Την περασμένη Κυριακή – και ενώ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονταν μια ανάσα από τη συμφωνία για το τερματισμό του πολέμου – ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αποφάσισε να παίξει τα «ρέστα» του για να τινάξει στον αέρα το deal. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, αγνοώντας τις οδηγίες του Τραμπ, αποφάσισε να βομβαρδίσει τη Βηρυτό, ελπίζοντας σε μια ακραία αντίδραση από το Ιράν που θα οδηγούσε σε κατάρρευση των συνομιλιών. Η Τεχεράνη ωστόσο επέδειξε αυτοσυγκράτηση και οι ενέργειες του «Μπίμπι» αποδοκιμάστηκαν έντονα από τον Αμερικανό Πρόεδρο. «Τι στο διάολο κάνεις;», του είπε σε τηλεφωνική επικοινωνία, όπως αποκάλυψε ο ίδιος, εκφράζοντας τον θυμό για τις ενέργειές του Ισραηλινού Πρωθυπουργού. Ακολούθως με διαδοχικές δηλώσεις εξέφρασε ανοιχτά τη δυσαρέσκειά του. Λίγα 24ωρα αργότερα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είδε τους φόβους του να γίνονται πραγματικότητα. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός παρέμεινε σιωπηλός την Τετάρτη, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραφε δημόσια τη συμφωνία με το Ιράν. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Διεθνώς το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ – Ιράν χαιρετίστηκε ως μια σπουδαία εξέλιξη, καθώς δίνει μια διέξοδο στην κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος που κήρυξαν Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ κατά της Τεχεράνης. Υπό τις παρούσες συνθήκες ισχύει ότι «μια συμφωνία είναι καλύτερη από τη μη συμφωνία». Ο Τραμπ δέχεται πυρά από τους επικριτές του, καθώς αναμφίβολα οι όροι της συμφωνίας απέχουν πολύ από τους διακηρυγμένους στόχους της κήρυξης του πολέμου και κατά πολλούς είναι υποδεέστερη από τη συμφωνία που είχε υπογράψει η κυβέρνηση Ομπάμα και την οποία ακύρωσε, υποστηρίζοντας πως μπορεί να πετύχει κάτι πολύ καλύτερο. Τα πιο κρίσιμα ζητήματα για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μετατέθηκαν σε διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν τις επόμενες 60ημέρες με αμφίβολο αποτέλεσμα και ταυτόχρονα προβλέπονται σημαντικές παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη, από την άρση κυρώσεων και την απελευθέρωση δεσμευμένων κεφαλαίων μέχρι ένα σχέδιο οικονομικής ανάπτυξης ύψους 300 δισ. δολαρίων. Ο Τραμπ από την πλευρά του χαρακτηρίζει «ηλίθιους ή ζηλόφθονες» όσους τον επικρίνουν για τους όρους του Μνημονίου Κατανόησης ΗΠΑ – Ιράν, προβάλλοντας την άνοδο του χρηματιστηρίου και την πτώση των τιμών του πετρελαίου. Σε αυτούς συγκαταλέγεται και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου. Απογοήτευση στο Ισραήλ για την «επικίνδυνη συμφωνία» Στο Τελ Αβίβ η συμφωνία αναγνωρίζεται ως επικίνδυνη για την ασφάλεια της χώρας, αλλά και ως μια «στρατηγική» αλλά και «πολιτική» καταστροφή. Ο «Μπίμπι», όπως συχνά τον αποκαλεί ο Τραμπ, είχε υποσχεθεί στους Ισραηλινούς μια «ολοκληρωτική νίκη» απέναντι στο Ιράν. Τελικά, όπως σημειώνει το Axios, αναγκάζεται – τουλάχιστον για την ώρα – να συμβιβαστεί με το Μνημόνιο Κατανόησης, αλλά και με τη δημόσια και συχνή πλέον κριτική του Αμερικανού Προέδρου. Και όλα αυτά τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές, από τις οποίες δεν εξαρτάται μόνο η παρουσία του στην εξουσία, αλλά και η πολιτική του επιβίωση, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπος με σημαντικές υποθέσεις διαφθοράς. «Ο Νετανιάχου είναι πλέον διεθνώς απομονωμένος στην πεποίθησή του ότι η συμφωνία είναι λάθος και ότι ο πόλεμος θα έπρεπε να είχε συνεχιστεί. Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που θεωρούνταν το πιο σκληροπυρηνικό από τα κράτη του Κόλπου, αποφάσισαν να συνταχθούν με την περιφερειακή συναίνεση υπέρ της συμφωνίας. Και στην Ουάσινγκτον, οι σύμμαχοι του Νετανιάχου στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στα μέσα ενημέρωσης διστάζουν να καταγγείλουν ανοιχτά μια συμφωνία που φέρει τη σφραγίδα του Τραμπ», σχολιάζει το Axios και προσθέτει: «Δεν πρόκειται να υπάρξει επανάληψη της ομιλίας του Νετανιάχου στο Κογκρέσο το 2015, όταν είχε επιχειρήσει να συσπειρώσει την αντιπολίτευση απέναντι στη συμφωνία του τότε προέδρου Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν. Ο Νετανιάχου δεν μπορεί καν να εμφανιστεί στην καλωδιακή τηλεόραση και να αντιταχθεί ευθέως στη συμφωνία, εκτός αν θέλει να συγκρουστεί με τον Τραμπ». Ανοιχτή σύγκρουση δύο φίλων Για όλους τους παραπάνω λόγους, αντί για δημόσιες καταγγελίες, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν την αντίθεσή τους για τη συμφωνία με διαρροές στο παρασκήνιο. Παράλληλα μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στον Νετανιάχου – τα περισσότερα από τα οποία ήταν μέχρι πρότινος έντονα φιλοτραμπικά – έχουν αρχίσει να επιτίθενται στον Τραμπ και στην ομάδα του. Είναι ενδεικτικό πως ένας παρουσιαστής σε ζώνη υψηλής τηλεθέασης στο Channel 14 αποκάλεσε τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζ. Ντ., Βανς «κάθαρμα» και κατηγόρησε για αντισημιτισμό τους ειδικούς απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι προώθησαν τη συμφωνία με το Ιράν, ότι «πούλησαν» το Ισραήλ για οικονομικό όφελος. Στη σύνοδο της G7 την Τετάρτη, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Νετανιάχου για τη συνεργασία του κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, αφήνοντας ωστόσο αιχμές εναντίον του για άλλη μια φορά το τελευταίο διάστημα. «Μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο παραπάνω», είπε και ξεκαθάρισε: «Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και εκείνος είναι ο πολύ μικρός εταίρος». Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει στο Axios ότι ο Νετανιάχου «δεν έχει καθόλου γ@@@ κρίση», επειδή διέταξε τις επιθέσεις στη Βηρυτό που παραλίγο να τινάξει τη συμφωνία στον αέρα. Στην πραγματικότητα ακριβώς αυτό ήθελε να κάνει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ και σύμφωνα με τις πληροφορίες ακόμη πιστεύει πως η συμφωνία μπορεί να καταρρεύσει το επόμενο προσεχές διάστημα – και πριν από τις κάλπες. Εξάλλου Αμερικανοί αξιωματούχοι διέρρεαν όλο το προηγούμενο διάστημα τις ανησυχίες τους για τις προσπάθειες του Νετανιάχου να υπονομεύσει μια συμφωνία με το Ιράν. Ο απώτερος στόχος του Νετανιάχου ήταν και παραμένει η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Υπάρχουν όμως και ενδιάμεσοι στόχοι που εξυπηρετούν τον βασικό. Ο Λίβανος είναι μια τέτοια περίπτωση. Εξαπολύοντας ασύμμετρα πλήγματα κατά της Χεζμπολάχ, ο «Μπίμπι» στοχεύει να εξοντώσει τους πληρεξούσιους της Τεχεράνης, αλλά και να επαναφέρει το Ιράν σε τροχιά σύγκρουσης. Το μνημόνιο κατανόησης αναφέρει ότι η εκεχειρία περιλαμβάνει και τη σύγκρουση Ισραήλ και Χεζμπολάχ, καθώς και ότι το Ισραήλ θα πρέπει να αποσυρθεί από τον Λίβανο στο πλαίσιο οποιασδήποτε τελικής συμφωνίας. Σύμβουλος του Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως δεσμεύεται από το τμήμα του μνημονίου που αφορά τον Λίβανο. Ο ίδιος σημείωσε ότι ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε στον Τραμπ πως οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο, εκτός αν αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ. «Έχουμε μια μικρή διαφωνία για τον Λίβανο», παραδέχτηκε ο Τραμπ. Ο Τραμπ επέκρινε εκ νέου την Τετάρτη τις τακτικές του Ισραήλ στον Λίβανο, λέγοντας ότι είναι απαράδεκτο «να γκρεμίζεται μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις κάποιον της Χεζμπολάχ». Η «χαριστική βολή» στον Νετανιάχου; Όπως σχολιάζεται σε άρθρο των Financial Times, η συμφωνία του Τραμπ με το Ιράν πιθανότατα ισοδυναμεί με πολιτική «θανατική καταδίκη» για τον Νετανιάχου. Γι’ αυτό και ο «Μπίμπι» έχει κάθε κίνητρο να αναζωπυρώσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Πόνταρε το μέλλον του στο να πείσει τον Τραμπ να ξεκινήσει μια επιχείρηση για την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Όμως το «ποντάρισμα» εξελίχθηκε σε «φιάσκο». Ο Νετανιάχου «πούλησε» στον Τραμπ, αλλά και στους ισραηλινούς την ιδέα ότι μετά από 47 χρόνια, το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν είναι έτοιμο να καταρρεύσει και το μόνο που χρειαζόταν ήταν η επιχείρηση «Epic Fury». Βάσει του αρχικού σχεδίου, τα ισχυρά και θανατηφόρα πλήγματα κατά της ιρανικής ηγεσίας θα πυροδοτούσαν μια εξέγερση και οι «αντικαθεστωτικοί» Ιρανοί θα τέλειωναν τη «δουλειά». «Σπάνια ένα γεωπολιτικό ρίσκο έχει πάει τόσο γρήγορα τόσο στραβά. Ο Νετανιάχου έπαιξε με τη ματαιοδοξία του Τραμπ για να τον πείσει να ξεκινήσει αυτόν τον πόλεμο. Πλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει λόγους να αισθάνεται ότι κάηκε από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ. Το ίδιο και το εκλογικό σώμα στο Ισραήλ, όπου θα διεξαχθούν γενικές εκλογές έως τα τέλη Οκτωβρίου», σχολιάζεται στους Financial Times, καταλήγοντας: «Ο Ισραηλινός ηγέτης βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη επιλογή. Είτε θα υποταχθεί σε μια συμφωνία που αφήνει το Ιράν σημαντικά ισχυρότερο απ’ ό,τι ήταν πριν από τις 28 Φεβρουαρίου, είτε θα συγκρουστεί με τις ΗΠΑ επιχειρώντας να τορπιλίσει τη συμφωνία. Υπάρχει ελάχιστο περιθώριο εδώ για μια ενδιάμεση λύση. Ο Νετανιάχου έχει μπροστά του την 60ήμερη περίοδο διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν για να αποφασίσει τι θα κάνει».
