε στους τέσσερις μήνες και εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο η συμφωνία που υπέγραψαν οι δύο πλευρές θα μπορέσει πραγματικά να την τερματίσει, καθώς τα πιο κρίσιμα ζητήματα σχετικά με τα πυρηνικά του Ιράν, μετατέθηκαν για το μέλλον και συγκεκριμένα σε μια 60ημερη διαπραγμάτευση. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Και ενώ τα αποτελέσματα της επιχείρησης «Επική Οργή», όπως ονόμασε ο Τραμπ την επίθεση κατά του Ιράν, είναι εξαιρετικά αμφίβολα, το κόστος σε ανθρώπινες ζωές είναι απολύτως «μετρήσιμο» και αποτυπώνεται σε χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες. Σύμφωνα με τις επίσημες αναφορές, περισσότεροι από 7.300 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν και τον Λίβανο. Ανάμεσά τους βρίσκονται εκατοντάδες παιδιά και δεκάδες εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας. Δεκάδες ακόμη άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές λένε ότι οι αριθμοί είναι σχεδόν βέβαιο πως υποτιμούν την πραγματική έκταση των απωλειών, ενώ ειδικοί δήλωσαν στο BBC Verify ότι οι περιορισμοί στο διαδίκτυο, στα μέσα ενημέρωσης και στην κυβερνητική πληροφόρηση – σε συνδυασμό με αναξιόπιστα στοιχεία λόγω της παρουσίας ένοπλων οργανώσεων σε ορισμένες περιοχές – έχουν δυσχεράνει την καταγραφή. Ο Ίαν Όβερτον, εκτελεστικός διευθυντής της βρετανικής φιλανθρωπικής οργάνωσης Action on Armed Violence, δήλωσε ότι το γεγονός πως η σύγκρουση διεξήχθη σε πολλές χώρες σημαίνει πως οι αριθμοί των θυμάτων «είναι συχνά ελλιπείς, καθυστερημένοι ή αδύνατο να επαληθευτούν ανεξάρτητα». «Ο τελικός αριθμός των νεκρών πιθανότατα θα παραμείνει αντικείμενο αμφισβήτησης» για χρόνια μετά το τέλος της σύγκρουσης, πρόσθεσε. Ιράν Μέχρι τα μέσα Απριλίου, τουλάχιστον 3.468 Ιρανοί, μεταξύ των οποίων 499 γυναίκες, είχαν σκοτωθεί από τότε που άρχισαν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ιρανικής κυβέρνησης. Ο αριθμός αυτός αποτελείται από 1.460 αμάχους και 2.008 στρατιωτικούς, όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA στις 26 Απριλίου. Όμως η αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA) ανέφερε ότι ο δικός της απολογισμός ήταν υψηλότερος, με 3.636 νεκρούς. Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 18 Μαΐου, η HRANA ανέφερε ότι ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει 1.701 αμάχους, ανάμεσά τους 307 παιδιά, 1.221 στρατιωτικούς, καθώς και 714 άτομα των οποίων η ταυτότητα ή η ιδιότητα δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί. Η οργάνωση ανέφερε ότι τα τεκμηριωμένα στοιχεία της θα πρέπει να θεωρούνται «το απόλυτο ελάχιστο», καθώς η συλλογή πληροφοριών για τους θανάτους περιορίστηκε σοβαρά από τη δυσκολία πρόσβασης σε σημεία πληγμάτων, τα μπλακάουτ στο διαδίκτυο που επιβλήθηκαν από την κυβέρνηση και την πολιτική καταστολή. «Οι αρχές αποκρύπτουν συστηματικά πληροφορίες για τα θύματα, ενώ οι οικογένειες μπορεί να δέχονται πιέσεις να μη μιλήσουν δημόσια για τις συνθήκες ενός θανάτου», δήλωσε η αναπληρώτρια διευθύντρια της οργάνωσης, Σκάιλαρ Τόμσον. Οι ιρανικές αρχές έχουν κατηγορήσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι έπληξαν μη στρατιωτικές υποδομές σε επιθέσεις σε όλη τη χώρα. Πολλαπλές έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι αμερικανικό πυραυλικό πλήγμα την πρώτη ημέρα του πολέμου έπληξε ένα σχολείο στην πόλη Μινάμπ, με Ιρανούς αξιωματούχους να αναφέρουν ότι σκοτώθηκαν 168 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 110 παιδιά. Ο αμερικανικός στρατός έχει δηλώσει ότι διερευνά το πλήγμα. Μερικές ημέρες αργότερα, οι ιρανικές αρχές δήλωσαν ότι 20 άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν πύραυλος έπληξε αθλητική αίθουσα κατά τη διάρκεια αγώνα βόλεϊ κοριτσιών στην πόλη Λαμέρντ. Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν ότι βρίσκονταν πίσω από το πλήγμα, όμως ειδικοί δήλωσαν στο BBC Verify ότι στην επίθεση πιθανότατα χρησιμοποιήθηκε αμερικανικής κατασκευής πύραυλος Precision Strike Missile (PrSM). Λίβανος Η επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο ξεκίνησε εκ νέου στις 2 Μαρτίου, με αφορμή ρουκέτες που εκτόξευσε η Χεζμπολάχ ως αντίποινα για τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν. Οι ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσε ένα σφυροκόπημα από τον αέρα με ταυτόχρονη χερσαία εισβολή στον νότιο Λίβανο. Τα πλήγματα σε διάφορες περιοχές της χώρας συνεχίζονται, ενώ ο ισραηλινός στρατός παραμένει στα εδάφη που κατέλαβε. Οι υγειονομικές αρχές του Λιβάνου αναφέρουν ότι 3.912 άνθρωποι έχουν επιβεβαιωθεί ως νεκροί από ισραηλινές επιθέσεις, ανάμεσά τους 366 γυναίκες και 247 παιδιά. Δεν είναι σαφές αν, ή πόσοι, μαχητές της Χεζμπολάχ περιλαμβάνονται σε αυτόν τον αριθμό. Αν και η Χεζμπολάχ δεν έχει δημοσιοποιήσει δικά της στοιχεία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ισχυρίστηκε τον περασμένο μήνα ότι 3.000 μαχητές έχουν σκοτωθεί από τότε που άρχισε ο πόλεμος με το Ιράν. Στις αρχές Μαρτίου, το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανέφερε ότι 41 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε μεγάλη ισραηλινή αεροπορική και χερσαία επιχείρηση γύρω από μια πόλη στην ανατολική κοιλάδα Μπεκάα. Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε ότι τα στρατεύματά του αναζητούσαν τα λείψανα Ισραηλινού στρατιωτικού αεροπόρου, ο οποίος αγνοούνταν κατά τη διάρκεια προηγούμενης σύγκρουσης στον Λίβανο πριν από 40 χρόνια. Ωστόσο, Λιβανέζοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι σκοτώθηκαν τρεις στρατιώτες τους, μαζί με αριθμό αμάχων και παιδιών. Στις 8 Απριλίου, ένα μαζικό κύμα ισραηλινών πληγμάτων σκότωσε τουλάχιστον 361 ανθρώπους μέσα σε διάστημα 10 λεπτών, σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές. Ο ισραηλινός στρατός υποστηρίζει ότι εκείνη την ημέρα στόχευσε 250 στελέχη της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου αμφισβήτησε αυτόν τον ισχυρισμό, λέγοντας ότι η συντριπτική πλειονότητα των νεκρών ήταν άμαχοι. Στο μεταξύ, τα Ηνωμένα Έθνη αναφέρουν ότι επτά μέλη των ειρηνευτικών τους δυνάμεων έχουν επίσης σκοτωθεί στον Λίβανο, με τον πιο πρόσφατο θάνατο να καταγράφεται στις 4 Ιουνίου. Η ισραηλινή εκστρατεία έχει προκαλέσει σημαντική κριτική για τις βαριές απώλειες μεταξύ των αμάχων. Την Τρίτη, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε έντονα τη συμπεριφορά του ισραηλινού στρατού, λέγοντας ότι «πάρα πολλοί άνθρωποι έχουν σκοτωθεί» από τα πλήγματα. «Δεν χρειάζεται να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις κάποιον, επειδή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι σε αυτές τις πολυκατοικίες και δεν είναι όλοι Χεζμπολάχ», δήλωσε ο Τραμπ στη σύνοδο της G7 στο Παρίσι. Ισραήλ Οι ισραηλινές αρχές δήλωσαν ότι 60 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, οι περισσότεροι από ιρανικές επιθέσεις και μάχες με τη Χεζμπολάχ, έως τις 18 Ιουνίου. Ανάμεσά τους ήταν 29 άμαχοι, εκ των οποίων 21 σκοτώθηκαν από ιρανικά πυραυλικά πλήγματα, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία που παρασχέθηκαν στο BBC. Άλλοι 31 ήταν στρατιώτες του ισραηλινού στρατού που σκοτώθηκαν σε μάχες. Ένα άτομο σκοτώθηκε από ακούσια φίλια πυρά, ανέφερε η κυβέρνηση. Το Ισραήλ έχει επανειλημμένα κατηγορήσει το Ιράν ότι χρησιμοποιεί πυρομαχικά διασποράς εναντίον κατοικημένων περιοχών στη χώρα. Σε μία επίθεση, ο ισραηλινός στρατός ανέφερε ότι ένα ζευγάρι ηλικίας περίπου 70 ετών σκοτώθηκε ενώ κατευθυνόταν προς καταφύγιο αεροπορικής επιδρομής, όταν βομβίδια που απελευθερώθηκαν από βόμβα διασποράς έπληξαν την πόλη Ραμάτ Γκαν. Τον Μάρτιο, η Human Rights Watch (HRW) κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι διαπράττει εγκλήματα πολέμου στοχεύοντας κατοικημένες περιοχές με πυρομαχικά διασποράς. «Τα βομβίδια των πυρομαχικών διασποράς διασπείρονται σε μεγάλη έκταση, γεγονός που τα καθιστά παράνομα αδιάκριτα, κατά παράβαση των νόμων του πολέμου», δήλωσε ο Πάτρικ Τόμσον, ερευνητής κρίσεων, συγκρούσεων και όπλων στη HRW. Θάνατοι σε όλη τη Μέση Ανατολή Η αρχική απάντηση του Ιράν στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα περιλάμβανε επίσης επιθέσεις εναντίον γειτονικών αραβικών κρατών που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις. Οι ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν κύματα βαλλιστικών πυραύλων και εκρηκτικών drones, πολλά από τα οποία έπληξαν διάφορες μη στρατιωτικές τοποθεσίες, μεταξύ των οποίων αεροδρόμια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και λιμάνια. Σε πολλές περιπτώσεις, συντρίμμια από αναχαιτίσεις έπεσαν σε κατοικημένες περιοχές. Το BBC Verify έχει καταγράψει στο παρελθόν επιθέσεις σε στρατιωτικές βάσεις σε οκτώ χώρες: Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), Κατάρ, Κουβέιτ, Ιράκ, Ιορδανία, Μπαχρέιν και Ομάν. Το κύμα των πληγμάτων προκάλεσε οργισμένες αντιδράσεις από τους γείτονες του Ιράν. Ο Ανουάρ Γκαργκάς, σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, έγραψε στο X: «Ο πόλεμός σας δεν είναι με τους γείτονές σας και, μέσω αυτής της κλιμάκωσης, επιβεβαιώνετε το αφήγημα όσων βλέπουν το Ιράν ως την κύρια πηγή κινδύνου στην περιοχή». Η διαμόρφωση ενός οριστικού συνολικού αριθμού θανάτων σε όλη την περιοχή είναι δύσκολη, καθώς δεν έχουν δημοσιεύσει όλα τα κράτη σωρευτικούς απολογισμούς. Ωστόσο, επίσημες δηλώσεις και δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν καταγράψει θανάτους στα περισσότερα κράτη του Κόλπου, μεταξύ των οποίων 13 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της χώρας. Στο Ιράκ, περισσότεροι από 100 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσαν το Al Jazeera και το Agence France-Presse. Από αυτούς, τουλάχιστον 80 φέρεται να ήταν μέλη των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF), στις οποίες κυριαρχούν σιιτικές πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν, και σκοτώθηκαν σε αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα. Στο μεταξύ, 13 μέλη του αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού που σταθμεύουν στη Μέση Ανατολή έχουν επίσης σκοτωθεί, επτά σε ιρανικές επιθέσεις και έξι σε συντριβή αεροσκάφους ανεφοδιασμού στο Ιράκ, σύμφωνα με το Πεντάγωνο. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός ανακοίνωσε ότι 14 ναυτικοί διαφόρων εθνικοτήτων έχασαν τη ζωή τους σε επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ και αλλού στη Μέση Ανατολή. Ο Ίαν Όβερτον σημείωσε ότι «οι περιορισμοί πρόσβασης, οι κατεστραμμένες υποδομές και οι πολιτικές ευαισθησίες» σε τμήματα της Μέσης Ανατολής έχουν περιορίσει την καταγραφή των απωλειών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν αποκρύψει πλήρως τους αριθμούς των θυμάτων. «Η εμπειρία από συγκρούσεις στο Ιράκ, τη Συρία και αλλού υποδηλώνει ότι ο τελικός αριθμός των νεκρών πιθανότατα θα παραμείνει αντικείμενο αμφισβήτησης και θα μπορούσε να αποδειχθεί σημαντικά υψηλότερος από τους αριθμούς που είναι σήμερα διαθέσιμοι», δήλωσε ο Όβερτον.
