Αισιοδοξία φαίνεται πως έχει προκαλέσει στις αγορές και τη διεθνή κοινότητα η ανακοίνωση μιας ενδιάμεσης συμφωνίας, διάρκειας δύο μηνών, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Μέχρι στιγμής, οι πληροφορίες αναφορικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας είναι περιορισμένες, το σίγουρο όμως είναι ότι και οι δύο πλευρές παρουσιάζονται ικανοποιημένες από τον διαφαινόμενο τερματισμό του πολέμου. Παρόλα αυτά, οι διαπραγματεύσεις των δύο πλευρών συνεχίζονται αμείωτες, καθώς υπάρχουν ακόμη σημαντικές παράμετροι που δεν φαίνεται να έχουν επιλυθεί. «Προσπάθεια Τραμπ να απεμπλακεί από το αδιέξοδο» Σύμφωνα με όσα σχολίασε στο iEidiseis.gr ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του πανεπιστήμιου Πελοποννήσου και επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρο Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών στο ίδιο πανεπιστήμιο, «η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν είναι μια θετική εξέλιξη. Επειδή όμως δεν γνωρίζουμε το περιεχόμενό της, θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε τι θα συμβεί. Σε απτές γραμμές πάντως, μπορούμε να πούμε ότι είναι μια προσπάθεια του Τραμπ να απεμπλακεί από το αδιέξοδο στο οποίο περιήλθε η αμερικανική επιχείρηση». Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Αντίστοιχα, «αποτελεί και μια προσπάθεια των Ιρανών να τελειώσουν έναν πόλεμο, -όσο μπορούν επ’ ωφελεία τους-, καθώς είναι εξαιρετικά επώδυνο να συντηρούν αυτή την κατάσταση κρίσης». «Οι ΗΠΑ ηττήθηκαν» Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τον κ. Ρούσσο, «αν ισχύει έστω ένα μέρος από όσα πληροφορούμαστε, τότε μεγάλο μέρος του κόσμου και των αναλυτών θα φτάσει στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ ηττήθηκαν. Κι αυτό επειδή φαίνεται ότι οι ΗΠΑ δεν πέτυχαν ούτε καν τον στόχο της περιστολής του πυρηνικού προγράμματος στο Ιράν». Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, ανέφερε ότι το Ιράν δεν θα παράγει, δεν θα προμηθευτεί και δεν θα αγοράσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Όπως σημείωσε όμως ο κ. Ρούσσος, «από όταν ξεκίνησε αυτή η κουβέντα στα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι Ιρανοί πάντα έλεγαν ότι δεν επιθυμούν να φτιάξουν πυρηνικό όπλο. Επομένως, δεν είναι κάποιο τεράστιο επίτευγμα». «Περιθώριο δικαιώματος να επιβάλλουν τέλη» Ούτε όμως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι σημαντική επιτυχία για τις ΗΠΑ σύμφωνα με τον κ. Ρούσσο, καθώς όπως εξήγησε, «αυτό που λένε πολλές πηγές, είναι ότι κατά τη διάρκεια της ενδιάμεσης συμφωνίας, η διέλευση των πλοίων θα είναι ελεύθερη από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα όμως με πληροφορίες, η διατύπωση που υπάρχει στην ενδιάμεση συμφωνία, αφήνει περιθώριο δικαιώματος σε Ιράν και Ομάν, να επιβάλλουν τέλη. Προφανώς, η επιβολή διοδίων, θα αποτελέσει μέρος της διαπραγμάτευσης». «Θα υπάρξει τάση ομαλοποίησης» Αναφορικά με το αν αναμένεται να ξεπεραστεί η παγκόσμια ενεργειακή κρίση, ο ίδιος ανέφερε πως «θα χρειαστεί καιρός -ενδεχομένως περισσότερος από δύο μήνες που προβλέπει η ενδιάμεση συμφωνία-, προκειμένου να αποκατασταθεί μια ομαλή ροή πετρελαίου. Προφανώς, θα υπάρξει μια τάση ομαλοποίησης. Οι τιμές θα πέσουν, τα πλοία θα διέρχονται και θα πέσει περισσότερο ιρανικό πετρέλαιο στην αγορά. Προφανώς, όλοι αυτοί οι παράγοντες θα έχουν θετικό αποτέλεσμα στην ομαλοποίηση της ροής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου». «Τραυματισμένο κύρος» Ο διαφαινόμενος τερματισμός του πολέμου βρίσκει σύμφωνα με τον κ. Ρούσσο τις ΗΠΑ επικοινωνιακά ζημιωμένες κι αυτό «δεν οφείλεται μόνο στο κόστος του πολέμου. Η Αμερική δεν κατάφερε να επιβάλλει τις επιθυμίες και τους στόχους της και αναγκάστηκε να κάνει ισότιμες διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Αυτό προκαλεί μια τεράστια αλλαγή στις διεθνείς ισορροπίες. Η Αμερική βγαίνει με πολύ τραυματισμένο κύρος κι αυτός είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για τις υπερδυνάμεις. Το ίδιο ισχύει για το γόητρο και την επιρροή». Οι δύο εκδοχές Στο ερώτημα ποια μπορεί να είναι η επόμενη ημέρα στο Ιράν, δεδομένου ότι δεν υπήρξε ανατροπή του καθεστώτος, ο κ. Ρούσσος σχολίασε πως «υπάρχουν δύο διαφορετικές οπτικές. Η μια οπτική είναι ότι μετά τον πόλεμο, πιθανότατα θα ανοίξει η οικονομία του Ιράν, μέσω μιας μερικής άρσης των κυρώσεων. Αυτό ενδεχομένως δημιουργήσει μεγαλύτερες προσδοκίες σε μεγάλα στρώματα της ιρανικής κοινωνίας, που θα θελήσουν πιο γρήγορα αλλαγές. Ακόμη και ο πρωθυπουργός του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι το πολιτικό σύστημα χρειάζεται βαθιές αλλαγές». Η άλλη οπτική όμως είναι ότι «το καθεστώς -δηλαδή μεγάλο μέρος του πολιτικού συστήματος, που αποτελείται από τους Φρουρούς της Επανάστασης και ένα μέρος του ιερατείου-, βγαίνει ισχυροποιημένο. Επίσης, η πιθανή ροή εσόδων, μπορεί να οδηγήσει το καθεστώς στο να ελέγξει καλύτερα την κοινωνία και να μην δούμε αλλαγές στο εσωτερικό της χώρας. Και οι δύο εκδοχές, έχουν πίσω τους αρκετά ιστορικά παραδείγματα να τις υποστηρίζουν». Τα τρία ταμπού Εξίσου σημαντικό είναι ότι το Ιράν, «ναι μεν δέχθηκε πολύ ισχυρά πλήγματα, αλλά επιβίωσε και κατέρριψε τρία πολύ σημαντικά ταμπού που υπάρχουν στη Μ. Ανατολή. Το πρώτο είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν κλείνουν. Το δεύτερο ότι οι χώρες του Κόλπου είναι στο απυρόβλητο και το τρίτο ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να δεχθεί χτυπήματα στο έδαφός του. Το γεγονός ότι αυτά τα ταμπού δεν υφίστανται πλέον, θεωρώ ότι αλλάζει όλη την αντίληψη της Μ. Ανατολής για τις περιφερειακές ισορροπίες». «Έχει να συμβεί από το 1956» Σχετικά με το ποια θα είναι η επόμενη ημέρα στο Ισραήλ, ο κ. Ρούσσος σχολίασε ότι «το Ισραήλ βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κρίση στρατηγικής. Δεν πέτυχε τίποτα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά θα κληθεί, -όπως πληροφορούμαστε-, να ενταχθεί στη συνολική εκεχειρία της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν. Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ στο Ισραήλ από την Κρίση του Σουέζ το 1956. Από τότε, ποτέ το Ισραήλ δεν έχει συνδέσει τις δικές του κινήσεις με τις συμφωνίες άλλων, ακόμη κι αν αυτοί οι άλλοι είναι οι ΗΠΑ». Ερωτηματικό η στάση του Ισραήλ Σχετικά με το ποιο είναι το πιο επικίνδυνο σημείο στην πορεία της ενδιάμεσης συμφωνίας, ο κ. Ρούσσος ήταν σαφής: «η στάση του Ισραήλ. Αυτο με ανησυχεί περισσότερο. Άλλωστε, το Ισραήλ έχει πολύ διαφορετική στρατηγική από τις ΗΠΑ. Το Ισραήλ θέλει να καταστραφεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν και αν είναι δυνατόν και το πολιτικό σύστημα του Ιράν. Δεν βλέπω πως μπορεί το Ισραήλ να αναδιπλωθεί, εκτός αν αυτό συμβεί μέσω μιας μεγάλης πίεσης των ΗΠΑ. Μένει να το δούμε».
