Πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, έπειτα από μήνες αποτυχιών στον πόλεμο εναντίον του Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, χιλιάδες νεαροί Ιρανοί στρατιώτες εξαπέλυσαν μια αιφνιδιαστική επίθεση που άλλαξε την πορεία του πολέμου. Όμως, αντί να εδραιώσει τη νίκη, ο τότε ανώτατος ηγέτης , Αγιατολάχ Χομεϊνί, ήθελε περισσότερα: να ανατρέψει τον Ιρακινό δικτάτορα, ο οποίος εξασφάλιζε ολοένα και μεγαλύτερη υποστήριξη από την Ουάσινγκτον, και να αποδείξει στους μελλοντικούς εχθρούς ότι ένας πόλεμος με το Ιράν θα είχε βαρύ τίμημα. Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Η σύγκρουση στο Ιράκ αποτέλεσε κομβική στιγμή στη διαμόρφωση του σύγχρονου ιρανικού κράτους. Η απόφαση του Χομεϊνί τη μετέτρεψε σε έναν εξαετή πόλεμο φθοράς, ο οποίος κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και αποτέλεσε μία από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις στη σύγχρονη ιστορία της περιοχής. Και τώρα, χρόνια αργότερα, το ερώτημα αν το Ιράν θα συνεχίσει τον πόλεμο ή θα προχωρήσει σε συμφωνία βρίσκεται και πάλι μπροστά του. Οι επαναστάτες που ηγήθηκαν εκείνης της επίθεσης κυριαρχούν στις θέσεις εξουσίας στην Τεχεράνη. Για αυτούς, ο σημερινός πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ, όπως και η σύγκρουση με το Ιράκ, ήταν ένας επιβεβλημένος πόλεμος, η έκβαση του οποίου δεν θα κρινόταν από το ποια πλευρά ήταν ισχυρότερη, αλλά από το ποια θα άντεχε περισσότερο. Από την άλλη πλευρά, ένα πιο μετριοπαθές στρατόπεδο αντιλαμβάνεται μια ευκαιρία να εδραιώσει τα κέρδη του Ιράν μέσω συνομιλιών που έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο. Μετά από έξι μήνες πολέμου, το αδιέξοδο έχει αφήσει την Ισλαμική Δημοκρατία βαθιά διχασμένη, ενώ ο απόλυτος ρυθμιστής των εξελίξεων, ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραμένει κρυμμένος. Κερδίζοντας την ειρήνη Σύμφωνα με το CNN οι αντίπαλες πολιτικές παρατάξεις στην Τεχεράνη υποστηρίζουν δημοσίως ότι το Ιράν έχει εξέλθει νικηφόρο από τον πόλεμο. Ωστόσο, παραμένει ένα βαθύ ιδεολογικό χάσμα σχετικά με το πώς θα πρέπει να μοιάζει η νίκη για την Ισλαμική Δημοκρατία. Στη μία πλευρά βρίσκονται οι πραγματιστές και οι τεχνοκράτες, με επικεφαλής τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπακέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Υποστηρίζουν μια οριστική συμφωνία, επικαλούμενοι μια οικονομία που έχει πληγεί από τον πόλεμο, έναν εξαντλητικό αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό και τις ζημιές στις υποδομές της χώρας. Έχουν προειδοποιήσει δημοσίως ότι το περιθώριο για τη διευθέτηση της σύγκρουσης από θέση ισχύος κλείνει. Εκφράζουν τους Ιρανούς που πιστεύουν ότι ο τερματισμός της 47χρονης σύγκρουσης με την Ουάσινγκτον είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να αμβλυνθούν οι εσωτερικές κρίσεις της χώρας και να παραμείνει ζωντανή η Ισλαμική Δημοκρατία, σπάζοντας τη διεθνή της απομόνωση. «Ο πόλεμος πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει», δήλωσε ο Πεζεσκιάν αυτόν τον μήνα. «Θα ήταν καλύτερο να τον τερματίσουμε σήμερα, ενώ βρισκόμαστε σε θέση ισχύος και αξιοπρέπειας και ολόκληρος ο κόσμος αναγνωρίζει τη νίκη μας». Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι σκληροπυρηνικοί συντηρητικοί. Η ιδεολογία τους βασίζεται στη δυσπιστία απέναντι σε μια Ουάσινγκτον που θεωρούν αποφασισμένη να καταστρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία. Για περισσότερο από μισό αιώνα προειδοποιούν για τις προθέσεις των ΗΠΑ και τώρα θεωρούν ότι δικαιώθηκαν έναντι των μετριοπαθών αντιπάλων τους από τον πόλεμο του Τραμπ. Κατηγορούν επίσης τους εν ενεργεία αξιωματούχους ότι είναι «προσανατολισμένοι προς τη Δύση» και ότι προσπαθούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη υπέρ μιας συμφωνίας, διογκώνοντας τα εσωτερικά προβλήματα. «Βλέπουν τις ΗΠΑ ως έναν βαθιά αναξιόπιστο παράγοντα… και έχουν καεί τόσες πολλές φορές από τον ίδιο τον Τραμπ, ώστε πιστεύουν ότι ακριβώς αυτό θα συμβεί ξανά», δήλωσε στο CNN η Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στη δεξαμενή σκέψης Chatham House του Λονδίνου. «Στο μυαλό τους, επειδή δεν έχασαν [τον πόλεμο], έχουν κερδίσει. Και δεν προσπαθούν απλώς να εξασφαλίσουν μια καλύτερη συμφωνία από την Ουάσινγκτον, αλλά επιδιώκουν να παραμείνουν στην εξουσία μακροπρόθεσμα, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού τους με τους αντιπάλους τους στο εσωτερικό». Βλέπουν τον Πεζεσκιάν ως έναν αδύναμο πρόεδρο, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία κατά τύχη, αφού ο σκληροπυρηνικός προκάτοχός του σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου. Και η υπογραφή του δίπλα στην υπογραφή του Τραμπ στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Ιουνίου τον έχει απομονώσει ακόμη περισσότερο, ενισχύοντας την εκστρατεία τους να τον κατηγορήσουν για την κατεστραμμένη οικονομία και την αποτυχημένη συμφωνία με την Ουάσινγκτον. Οι διχασμοί είναι τόσο βαθιοί, ώστε οι σκληροπυρηνικοί έχουν κατηγορήσει αξιωματούχους ότι διαχειρίζονται σκόπιμα λανθασμένα την οικονομική κρίση, προκειμένου να πιέσουν έναν εξαντλημένο πληθυσμό να αποδεχθεί μια συμφωνία. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση έχει προκαλέσει τεχνητά ελλείψεις καυσίμων, ώστε να καταστήσει μια συμφωνία αναπόφευκτη, ενώ άλλοι προχωρούν ακόμη περισσότερο, κατηγορώντας τους μετριοπαθείς ότι οργανώνουν πραξικόπημα. «Οικονομικά, βρισκόμαστε πράγματι σε αδιέξοδο ή απλώς παρουσιάζετε τα πράγματα σαν να βρισκόμαστε σε αδιέξοδο;» ρώτησε ο σκληροπυρηνικός βουλευτής Μοχάμαντ-Μανάμ Ραϊσί. «Όλα έχουν αποδοθεί στον πόλεμο, ενώ δεν σχετίζονται όλα με τον πόλεμο». Τι θέλουν οι σκληροπυρηνικοί; Οι σκληροπυρηνικοί αναφέρονται στις αποτυχημένες προηγούμενες συμφωνίες με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης μιας πυρηνικής συμφωνίας που υπογράφηκε το 2015 με την κυβέρνηση Ομπάμα και την οποία ο Τραμπ αργότερα ακύρωσε, ενώ επικαλούνται και τις δύο φορές που οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία εν μέσω διαπραγματεύσεων. Αυτό το στρατόπεδο ποντάρει στην αντοχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και υποστηρίζει ότι μια πολιτική αντιπαράθεσης, την οποία στηρίζουν ένοπλοι περιφερειακοί σύμμαχοι, πύραυλοι, drones και η σιιτική θρησκευτική πίστη, έχει προστατεύσει τη χώρα αποτελεσματικότερα από τη διπλωματία που προωθούν οι «προσανατολισμένοι προς τη Δύση» πολιτικοί. «Οι σκληροπυρηνικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν πρόκειται να καταλήξουν σε συμφωνία με τον Τραμπ και ίσως τώρα απλώς ζουν μέσα σε έναν πόλεμο μεταξύ πολέμων», δήλωσε η Βακίλ. «Πιστεύουν ότι μπορούν να εξαντλήσουν τον Τραμπ και να κερδίσουν χρόνο, αποδυναμώνοντάς τον μέσω της παράτασης του οικονομικού πόνου». Ένας σκληροπυρηνικός βουλευτής περιέγραψε όσους υποστηρίζουν μια συμφωνία με τις ΗΠΑ ως ανθρώπους που τάσσονται εναντίον του πρώην Ανώτατου Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στην αρχή του πολέμου. «Θέλουν να προετοιμάσουν την κοινή γνώμη ώστε να αποδεχθεί μια συμφωνία και μια ταπεινωτική ειρήνη», δήλωσε την Πέμπτη στο κοινοβούλιο ο Καμράν Γκαζανφαρί, αναφερόμενος σε όσους τάσσονται υπέρ της διπλωματίας με τις ΗΠΑ. «Κι όμως, ο εχθρός έχει δείξει επανειλημμένα ότι, όσες παραχωρήσεις κι αν του κάνουμε, όσο κι αν υποχωρούμε μπροστά του, δεν θα ικανοποιηθεί ποτέ και θα συνεχίσει να απαιτεί άλλα πράγματα από εμάς, και δεν θα δεχθεί τίποτα λιγότερο από την πλήρη παράδοσή μας». «Ο Τραμπ δεν βοηθά» Καθώς οι πραγματιστές του Ιράν παίζουν μια παρτίδα πόκερ υψηλού ρίσκου με την Ουάσινγκτον, οι προειδοποιήσεις των σκληροπυρηνικών κατά μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη ισχύ, εν μέσω μιας αλλοπρόσαλλης στρατηγικής από την πλευρά του Τραμπ και της αβεβαιότητας σχετικά με τη δέσμευσή του σε μια ενδεχόμενη συμφωνία. «Ο Τραμπ δεν βοηθά. Λέει ότι θέλει να κάνει το Ιράν ξανά μεγάλο και μετά απειλεί το Ιράν στο επόμενο tweet, και αυτό τροφοδοτεί τη φλόγα της παράνοιας μέσα στο ιρανικό σύστημα», δήλωσε η Βακίλ. Οι συντηρητικοί, οι οποίοι διαθέτουν στελέχη που ελέγχουν εφημερίδες, κρατικά μέσα ενημέρωσης, διαδηλωτές στους δρόμους και υποστηρικτές στις ένοπλες δυνάμεις, πιστεύουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί τη διπλωματία για να προετοιμάσει μια νέα στρατιωτική εκστρατεία και ότι «κάθε φορά που ακολουθούν τον δρόμο της διπλωματίας» με τον Τραμπ, εκείνος «τους πρόδωσε», πρόσθεσε. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει παραμείνει σιωπηλός εν μέσω της διχόνοιας. Φαίνεται ότι κατανοεί πως η επιλογή πλευράς στις διαπραγματεύσεις με έναν αναξιόπιστο Τραμπ θα μπορούσε να βλάψει το αξίωμά του, ακριβώς τη στιγμή που προσπαθεί να εξασφαλίσει τη νομιμοποίησή του. Την Παρασκευή, επαίνεσε την απόδοση της κυβέρνησης υπό πίεση, αλλά προέτρεψε τους αξιωματούχους να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες της χώρας χωρίς να επικεντρώνονται δημοσίως σε αυτές, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους εχθρούς του Ιράν και να αποθαρρύνει τους συμμάχους του. Χωρίς κανέναν να τους συγκρατεί, οι σκληροπυρηνικοί συνεχίζουν την εκστρατεία τους εναντίον μιας συμφωνίας. «Ο μάρτυρας Ιμάμης μας (Αλί Χαμενεΐ) τους προειδοποίησε δεκάδες φορές — πώς είναι δυνατόν να μην καταλαβαίνουν;» είπε ο Γκαζανφαρί αναφερόμενος στους εσωτερικούς πολιτικούς του αντιπάλους. «Μιλούν με έναν τρόπο που δεν αποπνέει τίποτε άλλο παρά συνθηκολόγηση και παράδοση».
