Οι Ισπανοί θα προσέλθουν στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου, μήνες νωρίτερα από το προβλεπόμενο, μετά την ανακοίνωση του σοσιαλιστή πρωθυπουργού της χώρας, Πέδρο Σάντσεθ, τη Δευτέρα το πρωί ότι προκηρύσσει πρόωρες εκλογές. Η εκλογική αναμέτρηση, η οποία θα είναι η πέμπτη γενική εκλογική διαδικασία στην Ισπανία μέσα σε 10 χρόνια, είναι πιθανό να κυριαρχηθεί από την αυξανόμενη οργή για τη στεγαστική κρίση. Ο Guardian συγκέντρωσε όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τις εξελίξεις στην Ισπανία. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Γιατί ο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες γενικές εκλογές; AP Photo/Bernat Armangue Παρότι οι επόμενες γενικές εκλογές επρόκειτο να διεξαχθούν κάποια στιγμή πριν από το τέλος του ερχόμενου καλοκαιριού, ο Σάντσεθ αποφάσισε να ρισκάρει επισπεύδοντάς τες , με την ελπίδα ότι η ευρέως διαδεδομένη οργή για τη στεγαστική κρίση στην Ισπανία θα μπορούσε να λειτουργήσει υπέρ του και να του επιτρέψει να ενισχύσει την εύθραυστη πολιτική του εντολή. Η έξωση, τον περασμένο μήνα, της ΜαριΚάρμεν Αμπασκάλ, μιας 87χρονης γυναίκας που απομακρύνθηκε από το σπίτι στη Μαδρίτη όπου ζούσε επί 70 χρόνια, προκάλεσε τεράστιες διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ αντέδρασε καταρτίζοντας έκτακτα μέτρα, τα οποία κατατέθηκαν στο Κογκρέσο στα τέλη της περασμένης εβδομάδας. Παρά την εμφανή ένταση της λαϊκής αγανάκτησης, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), το ακροδεξιό Vox και το δεξιό, φιλοανεξαρτησιακό καταλανικό κόμμα Junts καταψήφισαν τα μέτρα, εξοργίζοντας τις οργανώσεις που αγωνίζονται για το δικαίωμα στη στέγαση και πολλούς απλούς Ισπανούς. Ο Σάντσεθ, ο οποίος δικαίως έχει αποκτήσει τη φήμη του πραγματιστή, του πολιτικού που παίρνει ρίσκα και αυτοσχεδιάζει, είδε την ευκαιρία. Ενώ οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι τα οκτώ χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία θα έπρεπε να του είχαν δώσει αρκετό χρόνο για να αντιμετωπίσει τα στεγαστικά προβλήματα της Ισπανίας, τόσο οι διαδηλώσεις όσο και η δεξιά αντιπολίτευση στα έκτακτα μέτρα του προσφέρουν στον Σάντσεθ την ευκαιρία να αξιοποιήσει το ζήτημα για εκλογικούς σκοπούς. ► Ισπανία: Από τις σκηνές στη Puerta del Sol στις πρόωρες εκλογές – Το μεγάλο στοίχημα του Σάντσεθ Πώς διαμορφώνονται οι δημοσκοπήσεις; Όχι και τόσο καλά για το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE) του Σάντσεθ, το οποίο εδώ και μήνες βρίσκεται πίσω από το PP. Παρότι το PP προηγείται σταθερά, δεν φαίνεται να οδεύει προς την απόλυτη πλειοψηφία, γεγονός που σημαίνει ότι θα αναγκαζόταν να βασιστεί στην υποστήριξη του Vox για να κυβερνήσει — πιθανώς μέσω ενός κυβερνητικού συνασπισμού. Τι θα σήμαινε ένας τέτοιος συνασπισμός για την ισπανική πολιτική; Αν το Vox αναλάμβανε την εξουσία μαζί με το PP (Λαϊκό Κόμμα), θα ήταν η πρώτη φορά που ένα ακροδεξιό κόμμα θα κυβερνούσε την Ισπανία από την επιστροφή της χώρας στη δημοκρατία, μετά τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο το 1975. Το Λαϊκό Κόμμα, το οποίο το 2020 είχε αποκηρύξει το Vox, κατηγορώντας τα στελέχη του ότι είναι δημαγωγοί που ασκούν πολιτική βασισμένη στον «φόβο, την οργή, την αγανάκτηση και την εκδίκηση», έκτοτε έχει αναδιπλωθεί και έχει επανειλημμένα σχηματίσει πραγματιστικούς περιφερειακούς κυβερνητικούς συνασπισμούς με το ακροδεξιό κόμμα. Το τίμημα για την υποστήριξη του Vox σε αυτές τις περιφέρειες έχει πρόσφατα υπάρξει η υιοθέτηση της σκληρής γραμμής του κόμματος στο μεταναστευτικό, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής του περί «εθνικής προτεραιότητας», η οποία επιμένει ότι οι άνθρωποι που έχουν γεννηθεί στην Ισπανία πρέπει να έχουν προτεραιότητα έναντι όσων έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό όσον αφορά τη στέγαση και τις δημόσιες υπηρεσίες. Ακούγεται, λοιπόν, σαν μεγάλο ρίσκο. Γιατί ο Σάντσεθ είναι διατεθειμένος να ρισκάρει τις πρόωρες εκλογές; AP Photo/Andrea Comas Ο πρωθυπουργός κατάφερε οριακά να εξασφαλίσει την επιστροφή του στην εξουσία στις τελευταίες γενικές εκλογές, τον Ιούλιο του 2023, αφού εξασφάλισε τη στήριξη των καταλανικών φιλοανεξαρτησιακών κομμάτων, υποσχόμενος έναν αμφιλεγόμενο νόμο περί αμνηστίας για όσους συμμετείχαν στην αποτυχημένη και παράνομη προσπάθεια ανεξαρτητοποίησης από την Ισπανία το 2017. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ, σε συνεργασία με τη μικρότερη, αριστερή συμμαχία Sumar, έχει δυσκολευτεί να περάσει νομοθεσία από ένα ταραχώδες Κογκρέσο και δεν έχει καταφέρει να ψηφίσει προϋπολογισμό από το 2023. Το Junts, το οποίο του παρείχε υπό όρους στήριξη πριν από τρία χρόνια, έχει προσπαθήσει να αποσπάσει τα μέγιστα δυνατά οφέλη από την κυβέρνηση, μόνο και μόνο για να την εγκαταλείπει όταν το κρίνει σκόπιμο, όπως έκανε και με τα έκτακτα στεγαστικά μέτρα. Ούτε όμως τα προβλήματά του τελειώνουν εκεί. Η κυβέρνηση έχει επίσης δεχθεί σφοδρή κριτική για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε την κρίση στον βορειοαφρικανικό ισπανικό θύλακα της Θέουτα, η οποία ξέσπασε όταν περίπου 70.000 άνθρωποι πέρασαν στην περιοχή από το γειτονικό Μαρόκο μέσα σε διάστημα 48 ωρών. Τελευταίο, αλλά σε καμία περίπτωση λιγότερο σημαντικό, είναι ότι η κυβέρνηση του Σάντσεθ, το κόμμα του και ο στενός του κύκλος έχουν βρεθεί τα τελευταία δύο χρόνια στο επίκεντρο καταγγελιών για διαφθορά, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη αμηχανία σε έναν πρωθυπουργό ο οποίος ανέλαβε την εξουσία υποσχόμενος ότι θα αποτελέσει μάστιγα για τη διαφθορά και τις πελατειακές πρακτικές. Μπροστά σε όλα αυτά, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο πρωθυπουργός μπορεί να αποφάσισε ότι μια πρόωρη εκλογική αναμέτρηση ήταν προτιμότερη από αρκετούς ακόμη μήνες νομοθετικού αδιεξόδου, αλληλοκατηγοριών και δυσάρεστων πρωτοσέλιδων. ► Πρόωρες εκλογές στην Ισπανία: Η 87χρονη Μαρικάρμεν ανάγκασε τον Σάντσεθ να στήσει κάλπες τον Νοέμβριο Τι γίνεται τώρα; Ο Σάντσεθ, ένας πολιτικός με σχεδόν «αιλουροειδή» αριθμό ζωών —με άλλα λόγια, ένας πολιτικός που έχει επιβιώσει από αλλεπάλληλες πολιτικές κρίσεις— θα ελπίζει ότι οι προσπάθειές του να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση θα έρθουν σε έντονη αντίθεση με εκείνες των δεξιών αντιπάλων του και, ως εκ τούτου, θα κινητοποιήσουν τους απογοητευμένους ψηφοφόρους. Φρόντισε επίσης να υπενθυμίσει στους πολίτες, στην ομιλία του τη Δευτέρα, ότι είναι ένας από τους λίγους πολιτικούς ηγέτες που έχουν υψώσει το ανάστημά τους απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, που έχει επανειλημμένα επικρίνει το Ισραήλ για τις ενέργειές του στη Γάζα και που έχει προειδοποιήσει για τον θάνατο και την καταστροφή που προκαλεί η κλιματική κρίση. Ίσως όχι απροσδόκητα, δεδομένων των διακυβευμάτων, ο πρωθυπουργός επιχειρεί για ακόμη μία φορά να παρουσιάσει αυτές τις εκλογές ως μια απλή επιλογή ανάμεσα στην προοδευτική και την αντιδραστική πολιτική. «Εσείς, οι άνδρες και οι γυναίκες της Ισπανίας, πρέπει να αποφασίσετε αν θέλετε να ακολουθήσετε το ακροδεξιό κύμα που προκαλεί οπισθοδρόμηση όπου κυβερνά ή αν θέλετε να διασφαλίσετε ότι η Ισπανία θα παραμείνει προπύργιο της ανοιχτής κοινωνίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της περιβαλλοντικής υπευθυνότητας», δήλωσε το πρωί της Δευτέρας. Οι αντίπαλοι του Σάντσεθ, στο μεταξύ, θα ελπίζουν ότι, έπειτα από οκτώ μακρά χρόνια, η κοινή γνώμη έχει κουραστεί και απογοητευτεί και ότι ο μεγάλος επιζών της ισπανικής πολιτικής έχει επιτέλους χάσει τη λάμψη του.
