Η Στρατηγική Σημασία των Σπάνιων Γαιών
Λιγότερο από ένα έτος μετά την εκκίνηση του πρώτου εμπορικού πολέμου του Ντόναλντ Τραμπ με την Κίνα κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, ο Σι Τζινπίνγκ πραγματοποίησε μια επίσκεψη σε ένα μικρό εργοστάσιο στην πόλη Γκαντζού, που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της Κίνας. Κατά τη διάρκεια της περιήγησής του στην έκθεση της εταιρείας, παρατήρησε προσεκτικά σειρές γκρι μεταλλικών μπλοκ και δήλωσε: «Οι σπάνιες γαίες είναι στρατηγικός πόρος ζωτικής σημασίας».Έξι χρόνια αργότερα, όπως αναφέρει το CNN, η κυριαρχία της Κίνας στην αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών έχει αναδειχθεί ως ένα από τα πιο ισχυρά όπλα στη νέα εμπορική αντιπαράθεση με τον Αμερικανό πρόεδρο. Οι σπάνιες γαίες είναι απαραίτητες για την παραγωγή προηγμένων τεχνολογιών – από smartphones και ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέχρι μαχητικά αεροσκάφη και υποβρύχια.
Σε αντίθεση με τους δασμούς που επιβάλλει ο Τραμπ, αυτός είναι ένας τομέας όπου οι επιλογές αντίποινων είναι περιορισμένες.«Η Κίνα μπορεί να πλήξει σοβαρά τη βαριά βιομηχανία των ΗΠΑ». Οι σπάνιες γαίες – 17 στοιχεία πιο άφθονα από τον χρυσό αλλά δύσκολα επεξεργάσιμα – βρίσκονται σε πολλές χώρες συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ. Ωστόσο, η εξόρυξη και η επεξεργασία τους απαιτούν υψηλό κόστος και προκαλούν ρύπανση. Για πολλές δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εξαρτηθεί από την Κίνα, η οποία κατέχει το 61% της παγκόσμιας παραγωγής και το 92% της επεξεργασίας αυτών των μετάλλων σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Στις 4 Απριλίου, η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές επτά τύπων σπανίων γαιών ως απάντηση στους δασμούς ύψους 34% που επέβαλε ο Τραμπ.Οι νέοι κανονισμοί απαιτούν κυβερνητική άδεια για τις εξαγωγές αυτών των μετάλλων καθώς επίσης και προϊόντων που τα περιέχουν όπως οι μαγνήτες.
Οι μαγνήτες φτιαγμένοι από σπάνιες γαίες είναι κρίσιμο στοιχείο για μικρούς αλλά αποδοτικούς κινητήρες χρησιμοποιούμενοι σε μια ποικιλία τεχνολογικών προϊόντων όπως smartphones έως κινητήρες αεροσκαφών καθώς επίσης σε ιατρικές συσκευές MRI αλλά και στρατιωτικά όπλα όπως τα F-35 ή πυρηνοκίνητα υποβρύχια.
Ο οικονομολόγος Τζάστιν Γούλφερς σημειώνει στο CNN ότι «είναι η Κίνα που δείχνει ότι μπορεί να πλήξει καίρια τη βιομηχανία των ΗΠΑ». Σε απάντηση αυτού ο Τραμπ διέταξε έρευνα σχετικά με πιθανές επιβολές δασμών στα κρίσιμα ορυκτά επικαλούμενος ζητήματα εθνικής ασφάλειας καθώς επίσης τη σταθερότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα οι αμερικανικές εταιρείες προσπαθούν να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή τους ή να συνάψουν συμφωνίες συνεργασίας με συμμάχους ή ακόμα να αποκτήσουν κοιτάσματα όπως αυτά στη Γροιλανδία ή στην Ουκρανία. Ωστόσο απαιτείται χρόνος για να καλυφθεί αυτή η ζήτηση.
Ήδη έχουν υπάρξει καθυστερήσεις στις παραδόσεις λόγω σύγχυσης γύρω από τις νέες απαιτήσεις στο πλαίσιο αυτού του εμπορικού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας σύμφωνα με τον ειδικό στους μαγνήτες Τζον Όρμεροντ. Πέντε εταιρείες στις Ηνωμένες Πολιτείες κι Ευρώπη είδαν τις αποστολές τους να «παγώνουν» λόγω αυτής της κατάστασης ενώ ο εκπρόσωπος της USA Rare Earth τόνισε ότι πλέον χρειάζεται κινεζική έγκριση για τις παραδόσεις προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μια Μακροχρόνια Κυριαρχία
Η κυριαρχία αυτή δεν προήλθε τυχαία αλλά αποτελεί καρπό ενός σχεδίου δεκαετιών καθώς η Κίνα έχει επενδύσει στον συγκεκριμένο τομέα ήδη από τη δεκατία του ’50 ενώ υπήρξε σημαντική ανάπτυξη μετά τα τέλη του ’70 αξιοποιώντας ξένες τεχνολογίες μαζί με φτηνό εργατικό δυναμικό υπό χαλαρούς περιβαλλοντικούς κανόνες. Ο ειδικός Σταν Τράουτ σημείωσε πως μεγάλο μέρος αυτής της τεχνογνωσίας προέρχεται από χώρες όπως οι ΗΠΑ,Ιαπωνία κι Ευρώπη.
Το 1992 ο τότε αρχηγός κράτους Teng Xiaoping είχε δηλώσει: «Όπως στη Μέση Ανατολή υπάρχει πετρέλαιο έτσι κι εδώ έχουμε τις σπάνιες γαίες», κάτι που αποδεικνύεται σωστό σήμερα παρά το γεγονός ότι τώρα πια κοστίζουν περισσότερο λόγω όλων αυτών των εξελίξεων.
Aμερικανικές Προσπάθειες Αντίστασης
The United States has invested over $439 million since 2020 to build a domestic supply chain for rare earth elements and aims to fully meet defense needs by the year 2027 with companies like Phoenix Tailings and USA Rare earth working towards production and processing of these metals without reliance on China.
The challenge is significant but now there is motivation as China holds a strong card in this game while America must find an effective response to reverse the current unfavorable situation.
